Η νέα βιομηχανική επανάσταση: Μεταξύ τεχνολογικής ευφορίας και κοινωνικής αβεβαιότητας

Ανάλυση του Niall Kishtainy

Η ιστορία της ανθρωπότητας έχει σημαδευτεί από τεχνολογικά κύματα που αναδιαμόρφωσαν εκ θεμελίων το οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι. Σήμερα, βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας ενδεχόμενης τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) να υπόσχεται ανατροπές αντίστοιχες με εκείνες του ατμού, του ηλεκτρισμού και της πληροφορικής. Ωστόσο, μια προσεκτική ματιά στην οικονομική ιστορία αποκαλύπτει ότι η διαδρομή προς την ευημερία δεν είναι ούτε γραμμική ούτε εγγυημένη.

 
Η φύση της γενικής χρήσης και η χρονική υστέρηση

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα νέο εργαλείο, αλλά μια Τεχνολογία Γενικής Χρήσης (General Purpose Technology). Όπως και ο ατμός στον 18ο αιώνα ή ο ηλεκτρισμός στον 19ο, η AI έχει τη δυνατότητα να διαπεράσει κάθε πτυχή της οικονομίας, αυξάνοντας συνολικά την παραγωγικότητα.

Παρόλα αυτά, η ιστορία διδάσκει ότι ο αντίκτυπος τέτοιων τεχνολογιών αργεί να φανεί στα στατιστικά στοιχεία:

• Το Παράδειγμα του Ατμού: Οι πραγματικοί καρποί της ατμοκίνησης έγιναν αισθητοί μόνο μετά το 1830, δεκαετίες μετά την εμφάνισή της, καθώς οι τομείς που την υιοθέτησαν αποτελούσαν αρχικά μικρό μέρος της οικονομίας.
• Το Παράδοξο Solow: Στα τέλη του 20ού αιώνα, ο οικονομολόγος Robert Solow παρατήρησε ότι η εποχή των υπολογιστών ήταν ορατή παντού, εκτός από τα στατιστικά της παραγωγικότητας.
• Η Σύγχρονη Πραγματικότητα: Σήμερα αντιμετωπίζουμε ένα αντίστοιχο “παράδοξο παραγωγικότητας” με την AI, καθώς η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων της απαιτεί ριζική αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων και των μεθόδων εργασίας.

 
Η δυναμική της απασχόλησης: Εκτόπισση vs. Επαναφορά

Η δημόσια συζήτηση συχνά πολώνεται ανάμεσα σε ένα λαμπρό μέλλον επιστημονικών ανακαλύψεων και έναν δυστοπικό κόσμο στρατιών ανέργων. Οι Acemoglu και Restrepo αναλύουν αυτή τη σύγκρουση μέσω δύο αντίρροπων δυνάμεων:

Στην πρώιμη φάση της Βιομηχανικής Επανάστασης, κυριάρχησε η εκτόπισση, με τους πραγματικούς μισθούς να παραμένουν στάσιμοι παρά την αύξηση της παραγωγής. Αντίθετα, στον 20ό αιώνα, η επαναφορά ενισχύθηκε, οδηγώντας σε άνοδο του βιοτικού επιπέδου.

 
Ο κίνδυνος της “υπερβολικής αυτοματοποίησης”

Μια κρίσιμη παρατήρηση για τη σημερινή εποχή είναι ότι πολλές καινοτομίες στην πληροφορική και την AI στοχεύουν στην αυτοματοποίηση και όχι στη δημιουργία νέων καθηκόντων. Αυτό εξηγεί γιατί οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν στάσιμοι σε πολλές οικονομίες τις τελευταίες δεκαετίες.

Υπάρχει ο κίνδυνος μιας υπερβολικής αυτοματοποίησης που πλήττει την παραγωγικότητα αντί να την ενισχύει. Οι αναλυτές προτείνουν τη στροφή προς μια “AI που επαναφέρει την εργασία”, για παράδειγμα στην υγεία και την εκπαίδευση, όπου η τεχνολογία θα μπορούσε να δημιουργήσει ανάγκη για περισσότερους, και όχι λιγότερους, επαγγελματίες.

 
Η προοπτική της “μοναδικότητας” και η κοινωνική επιλογή

Η θεωρία της “Μοναδικότητας” (Singularity) υποστηρίζει ότι οι μηχανές θα φτάσουν σε ένα σημείο αυτο-βελτίωσης που θα καταστήσει τον άνθρωπο περιττό. Ωστόσο, ο William Nordhaus επισημαίνει ότι οι προϋποθέσεις για μια τέτοια εξέλιξη απέχουν πολύ από το να εκπληρωθούν. Μεγάλο μέρος της οικονομίας παραμένει φυσικό και όχι πληροφοριακό: η AI μπορεί να γράφει κώδικα, αλλά δυσκολεύεται ακόμα να φροντίσει ένα παιδί ή να εκτελέσει χειρωνακτικές εργασίες ακριβείας.

 
Η τεχνολογία ως κοινωνική επιλογή

Το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι προδιαγεγραμμένο από τους νόμους της φυσικής, αλλά αποτελεί μια κοινωνική επιλογή. Σε αντίθεση με τον 19ο αιώνα, σήμερα διαθέτουμε τα πολιτικά εργαλεία και τη γνώση για να επηρεάσουμε την πορεία της καινοτομίας.

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν οι κυβερνήσεις και οι ρυθμιστικές αρχές θα βρουν την πολιτική βούληση να καθοδηγήσουν την τεχνολογική ανάπτυξη, διασφαλίζοντας ότι τα οικονομικά οφέλη θα διαμοιραστούν ευρύτερα και δεν θα περιοριστούν σε μια τεχνολογική ελίτ.

 
Ο NIALL KISHTAINI  είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «A Little History of Economics» , το οποίο έχει μεταφραστεί σε πάνω από 20 γλώσσες, και  γράφει το ενημερωτικό δελτίο Golden Stump.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.