Το στρατηγικό ορόσημο του 2027: Το σενάριο της φθίνουσας αναπτυξιακής δυναμικής έχει ήδη ενσωματωθεί

5 Δεκεμβρίου, 2025 2:05 μμ

Η «διπλή εικόνα» της Ελληνικής Οικονομίας στο τέλος του 2025: Μακροοικονομική υπεροχή, καταναλωτική κόπωση και το ορόσημο του 2027

 
Τα βασικά πορίσματα της ανάλυσης των τελευταίων στοιχείων της Eurobank Research για το γ’ τρίμηνο του 2025. Η ελληνική οικονομία επιβεβαιώνει τη θέση της ως «θετική εξαίρεση» εντός της Ευρωζώνης, με ισχυρές μακροοικονομικές επιδόσεις που όμως συνοδεύονται από σαφείς ενδείξεις πληθωριστικής κόπωσης στην κατανάλωση.

 
Μακροοικονομική ανθεκτικότητα

Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,0% το α’ εξάμηνο 2025 (έναντι 1,5% στην Ευρωζώνη), με τη μέση πρόβλεψη για το σύνολο του έτους να παραμένει στο 2,1%. Η Μεταποίηση παραμένει σε ανάπτυξη για 11ο συνεχόμενο τρίμηνο (PMI 52,7).

 
Η σταθερά της αγοράς εργασίας

Η αγορά εργασίας λειτουργεί ως ισχυρό ανάχωμα. Η ανεργία υποχώρησε στο ιστορικό χαμηλό του 8,6% (Οκτώβριος 2025), ενώ η απασχόληση αυξήθηκε κατά 1,8% ετησίως. Αυτή η δυναμική, σε συνδυασμό με την πιστωτική επέκταση (+10,6% προς τον ιδιωτικό τομέα), αποτρέπει την κατάρρευση.

 
 Το παράδοξο της κατανάλωσης (Ο βασικός κίνδυνος)

Η ανάπτυξη είναι ασύμμετρη. Παρά την αύξηση της απασχόλησης, ο όγκος πωλήσεων λιανικής μειώθηκε κατά 1,3% τριμηνιαίως. Αυτό οφείλεται στον σωρευτικό πληθωρισμό, ο οποίος έχει συμπιέσει την αγοραστική δύναμη, οδηγώντας τα νοικοκυριά σε περικοπές στα βασικά αγαθά (τρόφιμα, καύσιμα).

Στρατηγική πρόκληση: Η οικονομία πρέπει να προετοιμαστεί για την αναμενόμενη επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,7% – 1,8% το 2027, λόγω της ολοκλήρωσης των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης.

 
Η ελληνική οικονομία εκπέμπει ένα σύνθετο σήμα υψηλής συχνότητας

Στην τελική ευθεία του 2025, η ελληνική οικονομία εκπέμπει ένα σύνθετο σήμα. Από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνεται η εικόνα μιας «θετικής εξαίρεσης» εντός της Ευρωζώνης, με ρυθμούς ανάπτυξης και μεταποιητική δραστηριότητα που υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Από την άλλη, τα στοιχεία υψηλής συχνότητας του γ’ τριμήνου αποκαλύπτουν μια σαφή «πληθωριστική κόπωση» στην κατανάλωση, δημιουργώντας ένα χάσμα μεταξύ των προσδοκιών των επιχειρήσεων και της ψυχολογίας των νοικοκυριών.

Η ανάλυση των τελευταίων στοιχείων της Eurobank Research αναδεικνύει τρεις κεντρικούς άξονες: την αναπτυξιακή ανθεκτικότητα, το παράδοξο της κατανάλωσης και τη στρατηγική πρόκληση της «επόμενης ημέρας» μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.

 
Η Ελλάδα ως «Outlier» ανάπτυξης και μεταποίησης

Σε ένα περιβάλλον ευρωπαϊκής στασιμότητας, η Ελλάδα διατηρεί ισχυρή δυναμική. Το α’ εξάμηνο του 2025, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,0% ετησίως, έναντι μόλις 1,5% στην Ευρωζώνη. Οι εκτιμήσεις για το σύνολο του έτους τοποθετούν την ανάπτυξη στο 2,1%, με την αγορά να αναμένει για το γ’ τρίμηνο ετήσια μεγέθυνση 2,3%.

Η ποιοτική διαφορά αποτυπώνεται ευκρινώς στη βιομηχανία. Ο Δείκτης Υπευθύνων Προμηθειών (PMI) στη μεταποίηση παρέμεινε στις 52,7 μονάδες το γ’ τρίμηνο, αισθητά υψηλότερα από το όριο των 50 μονάδων που σηματοδοτεί την ανάπτυξη, και πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (50,1 μονάδες).

• Το σερί της ανάπτυξης: Οι λειτουργικές συνθήκες στη μεταποίηση βελτιώνονται για 11ο συνεχόμενο τρίμηνο (από το α’ τρίμηνο του 2023), υπογραμμίζοντας τη διαρκή δυναμική του κλάδου.
• Βιομηχανική Παραγωγή: Ενισχύθηκε κατά 1,5% σε ετήσια βάση το γ’ τρίμηνο, ανακάμπτοντας από τη συρρίκνωση του προηγούμενου τριμήνου.

Αυτή η δυναμική τροφοδοτείται και από τον τουρισμό, όπου οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 7,7% το γ’ τρίμηνο, ενισχύοντας το πλεόνασμα υπηρεσιών κατά €616 εκατ..

 
Το «χάσμα» της κατανάλωσης: Τζίροι vs Όγκοι

Το πιο ενδιαφέρον —και ανησυχητικό— εύρημα της ανάλυσης εντοπίζεται στο λιανικό εμπόριο. Εδώ αποτυπώνεται ξεκάθαρα η επίπτωση του σωρευτικού πληθωρισμού στην αγοραστική δύναμη.

Ενώ ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε ελαφρώς στο 2,9% το γ’ τρίμηνο, η ακρίβεια έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα της στη συμπεριφορά των καταναλωτών:

• Μείωση Όγκου: Ο δείκτης όγκου λιανικού εμπορίου (οι ποσότητες που αγοράζονται) μειώθηκε κατά 1,3% σε τριμηνιαία βάση.
• Η Ψευδαίσθηση της Αξίας: Υπάρχει μια τεράστια απόκλιση μεταξύ ονομαστικής δαπάνης και πραγματικής κατανάλωσης. Συγκεκριμένα, ο τζίρος στο λιανικό εμπόριο το γ’ τρίμηνο του 2025 ήταν αυξημένος κατά 21,7% σε σχέση με το 2021, αλλά ο όγκος των πωλήσεων ήταν μειωμένος κατά 0,5%.

 
Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι της αγοράς:

Τα στοιχεία δείχνουν στασιμότητα ή πτώση πωλήσεων (σε όγκο) στα είδη πρώτης ανάγκης όπως τα σούπερ μάρκετ, τα τρόφιμα-ποτά και τα καύσιμα. Αντιθέτως, αύξηση καταγράφεται σε φαρμακευτικά/καλλυντικά και εξοπλισμό σπιτιού. Αυτό το χάσμα εξηγεί γιατί, παρά την ευφορία των επιχειρηματικών δεικτών (ο δείκτης οικονομικού κλίματος είναι στις 108,4 μονάδες), η καταναλωτική εμπιστοσύνη βυθίστηκε περαιτέρω στις -47,3 μονάδες. Οι πολίτες βλέπουν την οικονομία να αναπτύσσεται, αλλά το πορτοφόλι τους να πιέζεται.

 
 Πιστωτική επέκταση και αγορά εργασίας

Σε αντίβαρο της καταναλωτικής πίεσης λειτουργεί η αγορά εργασίας και η τραπεζική χρηματοδότηση.

• Ανεργία: Τον Οκτώβριο του 2025 διαμορφώθηκε στο 8,6%, συνεχίζοντας την αποκλιμάκωση.
• Χρηματοδότηση: Η καθαρή ροή χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε κατά 10,6% ετησίως, στοιχείο που δείχνει ότι οι τράπεζες στηρίζουν ενεργά τις επενδύσεις και την κατανάλωση.

 
Το στρατηγικό ορόσημο του 2027: Η ζωή μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Κοιτάζοντας μπροστά, η έκθεση θέτει ένα κρίσιμο ζήτημα στρατηγικού σχεδιασμού. Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΟΟΣΑ συγκλίνουν σε ανάπτυξη γύρω στο 2,2% για το 2026. Ωστόσο, για το 2027 προβλέπεται επιβράδυνση στο 1,7%-1,8%.

Η αιτία είναι συγκεκριμένη: Η ολοκλήρωση της απορρόφησης των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) το 2026. Το σενάριο της φθίνουσας αναπτυξιακής δυναμικής έχει ήδη ενσωματωθεί και στον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό 2026-2029.

Η ελληνική οικονομία κλείνει το 2025 με ισχυρές “μηχανές” (τουρισμός, μεταποίηση, επενδύσεις), διατηρώντας σημαντική απόσταση ασφαλείας από την ευρωπαϊκή στασιμότητα. Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή έχει ασύμμετρα χαρακτηριστικά. Η πρόκληση για τα επόμενα έτη είναι διπλή: αφενός η αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών που βλέπουν τους όγκους κατανάλωσης να μειώνονται, και αφετέρου η προετοιμασία για την “ομαλή προσγείωση” της οικονομίας στη μετά-ΤΑΑ εποχή το 2027.

 
Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι σε όρους όγκου πωλήσεων (πραγματική κατανάλωση)

Αναλυτική σύγκριση των κλάδων του λιανικού εμπορίου για το γ’ τρίμηνο του 2025, βάσει των στοιχείων  της Eurobank Research.

Η εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται από μια σαφή διχοτόμηση. Ενώ ο συνολικός τζίρος (σε τρέχουσες τιμές) είναι αυξημένος κατά 21,7% σε σχέση με το 2021, ο πραγματικός όγκος πωλήσεων (σε σταθερές τιμές) είναι μειωμένος κατά 0,5%. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές πληρώνουν πολύ περισσότερα για να αγοράσουν ελαφρώς λιγότερα αγαθά.

Ακολουθεί ο πίνακας που αποτυπώνει τους κερδισμένους και τους χαμένους σε όρους όγκου πωλήσεων (πραγματική κατανάλωση):

Πίνακας Τάσεων Λιανικού Εμπορίου (Όγκος Πωλήσεων)

Κατηγορία	Κλάδος	Τάση Όγκου (vs 2021)	Παρατηρήσεις
Συρρίκνωση / Στασιμότητα	Μεγάλα Καταστήματα Τροφίμων (Super Markets)	Πτώση / Στασιμότητα	Πίεση στα βασικά αγαθά λόγω ακρίβειας.
	Καύσιμα & Λιπαντικά	Πτώση	Μείωση μετακινήσεων ή στροφή σε φθηνότερες λύσεις.
	Τρόφιμα – Ποτά – Καπνός (Εξειδικευμένα)	Πτώση	Περιορισμός κατανάλωσης σε μη βασικά είδη διατροφής.
	Πολυκαταστήματα	Πτώση	Μειωμένη ζήτηση για γενικό εμπόριο.
	Ένδυση – Υπόδηση	Πτώση	Οι αγορές ρούχων περιορίζονται ως ελαστική δαπάνη.
Ανάπτυξη	Φαρμακευτικά – Καλλυντικά	Άνοδος	Ανθεκτική ζήτηση σε είδη υγείας και προσωπικής φροντίδας.
	Έπιπλα – Ηλεκτρικά Είδη – Οικιακός Εξοπλισμός	Άνοδος	Στήριξη πιθανώς από την οικοδομική δραστηριότητα/ανακαινίσεις.
	Βιβλία – Χαρτικά – Λοιπά είδη	Άνοδος	Σταθερή ανοδική πορεία.

 
Ανάλυση τάσεων

1. Η πίεση στα «βασικά» (Συρρίκνωση)

Η πιο ανησυχητική τάση αφορά τα αγαθά πρώτης ανάγκης. Στα σούπερ μάρκετ, στα καύσιμα και στα τρόφιμα/ποτά, ο όγκος πωλήσεων κινείται πτωτικά ή στασιμότητά σε σχέση με το 2021.

• Αυτό υποδηλώνει ότι ο σωρευτικός πληθωρισμός των τελευταίων ετών έχει αναγκάσει τα νοικοκυριά να μειώσουν τις ποσότητες που αγοράζουν ακόμη και στα απολύτως απαραίτητα, ή να στραφούν σε φθηνότερες εναλλακτικές (υποκατάσταση προϊόντων).
• Επίσης, η ένδυση και υπόδηση καταγράφει πτώση, καθώς αποτελεί μια από τις πρώτες δαπάνες που περικόπτουν οι καταναλωτές όταν πιέζεται το εισόδημά τους.

2. Οι εξαιρέσεις της ανάπτυξης (Ενίσχυση)

Στον αντίποδα, τρεις κατηγορίες δείχνουν ανθεκτικότητα και αύξηση όγκου:

• Φαρμακευτικά – Καλλυντικά: Ο κλάδος αυτός εμφανίζει ενίσχυση, πιθανώς λόγω της ανελαστικής φύσης των φαρμάκων αλλά και της σταθερής ζήτησης για προϊόντα προσωπικής φροντίδας (“lipstick effect”).
• Έπιπλα – Ηλεκτρικά Είδη: Η άνοδος εδώ συνδέεται πιθανότατα με την ευρύτερη δραστηριότητα στην αγορά ακινήτων και τις ανακαινίσεις, καθώς και με την αντικατάσταση συσκευών που ενδεχομένως επιδοτήθηκαν από κρατικά προγράμματα στο πρόσφατο παρελθόν.
• Βιβλία – Χαρτικά: Καταγράφεται επίσης αύξηση του όγκου πωλήσεων.

 
Συμπέρασμα για τον καταναλωτή: Τα στοιχεία δείχνουν έναν καταναλωτή “δύο ταχυτήτων”: Πιέζεται και κόβει από το φαγητό, τη βενζίνη και τα ρούχα, αλλά συνεχίζει να ξοδεύει (ή αναγκάζεται να ξοδέψει) για την υγεία του, το σπίτι του και ειδικά είδη.

 
Δυναμικό καμπανάκι- Η «δεξαμενή» της εύκολης αύξησης της απασχόλησης φαίνεται να αδειάζει

Η ανάλυση της αγοράς εργασίας, βασισμένη στα στοιχεία του γ’ τριμήνου και του Οκτωβρίου 2025 της Eurobank Research, αποκαλύπτει γιατί η ελληνική οικονομία αντέχει παρά την πτώση του όγκου κατανάλωσης. Η απασχόληση λειτουργεί ως το βασικό «ανάχωμα», προσθέτοντας νέα εισοδήματα στα νοικοκυριά, αν και εμφανίζει τα πρώτα σημάδια κόπωσης στη δυναμική της. Ακολουθεί η αναλυτική ακτινογραφία της αγοράς εργασίας και η απάντηση στο ερώτημα αν επαρκεί για να αναστρέψει το κλίμα στην κατανάλωση.

 
Η μεγάλη εικόνα: Μονοψήφια ανεργία και ιστορικό χαμηλό

Το πιο ισχυρό χαρτί της ελληνικής οικονομίας αυτή τη στιγμή είναι η δραστική μείωση της ανεργίας.

• Ποσοστό Ανεργίας: Τον Οκτώβριο του 2025 υποχώρησε στο 8,6%, έναντι 9,7% τον ίδιο μήνα πέρυσι.
• Ιστορική Σύγκριση: Η πρόοδος είναι εντυπωσιακή αν αναλογιστούμε ότι το 2019 η ανεργία βρισκόταν στο 17,3%. Η ελληνική οικονομία έχει καταφέρει να μειώσει την ανεργία στο μισό μέσα σε μια εξαετία.
• Μέσος Όρος: Ο μέσος όρος 12 μηνών (Νοέμβριος 2024 – Οκτώβριος 2025) διαμορφώθηκε στο 9,1%, επιβεβαιώνοντας τη σταθεροποίηση σε μονοψήφια επίπεδα.

