Η αύξηση του παγκόσμιου χρέους κατέγραψε νέο ιστορικά υψηλό αγγίζοντας τα $226 τρισ
Η αύξηση του παγκόσμιου χρέους (δημοσίου & ιδιωτικού), σύμφωνα με το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Ινστιτούτο (The Institute of International Finance-IIF), έχει επιβραδυνθεί τα τελευταία χρόνια, ωστόσο σε απόλυτα μεγέθη το παγκόσμιο χρέος (Γράφημα 7) στο δεύτερο τρίμηνο του 2017 κατέγραψε νέο ιστορικά υψηλό, αγγίζοντας τα $226 τρισ. (324% του παγκόσμιου ΑΕΠ), με αποτέλεσμα να σημειώσει αύξηση κατά $7,6 τρισ. ή 3,5% από την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Παρά την σημειωθείσα άνοδο, ο ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου χρέους είναι μικρότερος κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες από εκείνον που είχε καταγράψει την αντίστοιχη περίοδο του 2016. Εκτιμάται ότι ένα τμήμα της σημειωθείσας επιβράδυνσης οφείλεται στο γεγονός ότι πολλές επιχειρήσεις στην Κίνα, με την υποστήριξη του δημοσίου ενέτειναν τις προσπάθειες περιορισμού του δανεισμού τους. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, τόσο οι μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, όσο και τα νοικοκυριά, συνεχίζουν να αυξάνουν σημαντικά τα επίπεδα χρέους τους (ετήσια μεταβολή $2,6 τρισ. και $2,0 τρισ. αντίστοιχα).
Σύμφωνα με το IIF, παρά τα χαμηλά επιτόκια που επικρατούν διεθνώς, πολλές μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα στην εξυπηρέτηση του χρέους τους. Υπολογίζεται ότι το ποσοστό των επιχειρήσεων που δεν μπορούν να καλύψουν τα έξοδα τόκων, συγκεντρώνουν στη Βραζιλία, την Ινδία και την Τουρκία άνω του 20% του συνολικού ενεργητικού του επιχειρηματικού κλάδου, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Κίνα διαμορφώνεται στο 15%. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομικές δυσκολίες δεν αποτελούν φαινόμενο αποκλειστικό των αναδυόμενων οικονομιών. Αύξηση του αριθμού των επιχειρήσεων που καταγράφουν οικονομική αδυναμία έχει αρχίσει να παρατηρείται και στις ανεπτυγμένες οικονομίες (Καναδάς, Γερμανία, Γαλλία, ΗΠΑ). Εν αντιθέσει, αξιοσημείωτη βελτίωση των οικονομικών τους, εμφανίζουν οι επιχειρήσεις σε Ιαπωνία και Ηνωμένο Βασίλειο.
Θετική εξέλιξη αποτελεί το γεγονός ότι η ισχυρότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ έχει συμβάλει στη μείωση του συνολικού παγκόσμιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Συγκεκριμένα, το παγκόσμιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ διαμορφώθηκε το 2ο τρίμηνο του 2017 σε 324%, μειωμένο κατά μία περίπου ποσοστιαία μονάδα από το 2ο τρίμηνο του 2016.
Το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Ινστιτούτο, εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι στην Κίνα, ο δείκτης του χρέους των νοικοκυριών ως προς το διαθέσιμο εισόδημα έχει ανέλθει στο 104%, ήτοι σε διπλάσιο επίπεδο από εκείνο που βρισκόταν το 2009 και υψηλότερα από αυτό που παρατηρείται στις ΗΠΑ και στην Ευρωζώνη.
Στην Κίνα, ο ρυθμός αύξησης του χρέους εμφανίζεται πολύ ταχύτερος και απότομος από αυτόν που καταγράφηκε στις ΗΠΑ την περίοδο της οικονομικής κρίσης του 2008 ή στην Ιαπωνία στο πλαίσιο της τραπεζικής κρίσης του 1991. Αν και ο ρυθμός αύξησης του χρέους των επιχειρήσεων στην Κίνα έχει επιβραδυνθεί, εξακολουθεί το 2ο τρίμηνο του 2017 να είναι μεγαλύτερος κατά τουλάχιστον $660 δισ. από το 2ο τρίμηνο του 2016.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το χρέος δεν κατανέμεται ομοιόμορφα, καθώς ορισμένες χώρες έχουν εισέλθει σε διαδικασία απομόχλευσης, ενώ κάποιες άλλες έχουν δημιουργήσει πολύ υψηλά επίπεδα χρέους, γεγονός που μπορεί να επιδράσει αρνητικά στην αναπτυξιακή τους διαδικασία και ενδεχομένως να διαταράξει τη χρηματοπιστωτική τους σταθερότητα.
Τα επίπεδα του χρέους διαφέρουν ανά χώρα και τομέα της οικονομίας, εντούτοις η συνεχιζόμενη άνοδος του χρέους σε συνδυασμό με τη χειροτέρευση της πιστοληπτικής αξιολόγησης για τον μη χρηματοπιστωτικό τομέα, κυρίως στις αναδυόμενες οικονομίες, προκαλεί υψηλές δανειακές υποχρεώσεις για αρκετές χώρες.
Όσον αφορά το χρέος σε ξένο νόμισμα στις αναδυόμενες οικονομίες παρατηρείται αύξηση του σε τριμηνιαία βάση κατά $600 δισ. με αποτέλεσμα να ξεπεράσει τα $8,2 τρισ. (ήτοι 15% του συνολικού χρέους των αναδυόμενων οικονομιών) το δεύτερο τρίμηνο του 2017. Στο πλαίσιο των ευκολότερων συνθηκών χρηματοδότησης σε δολάριο-ΗΠΑ, η αύξηση του χρέους σε ξένο νόμισμα προήλθε κυρίως από την αρχή του έτους, από τις χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις (+$280 δισ.) και τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (+$185 δισ.). Ειδικότερα, εξαιρουμένου του χρηματοπιστωτικού τομέα, το συνολικό χρέος σε ξένο νόμισμα υπερβαίνει το 40% του ΑΕΠ στην Ουγγαρία, την Τουρκία, την Αργεντινή, την Πολωνία και τη Χιλή.
Πηγή: Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Διευθύνσεως Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank
