Αλβουμίνη: Η ασπίδα του αίματος ενάντια στον θανατηφόρο «μαύρο μύκητα»

– Μια επαναστατική μελέτη από το ΙΤΕ και το Πανεπιστήμιο Κρήτης

Μια διεθνής επιστημονική συνεργασία με επίκεντρο την Κρήτη φέρνει στο φως μια ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα στην αντιμετώπιση της μουκορμυκητίασης, μιας σπάνιας αλλά εξαιρετικά επιθετικής μυκητιακής λοίμωξης. Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature, αποκαλύπτει τον άγνωστο μέχρι σήμερα προστατευτικό ρόλο της αλβουμίνης, της πιο άφθονης πρωτεΐνης στο ανθρώπινο αίμα.

 
Το στρατηγικό πλαίσιο: Η σύνδεση με την πανδημία και τον «Μαύρο Μύκητα»

Η μουκορμυκητίαση, ευρύτερα γνωστή ως «μαύρος μύκητας», προκαλείται από μύκητες της τάξης Mucorales και συνδέεται με ποσοστά θνητότητας που αγγίζουν το 50%. Η νόσος έγινε παγκοσμίως γνωστή όταν σάρωσε την Ινδία μετά το δεύτερο κύμα της COVID-19 το 2021.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η έξαρση αυτή πιθανώς συνδέεται άμεσα με την καταστολή της παραγωγής αλβουμίνης που προκαλεί η φλεγμονή στον οργανισμό. Η έρευνα αναδεικνύει ότι:

• Ο μύκητας εισέρχεται στο σώμα μέσω εισπνοής σπορίων ή τραυμάτων.
• Εκκρίνει την τοξίνη Μουκορικόνη (Mucoricin), η οποία νεκρώνει τους ιστούς, προκαλώντας το χαρακτηριστικό μαύρισμα του δέρματος.
• Εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με διαβήτη, υποσιτισμό ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

 
Ο Μηχανισμός Δράσης: Η Αλβουμίνη ως Ενεργός Αμυντικός Παράγοντας

Μέχρι σήμερα, η αλβουμίνη θεωρούνταν κυρίως μια μεταφορική πρωτεΐνη. Ωστόσο, η ομάδα των ερευνητών από το Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του ΙΤΕ και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Γιώργου Χαμηλού, απέδειξε ότι η δράση της είναι πολύ πιο σύνθετη.

Πώς λειτουργεί η προστασία:

1. Δέσμευση Λιπαρών Οξέων: Η αλβουμίνη δεσμεύει τα ελεύθερα λιπαρά οξέα (FFA) και τα προστατεύει από την οξείδωση.
2. Γενετική Αναστολή: Αυτά τα προστατευμένα λιπαρά οξέα εισέρχονται στα σπόρια του μύκητα και εμποδίζουν την ενεργοποίηση γονιδίων απαραίτητων για την ανάπτυξή του.
3. Καταστολή Τοξινών: Τα λιπίδια που μεταφέρονται από την αλβουμίνη αναστέλλουν τη σύνθεση πρωτεϊνών στον μύκητα, καθιστώντας τον ανίκανο να εκκρίνει τη θανατηφόρα Μουκορικόνη.

Αντίθετα, σε περιπτώσεις σοβαρής υποαλβουμιναιμίας, τα λιπαρά οξέα οξειδώνονται, επιτρέποντας στον μύκητα να αναπτυχθεί ανεμπόδιστα και να προκαλέσει λοίμωξη.

 
Τεκμηρίωση και πειραματικά δεδομένα

Η μελέτη βασίστηκε σε μια σειρά από ισχυρά πειραματικά δεδομένα που επιβεβαιώνουν τη θεωρία της ομάδας:

• Κλινικοί Δείκτες: Η σοβαρή έλλειψη αλβουμίνης αποτελεί τον ισχυρότερο προγνωστικό δείκτη για κακή έκβαση της νόσου διεθνώς.
• Εργαστηριακές Δοκιμές: Η αφαίρεση της αλβουμίνης από αίμα υγιών ατόμων οδήγησε σε ανεμπόδιστη ανάπτυξη των μυκήτων Mucorales.
• Πειράματα σε Ζώα: Ποντίκια με έλλειψη αλβουμίνης παρουσίασαν ειδική ευαισθησία στη νόσο, η οποία αποκαταστάθηκε πλήρως μετά τη χορήγηση της πρωτεΐνης.

 
Η επόμενη μέρα: Προς νέες θεραπευτικές επιλογές

Η σημασία αυτής της ανακάλυψης είναι στρατηγικής φύσεως, καθώς η μουκορμυκητίαση διαθέτει εξαιρετικά περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Η ομάδα του κ. Χαμηλού, σε συνεργασία με κορυφαίο Αιματολογικό Κέντρο της Ευρώπης, προχωρά ήδη στη 2η φάση της μελέτης.

Σε αυτή τη φάση θα συμμετάσχουν αιματολογικοί ασθενείς με πολύ χαμηλά επίπεδα αλβουμίνης, στους οποίους θα χορηγηθεί η πρωτεΐνη με σκοπό την αποκατάσταση των επιπέδων του ορού και την ενίσχυση της ανοσολογικής τους απόκρισης. Τα ευρήματα αυτά ανοίγουν τον δρόμο για τη χρήση της αλβουμίνης ως ένα νέο, αποτελεσματικό όπλο για την πρόληψη και τη θεραπεία αυτής της θανατηφόρου νόσου.

 
Στοιχεία έρευνας:

• Φορείς: ΙΤΕ, Πανεπιστήμιο Κρήτης, συνεργαζόμενα ιδρύματα από Ευρώπη, ΗΠΑ και Ινδία.
• Επιστημονική Ομάδα: Α. Πίκουλας, Γ. Μοριανός, Β. Νιδρής, Γ. Χαμηλός.
• Δημοσίευση: Nature (2026).

 
Info photo: Ο καθ. Γιώργος Χαμηλός με την ομάδα του στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ΙΤΕ.