Η εθνική τεχνολογική και βιομηχανική βάση των ΗΠΑ: Μια αχρησιμοποίητη ευκαιρία για την ενίσχυση των Συμμαχιών
Του Δρ William C. Greenwalt, Senior Fellow, American Enterprise Institute
Πηγή: United States Studies Centre, Σεπτέμβριος 2025
Ένα πλαίσιο συνεργασίας που παραμένει στα χαρτιά
Η Εθνική Τεχνολογική και Βιομηχανική Βάση (NTIB) των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί ένα από τα πιο υποσχόμενα, αλλά ταυτόχρονα υποαξιοποιημένα εργαλεία για τη διασυμμαχική βιομηχανική ενοποίηση που διαθέτει η Ουάσιγκτον. Πρόκειται για ένα νομοθετικό πλαίσιο που εγκρίθηκε από το Κογκρέσο με σκοπό την προώθηση της ολοκλήρωσης και της συνεργασίας μεταξύ αμυντικών εταιρειών και αρχών των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά, της Αυστραλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Νέας Ζηλανδίας – των χωρών του δικτύου πληροφοριών Five Eyes.
Παρά τις νομοθετικές τροποποιήσεις του 2017 και του 2023 που επέκτειναν το πλαίσιο σε όλα τα κράτη-μέλη του Five Eyes, το NTIB παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργό. Αντί να αξιοποιηθεί ως μηχανισμός συντονισμού, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προτιμούν διμερή έργα ή άλλες πολυμερείς συμφωνίες όπως το AUKUS (Αυστραλία-Ηνωμένο Βασίλειο-ΗΠΑ), παρότι αυτές αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις που το NTIB σχεδιάστηκε να επιλύσει.
Η υποαξιοποίηση του NTIB οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: ογκώδεις και ξεπερασμένες ρυθμιστικές διατάξεις, μοναδικές κυβερνητικές διαδικασίες προμηθειών, προστατευτικά ένστικτα και στα δύο μεγάλα πολιτικά κόμματα, γραφειοκρατική αδράνεια και αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στον πολυμερισμό.
Η γένεση του NTIB: Από τον Ψυχρό πόλεμο στη σημερινή εποχή
Οι ρίζες της Αμερικανο-Καναδικής συνεργασίας
Η ιστορία του NTIB ξεκινά από την κληρονομιά μιας βιομηχανικής σχέσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά που οι δύο χώρες επιδίωξαν να επισημοποιήσουν και να διατηρήσουν κατά τη διάρκεια της αποβιομηχάνισης της αμυντικής βιομηχανικής βάσης στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Τρία χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το 1992, το Κογκρέσο των ΗΠΑ καθιέρωσε το NTIB ως τη νομική βάση για τη στρατηγική, την ανάλυση και τον σχεδιασμό της αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
Η ένταξη του Καναδά δεν ήταν τυχαία. Αντανακλούσε την αναγνώριση ότι, από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η αμυντική βιομηχανική ικανότητα της Βόρειας Αμερικής βασιζόταν σε μια ιστορική διασυνοριακή ενοποίηση μεταξύ βιομηχανικών εγκαταστάσεων και επιχειρήσεων στις ΗΠΑ και τον Καναδά. Για να ενισχυθεί αυτή η σχέση, το 1975 καθιερώθηκε μια ειδική απαλλαγή από τους περιορισμούς αμυντικού εμπορίου για τον Καναδά, με ρίζες στη Διακήρυξη του Hyde Park του 1941.
Η επέκταση του 2017: Προσθήκη της Αυστραλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου
Πριν από μια δεκαετία, ο γερουσιαστής John McCain, τότε πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, ήταν η κινητήρια δύναμη πίσω από την επέκταση του NTIB. Το τμήμα 881 του Νόμου Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας του 2017 (NDAA) περιλάμβανε το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία στον ορισμό του NTIB, ενώ η Νέα Ζηλανδία προστέθηκε το 2023.