 
Η δυναμική της απασχόλησης: Επιτάχυνση αλλά και «φρένο»

Εδώ τα δεδομένα παρουσιάζουν μια ενδιαφέρουσα αντίφαση που πρέπει να προσέξουμε:

• Ετήσια Επιτάχυνση: Σε ετήσια βάση, η απασχόληση «πάτησε γκάζι» το γ’ τρίμηνο του 2025, αυξανόμενη κατά 1,8%, έναντι 1,4% το προηγούμενο τρίμηνο. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη χαμηλή βάση σύγκρισης του αντίστοιχου τριμήνου του 2024.
• Τριμηνιαία Επιβράδυνση (Το καμπανάκι): Σε τριμηνιαία βάση (σύγκριση γ’ τριμήνου με β’ τρίμηνο 2025), η αύξηση ήταν οριακή, μόλις 0,1%, ενώ το προηγούμενο τρίμηνο έτρεχε με 0,9%.

Τι σημαίνει αυτό: Η «δεξαμενή» της εύκολης αύξησης της απασχόλησης φαίνεται να αδειάζει. Η οικονομία συνεχίζει να δημιουργεί θέσεις εργασίας, αλλά με πολύ πιο αργό ρυθμό από ό,τι στην αρχή του έτους.

Πίνακας Βασικών Δεικτών Αγοράς Εργασίας (Οκτώβριος/Γ’ Τρίμηνο 2025)

Δείκτης	Τρέχουσα Τιμή	Μεταβολή (ετήσια)	Σχόλιο
Ποσοστό Ανεργίας	8,6%	-1,1 μονάδες	Σταθερά κάτω από το 9%.
Απασχολούμενοι (Σύνολο)	~4,35 εκ.	+45.000 άτομα	Αύξηση από 4,30 εκ. τον Οκτ. ’24.
Ρυθμός Αύξησης Απασχόλησης	+1,8%	Επιτάχυνση	Καλύτερη επίδοση από το β’ τρίμηνο.
Τριμηνιαία Δυναμική	+0,1%	Επιβράδυνση	Σχεδόν στασιμότητα έναντι του β’ τριμήνου.

 
Μπορεί η αγορά εργασίας να «σώσει» την κατανάλωση;

Η απάντηση, βάσει των στοιχείων, είναι «Ναι, αλλά όχι πλήρως ακόμα».

Το θετικό σενάριο (Ρευστότητα): Η μείωση της ανεργίας σημαίνει ότι περισσότερα νοικοκυριά έχουν εισόδημα. Επιπλέον, η καθαρή ροή τραπεζικής χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε κατά 10,6% ετησίως το γ’ τρίμηνο. Αυτό δείχνει ότι οι τράπεζες «ρίχνουν χρήμα» στην αγορά, στηρίζοντας την κατανάλωση μέσω δανεισμού, κάτι που λειτουργεί συμπληρωματικά στους μισθούς.

Το αρνητικό σενάριο (Αγοραστική δύναμη): Παρά την αύξηση της απασχόλησης, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης παραμένει πολύ χαμηλά (-47,3 μονάδες). Ο λόγος είναι ότι οι νέες θέσεις εργασίας και οι όποιες αυξήσεις μισθών δεν έχουν καταφέρει να υπερκαλύψουν τον συσσωρευμένο πληθωρισμό των προηγούμενων ετών. Γι’ αυτό βλέπουμε το φαινόμενο: Περισσότεροι εργαζόμενοι, υψηλότεροι τζίροι (λόγω τιμών), αλλά μικρότερα καλάθια αγορών (όγκος) 14,15.

 
Συμπερασματική εκτίμηση

Η αγορά εργασίας λειτουργεί αυτή τη στιγμή ως δίχτυ ασφαλείας που αποτρέπει την κατάρρευση της κατανάλωσης, αλλά δεν επαρκεί από μόνη της για να πυροδοτήσει πραγματική ανάπτυξη στον όγκο των πωλήσεων. Η οριακή αύξηση της απασχόλησης σε τριμηνιαία βάση (0,1%) δείχνει ότι πλησιάζουμε σε ένα «ταβάνι». Για να αναστραφεί η πτώση στον όγκο κατανάλωσης λιανικής, θα χρειαστεί πλέον ουσιαστική αύξηση των πραγματικών μισθών (άνω του πληθωρισμού) και όχι απλώς αύξηση των θέσεων εργασίας.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.