Paul Krugman: Επιστολή προς την Ευρώπη

Το άρθρο με τίτλο «A Letter to Europe» του Paul Krugman, αποτελεί μια παρέμβαση που ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) να υιοθετήσει μια πιο δυναμική και αυτοτελή στάση, ιδίως απέναντι στις εμπορικές πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ. Το κείμενο υποστηρίζει ότι η Ευρώπη είναι ισχυρότερη από ό,τι νομίζει και την προτρέπει να δράσει αναλόγως.

 
Αποδομώντας εμπορικούς μύθους και την απειλή δασμών

Κεντρικό σημείο του άρθρου είναι η αντίκρουση των αμερικανικών αιτιάσεων περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών εκ μέρους της ΕΕ. Ο αρθρογράφος αναφέρεται στην πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς 50% σε ευρωπαϊκά προϊόντα, μια κίνηση που θα παρέλυε ουσιαστικά το διατλαντικό εμπόριο. Η απειλή αυτή ανεστάλη προσωρινά μετά από συνομιλία του Τραμπ με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Ο συγγραφέας συμβουλεύει την ΕΕ να μην ενδώσει σε προσπάθειες κατευνασμού του Τραμπ, καθώς οι ευρωπαϊκές πολιτικές έναντι των εξαγωγών των ΗΠΑ είναι ήδη αρκετά ευνοϊκές. Επισημαίνει ότι:

• Οι μέσοι δασμοί μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ ήταν ιστορικά χαμηλοί (κάτω του 2%) πριν την έναρξη των εμπορικών εντάσεων από πλευράς Τραμπ.
• Ο ευρωπαϊκός Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) δεν αποτελεί εμπορικό φραγμό, καθώς επιβάλλεται εξίσου σε εγχώριους και ξένους παραγωγούς, λειτουργώντας ως φόρος επί των πωλήσεων.
• Τα διμερή εμπορικά ελλείμματα ή πλεονάσματα είναι φυσιολογικά και συχνά ακίνδυνα. Το εμπορικό πλεόνασμα της Ευρώπης με τις ΗΠΑ είναι σημαντικά μικρότερο εάν συνυπολογιστούν οι υπηρεσίες (π.χ. χρηματοοικονομικές, σχεδιασμός λογισμικού) όπου οι ΗΠΑ έχουν πλεόνασμα, αντί να εστιάζει κανείς μόνο στα αγαθά.
• Ένα σημαντικό μέρος (περίπου το 1/3) του ευρωπαϊκού πλεονάσματος στο εμπόριο αγαθών με τις ΗΠΑ αποδίδεται στην Ιρλανδία. Αυτό, σύμφωνα με το άρθρο, είναι πιθανότατα αποτέλεσμα λογιστικών τεχνασμάτων πολυεθνικών εταιρειών (π.χ. φαρμακευτικών) που τιμολογούν υπερβολικά τις πωλήσεις από ιρλανδικές θυγατρικές προς τις αμερικανικές, μειώνοντας έτσι τους φόρους στις ΗΠΑ και εμφανίζοντας πλασματικά κέρδη στην Ιρλανδία με χαμηλότερη φορολογία. Αυτές οι πρακτικές δεν δημιουργούν πραγματικές θέσεις εργασίας.
• Το πραγματικό εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ εκτιμάται σε λιγότερο από 100 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό αμελητέο σε σχέση με το ΑΕΠ της Ευρώπης των 19 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

 
Η πραγματική δύναμη της Ευρώπης

Το άρθρο αντικρούει την εικόνα μιας παρακμάζουσας Ευρώπης. Αντιθέτως, τονίζει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν υψηλά μορφωμένο και ικανό ανθρώπινο δυναμικό και λειτουργικές κοινωνίες. Παρότι η οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης υστέρησε έναντι των ΗΠΑ την τελευταία γενιά, κυρίως στον τεχνολογικό τομέα – όπως αναγνωρίστηκε και στην Έκθεση Draghi – η παραγωγικότητα της ΕΕ, εξαιρουμένων των βασικών τομέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), ήταν σε γενικές γραμμές εφάμιλλη με αυτή των ΗΠΑ την περίοδο 2000-2019, και μάλιστα την ξεπέρασε την περίοδο 2013-2019.

Επιπλέον, η Ευρώπη δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική αγορά, στην οποία κατευθύνεται μόνο το 3% περίπου της παραγωγής της. Αντιθέτως, οι αμερικανικές εταιρείες έχουν επενδύσει τρισεκατομμύρια στην Ευρώπη και εξαρτώνται από την ευρωπαϊκή καλή θέληση. Ως παράδειγμα αναφέρεται η προειδοποίηση του Γερμανού πολιτικού Φρίντριχ Μερτς ότι οι αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας θα μπορούσαν να γίνουν στόχος σε περίπτωση κλιμάκωσης της εμπορικής διένεξης.

 
Πρόσκληση για αυτοπεποίθηση και δράση

Το κεντρικό μήνυμα είναι σαφές: η Ευρώπη πρέπει να συνειδητοποιήσει τη δύναμή της και να πάψει να λειτουργεί με μια «επίκτητη αδυναμία». Η ΕΕ, όσον αφορά το εμπόριο, το ΑΕΠ, ακόμη και την τεχνολογία (με εξαίρεση την πιο προηγμένη), δεν εξαρτάται περισσότερο από τις ΗΠΑ απ’ ό,τι οι ΗΠΑ από αυτήν. Δεν υπάρχει κανένας επιτακτικός λόγος να υποκύψει στις «αυταπάτες» της αμερικανικής ηγεσίας. Το άρθρο προτείνει ότι η Ευρώπη μπορεί να καλύψει την υστέρησή της στον τεχνολογικό τομέα, ιδίως δεδομένης της τάσης της αμερικανικής κυβέρνησης να υπονομεύει την επιστημονική έρευνα και τα πανεπιστήμια που αποτέλεσαν κινητήρια δύναμη της προηγούμενης αμερικανικής επιτυχίας.

 
Αξιολόγηση

Το άρθρο προσφέρει μια ισχυρή αντεπίθεση στις αφηγήσεις περί αμερικανικής εμπορικής αδικίας και ευρωπαϊκής αδυναμίας. Η ανάλυσή του για τα εμπορικά δεδομένα, ιδίως η αποδόμηση του ιρλανδικού «πλεονάσματος», είναι διαφωτιστική και προσθέτει βάθος στην κατανόηση των διατλαντικών οικονομικών σχέσεων.

Βασικά σημεία προς επισήμανση:

Αμφισβήτηση της Αμερικανικής ρητορικής: Το άρθρο τεκμηριωμένα αμφισβητεί τους ισχυρισμούς του Τραμπ για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές της ΕΕ.

Πραγματική εμπορική ισορροπία: Υπογραμμίζει ότι το εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ είναι μικρότερο από ό,τι παρουσιάζεται και οφείλεται εν μέρει σε λογιστικές πρακτικές.

Οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης: Τονίζει τη συνολική οικονομική και παραγωγική δύναμη της Ευρώπης, πέραν του τεχνολογικού τομέα.

Αμοιβαία εξάρτηση: Καταδεικνύει ότι η εξάρτηση στις σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ είναι αμφίδρομη, με την Ευρώπη να διαθέτει σημαντικά διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα.

Έκκληση για στρατηγική αυτονομία: Προτρέπει την ΕΕ να δράσει ως η μεγάλη δύναμη που είναι, χωρίς να υποκύπτει σε εξωτερικές πιέσεις.

 
Πολύτιμη οπτική για μια πιο διεκδικητική και αυτοδύναμη Ευρώπη

Η «Επιστολή προς την Ευρώπη» αποτελεί μια δυναμική και τεκμηριωμένη παρέμβαση που ενθαρρύνει την Ευρώπη να αναγνωρίσει και να αξιοποιήσει την ισχύ της στη διεθνή σκηνή, ειδικά στις εμπορικές της σχέσεις με τις ΗΠΑ. Αποδομώντας τους αμερικανικούς ισχυρισμούς και αναδεικνύοντας τα ευρωπαϊκά πλεονεκτήματα, το άρθρο προσφέρει μια πολύτιμη οπτική για μια πιο διεκδικητική και αυτοδύναμη Ευρώπη. Η προτροπή για αντίσταση στον προστατευτισμό και για ενίσχυση της ευρωπαϊκής θέσης παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη, καθώς οι γεωπολιτικές και οικονομικές ισορροπίες συνεχίζουν να μεταβάλλονται. Η Ευρώπη καλείται να μην υποτιμά τις δυνάμεις της και να διαμορφώσει το μέλλον της με αυτοπεποίθηση, ειδάλλως, όπως υπαινίσσεται ο αρθρογράφος, η ηγεσία μπορεί να μετατοπιστεί προς την Κίνα.

 
mywaypress.gr – Για προσεκτικούς αναγνώστες