Τρεις μεγάλες τάσεις υπαγόρευσαν αυτή την επέκταση:
- Η Επιστροφή του Ανταγωνισμού Μεγάλων Δυνάμεων: Η Εθνική Στρατηγική Άμυνας του 2018 αναγνώρισε την Κίνα και τη Ρωσία ως κύριες απειλές, σηματοδοτώντας την επιστροφή στον ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων ως οργανωτική αρχή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
- Η Απώλεια της Τεχνολογικής Υπεροχής: Οι ΗΠΑ είχαν επιτρέψει στην τεχνολογική τους κυριαρχία να φθαρεί, καθώς αντίπαλοι και σύμμαχοι άρχισαν να επιτυγχάνουν ισοτιμία σε αμυντικές ικανότητες. Παράλληλα, παγκόσμιες μη αμυντικές εταιρείες είχαν αρχίσει να ανταγωνίζονται, αν όχι να ηγούνται, στην καινοτομία σε αμυντικά σχετικές τεχνολογίες.
- Η Αναποτελεσματικότητα των Ελέγχων Εξαγωγών: Το σύστημα ελέγχου εξαγωγών των ΗΠΑ, ιδίως οι Διεθνείς Κανονισμοί Εμπορίου Όπλων (ITAR), σχεδιασμένο για μια εποχή αμερικανικής τεχνολογικής κυριαρχίας, αποθάρρυνε τη συνεργασία με τους πλησιέστερους συμμάχους ακριβώς όταν αυτή είχε γίνει απαραίτητη για να ανταγωνιστούν την Κίνα.
Ο γερουσιαστής McCain θεώρησε το NTIB ως μέσο αντιμετώπισης αυτών των τάσεων, αλλά και ως νομοθετική στρατηγική προστασίας της συνεργασίας με συμμάχους από τον αυξανόμενο προστατευτισμό. Οι προστατευτικές τάσεις είχαν ξεκινήσει νωρίτερα στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και είχαν ενταθεί σταδιακά, με δικομματική υποστήριξη.
Το πρώτο εμπόδιο: Ο προστατευτισμός της εποχής Trump
Η στρατηγική “Made in USA” (2017-2021)
Η διεύρυνση του NTIB ήρθε την ίδια στιγμή με την άνοδο της πρώτης κυβέρνησης Trump στην εξουσία. Η διοίκηση Trump, με τις προστατευτικές της τάσεις, δεν γνώριζε τι να κάνει με το πλαίσιο. Στην πράξη, το NTIB αντιφάσκει με τις θεμελιώδεις αρχές της ριζικά διαφορετικής ρεπουμπλικανικής προσέγγισης του Trump: τη στρατηγική “Made in USA”, το “Buy American, Hire American”, τον Νόμο Jones και τις εμπορικές και δασμολογικές ενέργειες όπως για το χάλυβα και το αλουμίνιο με βάση αμφίβολες δικαιολογίες εθνικής ασφάλειας.
Ως αποτέλεσμα, η κυβέρνηση Trump αγνόησε σε μεγάλο βαθμό το διευρυμένο NTIB και τον σκοπό του, υποβαθμίζοντάς το στην πράξη στη βιομηχανική πολιτική των ΗΠΑ με τη δημιουργία της “Εθνικής Βιομηχανικής Βάσης Ασφάλειας” (NSIB), που αναφέρθηκε για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 2018. Το NSIB ορίστηκε με παρόμοιο τρόπο με το NTIB, αλλά με έναν ρητό περιορισμό σε οντότητες που βρίσκονται μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εποχή Biden: Προστατευτισμός με διαφορετικό πρόσωπο
Η κυβέρνηση Biden, παρότι προσπάθησε να προωθήσει τη βιομηχανική ενοποίηση με τους πλησιέστερους συμμάχους, επίσης διπλασίασε τις προστατευτικές και τις απαιτήσεις “Buy America” στον Νόμο Build America, Buy America (BABA), τον Νόμο Chips και αυξάνοντας το ποσοστό του αμερικανικού περιεχομένου στις κυβερνητικές προμήθειες από 55% το 2022 σε 65% το 2024 και 75% έως το 2029.
