Παγκόσμια Τράπεζα – Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα: Πώς η παγκόσμια “κατήφεια” δοκιμάζει την ελληνική ανάκαμψη

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για τον Ιούνιο του 2025 μπορεί να μην έχει ούτε μία αναφορά στην Ελλάδα, όμως οι σελίδες της σκιαγραφούν το ταραγμένο διεθνές περιβάλλον μέσα στο οποίο η ελληνική οικονομία καλείται όχι απλώς να επιβιώσει, αλλά να ευημερήσει. Η ανάλυση των παγκόσμιων τάσεων λειτουργεί σαν “ακτινογραφία” των κινδύνων που αντιμετωπίζει η χώρα. Οι τάσεις που περιγράφει λειτουργούν ως προειδοποίηση και ως πυξίδα για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που έχει μπροστά της η χώρα.

Ας αποκωδικοποιήσουμε τις επιπτώσεις για την Ελλάδα, εστιάζοντας σε τέσσερις κρίσιμους τομείς:

1. Ο κίνδυνος για τους “πνεύμονες” της οικονομίας: Τουρισμός και Ναυτιλία

Η έκθεση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης και την αβεβαιότητα που προκαλούν οι εμπορικές εντάσεις. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε άμεση απειλή για τους δύο βασικούς πυλώνες της εξωστρέφειάς της.

• Τουρισμός: Μια παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση, ειδικά στις βασικές αγορές της Ελλάδας (Ευρωζώνη, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ), σημαίνει μικρότερο διαθέσιμο εισόδημα για τους πολίτες αυτών των χωρών. Τα ταξίδια αναψυχής είναι από τις πρώτες δαπάνες που περικόπτονται σε περιόδους αβεβαιότητας. Συνεπώς, η Ελλάδα ενδέχεται να αντιμετωπίσει μειωμένη τουριστική ροή ή, στην καλύτερη περίπτωση, πίεση για χαμηλότερες τιμές, συρρικνώνοντας τα έσοδα που είναι ζωτικά για το ΑΕΠ και την απασχόληση.
• Ναυτιλία: Ως παγκόσμια δύναμη στη ναυτιλία, η Ελλάδα είναι απόλυτα εκτεθειμένη στην υγεία του παγκόσμιου εμπορίου. Η “κλιμάκωση των εμπορικών φραγμών” που επισημαίνει η έκθεση σημαίνει λιγότερα προϊόντα που διακινούνται μεταξύ των ηπείρων. Αυτό οδηγεί σε πτώση των ναύλων και μειωμένη δραστηριότητα για τον ελληνόκτητο στόλο, επηρεάζοντας ένα τεράστιο και δυναμικό κομμάτι της εθνικής οικονομίας.

2. Η “μάχη” για την προσέλκυση επενδύσεων γίνεται δυσκολότερη

Η Ελλάδα κατέβαλε τεράστια προσπάθεια τα τελευταία χρόνια για να ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και να παρουσιαστεί ως ένας ελκυστικός προορισμός για ξένα κεφάλαια. Η έκθεση, ωστόσο, προειδοποιεί για μια παγκόσμια “ψύχρανση” στις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (FDI).

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν ανταγωνίζεται πλέον απλώς άλλες χώρες για το ποια έχει το καλύτερο επενδυτικό περιβάλλον. Ανταγωνίζεται για ένα μερίδιο από μια παγκόσμια “πίτα” κεφαλαίων που μικραίνει. Σε ένα περιβάλλον παγκόσμιας αβεβαιότητας, οι επενδυτές γίνονται πιο συντηρητικοί και προτιμούν την ασφάλεια των μεγάλων, ώριμων αγορών. Το εθνικό στοίχημα της προσέλκυσης επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας γίνεται, εκ των πραγμάτων, πιο δύσκολο και απαιτεί ακόμη πιο στοχευμένες και επιθετικές πολιτικές.

3. Η “αχίλλειος πτέρνα” του δημοσίου χρέους

Μια παγκόσμια επιβράδυνση έχει άμεσες δημοσιονομικές συνέπειες. Για μια χώρα με το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη, αυτή η παράμετρος είναι κρίσιμη.

Η εξίσωση είναι απλή και αμείλικτη:

• Μειωμένη οικονομική δραστηριότητα -> Χαμηλότερα φορολογικά έσοδα (από ΦΠΑ, φόρους επιχειρήσεων, φόρους εισοδήματος).
• Χαμηλότερα έσοδα -> Μεγαλύτερη δυσκολία στην εξυπηρέτηση του χρέους και στην επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων (πρωτογενή πλεονάσματα).

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας καλεί τις χώρες να ενισχύσουν τη “δημοσιονομική τους ανθεκτικότητα”. Για την Ελλάδα, αυτό δεν είναι θεωρητική συμβουλή, αλλά υπαρξιακή ανάγκη. Η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας σε ένα περιβάλλον εξωτερικών πιέσεων θα είναι η μεγαλύτερη δοκιμασία.

4. Οι γεωπολιτικοί και κλιματικοί κίνδυνοι δεν είναι πλέον θεωρία

Η έκθεση υπογραμμίζει τους γεωπολιτικούς κινδύνους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο και των δύο.

• Γεωπολιτική αστάθεια: Η εγγύτητα σε εστίες έντασης (Ουκρανία, Μέση Ανατολή) καθιστά την Ελλάδα ευάλωτη σε διαταραχές στις τιμές της ενέργειας, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στο γενικότερο αίσθημα ασφάλειας που είναι απαραίτητο για τον τουρισμό.
• Κλιματική κρίση: Οι πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές και πλημμύρες έδειξαν ότι η Ελλάδα είναι εξαιρετικά ευάλωτη. Αυτά τα φαινόμενα έχουν τεράστιο οικονομικό κόστος (καταστροφή υποδομών, απώλεια αγροτικής παραγωγής) και πλήττουν την “εικόνα” της χώρας, η οποία είναι το βασικό κεφάλαιο του τουριστικού της προϊόντος.

 
Σκληρή δοκιμασία

Η Ελλάδα εισέρχεται σε αυτή την περίοδο παγκόσμιας αβεβαιότητας με καλύτερες “άμυνες” από ό,τι στο παρελθόν: έχει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, έχει την εμπιστοσύνη των αγορών και έχει πρόσβαση στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ωστόσο, η ανθεκτικότητα που έχτισε πρόκειται να δοκιμαστεί σκληρά. Η χώρα αντιμετωπίζει ένα διπλό στοίχημα:

1. Να επιταχύνει τις εσωτερικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα την κάνουν πιο παραγωγική και ανταγωνιστική, ακριβώς όπως συστήνει η Παγκόσμια Τράπεζα.
2. Να θωρακιστεί ταυτόχρονα απέναντι σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς που δεν μπορεί να ελέγξει.

Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν η ελληνική οικονομία έχει απλώς ανακάμψει συγκυριακά ή αν έχει πραγματικά αλλάξει υπόδειγμα, αποκτώντας την ευελιξία και τη στιβαρότητα που απαιτούνται για να πλοηγηθεί με ασφάλεια στα ταραγμένα νερά που περιγράφει η Παγκόσμια Τράπεζα.

mywaypress.gr – Για προσεκτικούς αναγνώστες