Αποτυχημένο κράτος: Ένας καθρέφτης για την Ελλάδα της εποχής Μητσοτάκη
Η έννοια του «αποτυχημένου κράτους» συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει χώρες που έχουν βυθιστεί σε ακραία αστάθεια ή ακόμη και σε εμφύλιο πόλεμο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Tanju Yurukoglu, (βλέπε άρθρο του στο mywaypress.gr) η αποτυχία ενός κράτους μπορεί να εκδηλωθεί πολύ νωρίτερα και πιο ύπουλα: μέσω μιας αργής, αλλά σταθερής, διάβρωσης των βασικών του λειτουργιών. Αυτή η οπτική φαίνεται όλο και πιο επίκαιρη στην ελληνική πραγματικότητα των τελευταίων ετών.
Κύρια χαρακτηριστικά και η ελληνική εμπειρία
1.Αποδυνάμωση του ελέγχου των συνόρων
Η Ελλάδα, ως χώρα πρώτης γραμμής στη μεταναστευτική κρίση, έχει αντιμετωπίσει μεγάλες πιέσεις στα σύνορά της. Επεισόδια ανεξέλεγκτης διέλευσης, αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας σε ορισμένα νησιά ή περιοχές, και δυσκολίες στην αποτελεσματική διαχείριση των ροών, έχουν πλήξει την αίσθηση ασφάλειας και ελέγχου.
- Απώλεια εσωτερικής ασφάλειας
Παρά τη σχετική σταθερότητα, παρατηρείται έξαρση εγκληματικότητας, αύξηση βίαιων περιστατικών και μια αίσθηση ατιμωρησίας για ορισμένες κοινωνικές ομάδες. Η εμπιστοσύνη στην αστυνομία και τη δικαιοσύνη κλονίζεται, ειδικά όταν φαινόμενα αυθαιρεσίας ή διαφθοράς βγαίνουν στη δημοσιότητα. - Κατάρρευση δημοσίων υπηρεσιών
Η πανδημία ανέδειξε τις χρόνιες αδυναμίες του Εθνικού Συστήματος Υγείας, ενώ η Παιδεία ταλανίζεται από ελλείψεις και διαρκείς μεταρρυθμίσεις χωρίς βάθος. Οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες αποκάλυψαν τα όρια της κρατικής μηχανής στην πρόληψη και αντιμετώπιση καταστροφών. Η καθημερινότητα του πολίτη συχνά δυσκολεύεται από γραφειοκρατία, καθυστερήσεις και ανισότητες στην πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες. - Οικονομική αστάθεια
Παρά τις προσπάθειες σταθεροποίησης και ανάπτυξης, η ανεργία παραμένει υψηλή, οι ανισότητες μεγαλώνουν και η διαφθορά παραμένει μια διαρκής πληγή. Ο πληθωρισμός και η ακρίβεια πιέζουν τα νοικοκυριά, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δοκιμάζονται έντονα. Η αδυναμία του κράτους να ελέγξει πλήρως την παραοικονομία και τη φοροδιαφυγή υπονομεύει την αξιοπιστία του. - Διάβρωση της νομιμότητας και της εμπιστοσύνης
Αλλεπάλληλα σκάνδαλα (υποκλοπές, αδιαφανείς αναθέσεις, διαπλοκή) και φαινόμενα ατιμωρησίας πλήττουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο πολιτικό σύστημα και στη Δικαιοσύνη. Η αίσθηση ότι οι θεσμοί λειτουργούν περισσότερο για να εξυπηρετούν ισχυρά συμφέροντα παρά το κοινό καλό, ενισχύει το αίσθημα παραίτησης ή αγανάκτησης.
Η διακυβέρνηση Μητσοτάκη στο μικροσκόπιο
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανέλαβε με την υπόσχεση της «επιστροφής στην κανονικότητα», της αποτελεσματικής διαχείρισης και του εκσυγχρονισμού. Πράγματι, υπήρξαν δειλές προσεγγίσεις χωρίς ιεράρχηση σε τομείς δευτερεύουσας προτεραιότητας όπως η σχετική ψηφιοποίηση του κράτους μεσω εφαρμογών και η απόπειρα προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων με φτωχά αποτελέσματα όπως και οι αποχωρήσεις επενδυτών. Όμως, πολλές από τις παραπάνω παθογένειες είτε παρέμειναν είτε μεταλλάχθηκαν.
Η διαχείριση κρίσεων (πανδημία, φυσικές καταστροφές, σκάνδαλα) συχνά ανέδειξε ελλείψεις στη διαφάνεια, στη λογοδοσία και στην ουσιαστική προστασία του πολίτη. Η έμφαση στην επικοινωνία και στην εικόνα, αντί για βαθιές θεσμικές τομές, άφησε πολλές εστίες αδυναμίας ανοιχτές.
Η Ελλάδα, φυσικά, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί πλήρως ως «αποτυχημένο κράτος». Όμως, η σταθερή φθορά βασικών λειτουργιών και η διαρκής κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, συνθέτουν ένα τοπίο που θυμίζει ανησυχητικά πολλές από τις διαγνώσεις του Yurukoglu. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η χώρα θα μπορέσει να ανασυγκροτήσει την κρατική της υπόσταση με επίκεντρο τον πολίτη και το δημόσιο συμφέρον, ή αν θα συνεχίσει σε μια πορεία διαρκούς φθοράς, όπου η έννοια της «κανονικότητας» θα είναι όλο και πιο σχετική και εύθραυστη.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