Στο Κογκρέσο, ο προστατευτισμός επικράτησε με την ψήφιση μιας τροποποίησης του βουλευτή Donald Norcross στον NDAA του 2024, που κατοχύρωσε σε νόμο την απαίτηση του 75%, αν και με γλώσσα που εξαιρούσε συμμάχους με τους οποίους οι ΗΠΑ είχαν υπογράψει Συμφωνίες Αμοιβαίων Αμυντικών Προμηθειών (RDPA).
Το AUKUS: Παράλληλη προσπάθεια με τα ίδια προβλήματα
Μια νέα συμφωνία, οι ίδιες προκλήσεις
Η κυβέρνηση Biden στράφηκε στη συμφωνία AUKUS με την Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο για να επιδιώξει πολιτικές ευρέως συνεπείς με τους στόχους του NTIB, αν και με συγκεκριμένη εστίαση στα υποβρύχια πυρηνικής κίνησης. Το κατά πόσον το AUKUS δημιουργήθηκε λόγω της αντιληπτής αποτυχίας του NTIB ή καθοδηγήθηκε από στοιχεία του Υπουργείου Εξωτερικών που ίσως προτιμούσαν ένα νέο μη-Πενταγωνικό πλαίσιο για τη διαχείριση αυτών των θεμάτων, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Το αποτέλεσμα, ωστόσο, ήταν σε μεγάλο βαθμό το ίδιο. Η εστίαση στην πραγματοποίηση της υπόσχεσης του AUKUS φαινόταν να υπονομεύει το NTIB ως μέσο για την επίτευξη πολύ παρόμοιων στόχων.
Περιορισμένη πρόοδος στους ελέγχους εξαγωγών
Το AUKUS έθεσε ελπίδες ότι οι έλεγχοι εξαγωγών των ΗΠΑ όσον αφορά την Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα μεταρρυθμίζονταν επιτέλους με τρόπο που θα υπερέβαινε τις περιορισμένες εξαιρέσεις που είχαν γίνει για τον Καναδά. Ωστόσο, η αντίσταση μεταξύ Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας και ανώτερων αξιωματούχων εντός του Υπουργείου Εξωτερικών σε οποιαδήποτε ευρεία εξαίρεση εμπόδισε οποιαδήποτε επαναστατική αλλαγή σε αυτούς τους κανονισμούς.
Ενώ περίπου το 70% του αμυντικού εμπορίου μεταξύ των εταίρων του AUKUS έγινε επιλέξιμο για απαλλαγές άδειας, πολλές από εκείνες τις τεχνολογίες με τη μεγαλύτερη οξεία σημασία για τα έργα AUKUS εξαιρέθηκαν με την ένταξή τους σε έναν Κατάλογο Εξαιρούμενων Τεχνολογιών (ETL), περιορίζοντας σημαντικά την ικανότητα Αμερικανών, Βρετανών και Αυστραλών επιστημόνων να αναπτύξουν από κοινού προηγμένες ικανότητες.
Η προσθήκη της Νέας Ζηλανδίας
Εν τω μεταξύ, το NTIB υπέστη τουλάχιστον μία υποτιμημένη αλλά σημαντική αλλαγή στη σκιά του AUKUS. Συγκεκριμένα, η προσθήκη της Νέας Ζηλανδίας στον ορισμό του NTIB από το Κογκρέσο στον NDAA του 2023 μετέτρεψε ουσιαστικά το NTIB σε ρύθμιση Five Eyes. Με αυτόν τον τρόπο, το Κογκρέσο προσπάθησε να υποχρεώσει το Υπουργείο Εξωτερικών να επιταχύνει τη μεταρρύθμιση των ελέγχων εξαγωγών.
Η δεύτερη κυβέρνηση Trump: Κίνδυνοι και ευκαιρίες
Οι νέες απειλές
Είναι πολύ νωρίς για να πούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στη δεύτερη κυβέρνηση Trump, αλλά ορισμένες πρώτες ενέργειες απειλούν να περιορίσουν τη βιομηχανική συνεργασία στον τομέα της άμυνας:
- Δασμοί: Η δασμολογική ατζέντα της κυβέρνησης θα αυξήσει πιθανότατα το κόστος των αμυντικών αγαθών, ειδικά εκείνων με εξαρτήματα που κατασκευάζονται και εισάγονται από πολλές χώρες.
- Απειλές Απόσυρσης: Για πρώτη φορά, οι αμερικανικές εκκλήσεις για επιμερισμό βαρών έρχονται με την απειλή αμερικανικής αποδέσμευσης ή απόσυρσης από εγγυήσεις ασφάλειας, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη των συμμάχων.
- Αβεβαιότητα: Η συνεχιζόμενη αναθεώρηση του AUKUS και η απρόβλεπτη λήψη αποφάσεων στην εξωτερική πολιτική προσθέτουν αβεβαιότητα σε μια σειρά πολυμερών πλαισίων, όχι μόνο στο NTIB.
Οι δυνητικές ευκαιρίες
Από την άλλη πλευρά, η προθυμία της κυβέρνησης Trump να αμφισβητήσει τη γραφειοκρατία και οι δηλωμένες προθέσεις της να μεταρρυθμίσει ξεπερασμένες επιχειρηματικές διαδικασίες στο Πεντάγωνο και το Υπουργείο Εξωτερικών θα μπορούσε να οδηγήσει σε πρόοδο στη συνεργασία με συμμάχους.
Η προσέγγιση της κυβέρνησης Trump υπέρ του εμπορίου, κατά της ρύθμισης και της γραφειοκρατίας μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη όταν στρέψει την προσοχή της σε προβλήματα στις γραφειοκρατίες προμηθειών, συμβάσεων και μεταφοράς τεχνολογίας, ιδίως όταν εταιρείες αναδυόμενων τεχνολογιών παραπονούνται για τα ίδια εμπόδια στην αγορά που αντιμετωπίζουν οι σύμμαχοι του NTIB.
Τέσσερις συστάσεις για την αναβίωση του NTIB
Ο Δρ Greenwalt προτείνει τέσσερα βήματα για να αναβιώσει το NTIB ως βιώσιμος μηχανισμός βιομηχανικής ενοποίησης συμμαχίας:
- Δημιουργία Διοικητικού Οργάνου Ανώτερων Αξιωματούχων
Το NTIB θα επωφεληθεί από υψηλότερα επίπεδα εμπλοκής και μεγαλύτερη θεσμοποίηση, ακριβώς όπως με την ίδρυση του AUKUS. Για να λειτουργήσει πραγματικά, πρέπει να έχει συνεπή υποστήριξη από ανώτερους κυβερνητικούς ηγέτες και στις τέσσερις χώρες, ιδανικά σε επίπεδο Υφυπουργού ή ανώτερο.
Παράλληλα, χρειάζονται πρακτικές ομάδες εργασίας για την υλοποίηση του NTIB, με εκπροσώπηση από όλα τα κατάλληλα υπουργεία και τμήματα, που θα βοηθήσει τις κυβερνήσεις να κατανοήσουν την μοναδική αλληλεπίδραση μεταξύ διαφορετικών εθνικών και ρυθμιστικών δικαιοδοσιών.
- Περαιτέρω Εναρμόνιση των Νόμων Μεταφοράς Τεχνολογίας
Ένα ανανεωμένο NTIB θα πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις περιορισμένες εξαιρέσεις ITAR του Καναδά και πλέον του AUKUS. Η εξαίρεση ITAR του AUKUS έχει διευκολύνει τη μεταφορά κληρονομικών αμερικανικών συστατικών, συστημάτων και τεχνολογιών που δεν βρίσκονται στον λεγόμενο Κατάλογο Εξαιρούμενων Τεχνολογιών AUKUS. Ωστόσο, ούτε η εξαίρεση AUKUS ούτε η καναδική εξαίρεση ITAR διευκολύνουν την από κοινού συνεργασία για την ανάπτυξη νέας τεχνολογίας χωρίς τον κίνδυνο του λεγόμενου “ITAR taint” (μόλυνσης ITAR).
Μια λύση θα μπορούσε να είναι η δημιουργία ενός κανόνα που επιτρέπει σε οποιοδήποτε μη διαβαθμισμένο αμυντικό σχετικό αγαθό ή υπηρεσία να κινείται εντός μιας αξιόπιστης κοινότητας οντοτήτων που καθορίζονται από κάθε έθνος, με κάθε έθνος να δίνεται επαρκές περιθώριο να αποφασίσει αν αυτές οι μη διαβαθμισμένες πληροφορίες ή τεχνολογία μπορούν να μεταφερθούν εκ νέου.
- Περιορισμός των Προστατευτικών Εμποδίων
Καθώς οι δασμοί και οι προμήθειες “Buy American” στενεύουν το πεδίο για την ενοποίηση της αμυντικής βιομηχανίας με συμμάχους, στοχευμένες εξαιρέσεις από αυτές τις διατάξεις, όπως εκείνες που περιέχονται στις τρέχουσες RDPA για στενούς συμμάχους, θα γίνουν πιθανότατα ακόμη πιο κρίσιμες.
Οι πρακτικές προμηθειών και συμβάσεων πρέπει να εναρμονιστούν μεταξύ των πέντε χωρών σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι επί του παρόντος, με επίκεντρο την ταχεία καινοτομία και την ενσωμάτωση εμπορικής τεχνολογίας.
- Χρήση του NTIB ως Δοκιμαστικού Πεδίου
Το NTIB θα πρέπει να χρησιμεύσει ως δοκιμαστήριο για μοντέλα συν-καινοτομίας που θα μπορούσαν να υιοθετηθούν σε περίπτωση προς περίπτωση σε άλλους στενούς συμμάχους, και τα οποία θα μπορούσαν να προωθήσουν περαιτέρω την αστικό-στρατιωτική ενοποίηση μεταξύ της Silicon Valley και του Πενταγώνου.
Για να διασφαλιστεί ότι το NTIB είναι μια κατάλληλη απόδειξη της έννοιας για ευρύτερη βιομηχανική συνεργασία στον τομέα της άμυνας, τα μέλη του θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα σε τρεις κύριους στόχους:
- Άμεσες Ανάγκες Παραγωγής: Εστίαση σε άμεσες απαιτήσεις αμυντικής παραγωγής και συμπαραγωγής, ιδίως για πυρά μεγάλης εμβέλειας και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
- Ασφαλής Εφοδιαστική Αλυσίδα: Κοινή κινητοποίηση μιας ασφαλούς αμυντικής εφοδιαστικής αλυσίδας που αξιοποιεί εμπορικούς τομείς που επί του παρόντος βρίσκονται εκτός των παραδοσιακών ορίων της αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
- Οδικός Χάρτης Ανάπτυξης: Σύγκριση σημειώσεων για τη δημιουργία ενός οδικού χάρτη για την ταχεία ανάπτυξη νέων αμυντικών ικανοτήτων και τεχνολογιών μέσω ενός κοινού εμπορικού μοντέλου ανάπτυξης και προμηθειών.
Η στρατηγική σημασία: Γιατί το NTIB παραμένει κρίσιμο
Η πρόκληση της Κίνας
Το NTIB παραμένει μια καλή ιδέα, αλλά εναπόκειται στην τρέχουσα κυβέρνηση Trump να καθορίσει αν η υποκείμενη λογική της βιομηχανικής ενοποίησης με συμμάχους και εταίρους συμφωνεί με την παγκόσμια θεώρησή της. Η κυβέρνηση Trump θα πρέπει να πειστεί ότι η στενότερη βιομηχανική συνεργασία στον τομέα της άμυνας με τα έθνη του Five Eyes, πέρα από μια απλή δυναμική αγοραστή-πωλητή, είναι προς το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ.
Αυτό θα απαιτήσει πρώτα μια βαθιά αναγνώριση στην Ουάσιγκτον ότι η αμερικανική αμυντική βιομηχανία και τεχνολογία δεν μπορούν να νικήσουν ή να αποτρέψουν την Κίνα μόνες τους. Θα ακολουθήσει στη συνέχεια μια στροφή σε μια προσέγγιση ολόκληρης της οικονομίας και ολόκληρης της συμμαχίας για τις προκλήσεις της βιομηχανικής βάσης.
Το πρόβλημα της πολιτιστικής αλαζονείας
Η πολιτιστική αλαζονεία – αυτό που άλλοι αποκάλεσαν “νοοτροπία υπερδύναμης” – επί του παρόντος βάζει χειρόφρενο στις προσπάθειες να μεταρρυθμιστούν οι αμερικανικές πρακτικές προμηθειών άμυνας και ελέγχου εμπορίου για να αντικατοπτρίζουν αυτή την πραγματικότητα. Ωστόσο, είναι όλο και πιο αποδεκτό ότι οι εμπορικές τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας για την αξιοποίηση σε στρατιωτικές εφαρμογές. Το γεγονός ότι ο δυτικός κόσμος παραμένει το κοινό αποθετήριο για μεγάλο μέρος αυτής της εμπορικής τεχνολογίας μπορεί ακόμη να κάνει το NTIB έναν πιο σχετικό μηχανισμό στα μάτια της τρέχουσας κυβέρνησης.
Η ανάγκη για προσαρμογή
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της ανόδου της εμπορικής τεχνολογίας, της αυξανόμενης ικανότητας πολλών συμμάχων και εταίρων και της φύσης της κινεζικής στρατιωτικής απειλής. Αυτό θα απαιτήσει την απαλλαγή από πολιτισμό και συστήματα διαχείρισης βελτιστοποιημένα για μια περίοδο αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογικής κυριαρχίας που έχει εκπνεύσει εδώ και πολύ καιρό, και την υιοθέτηση των ρόλων μη παραδοσιακών πηγών στρατιωτικής ικανότητας και καινοτομίας.
Το παράδοξο της Silicon Valley
Κοινά προβλήματα, κοινές λύσεις
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ανάλυσης του Δρ Greenwalt είναι η παρατήρηση ότι η Silicon Valley αντιμετωπίζει πολλά από τα ίδια εμπόδια εισόδου στο οικοσύστημα της άμυνας που αντιμετωπίζουν οι αμερικανικοί σύμμαχοι. Αυτό σημαίνει ότι οι λύσεις που θα διευκολύνουν την ενοποίηση με συμμάχους μπορεί επίσης να ωφελήσουν την ενοποίηση αστικών-στρατιωτικών δυνατοτήτων εντός των ΗΠΑ.
Το Πεντάγωνο και το Κογκρέσο επιδιώκουν φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις στις προμήθειες και τις συμβάσεις με τον τελικό στόχο να φέρουν εμπορικές εταιρείες και κίνητρα στην αμυντική αγορά. Αυτές οι προσπάθειες θα μπορούσαν να δώσουν νέα ζωή στο NTIB.
Η “Κοιλάδα του Θανάτου” των προμηθειών
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη ορισμένες εξουσίες για να επιταχύνουν αυτές τις διαδικασίες με τη μορφή της Άλλης Εξουσίας Συναλλαγών (OTA) και άλλων προσεγγίσεων προμηθειών βασισμένων στο χρόνο. Ωστόσο, δεν τις έχει χρησιμοποιήσει σε κλίμακα, πράγμα που σημαίνει ότι πολλές εμπορικές εταιρείες που υποστηρίζονται από επιχειρηματικό κεφάλαιο συναντούν την γνωστή “Κοιλάδα του Θανάτου” των αμυντικών προμηθειών.
Αυτό μπορεί να αλλάξει καθώς η κυβέρνηση Trump εξετάζει να αναδιοργανώσει τις διαδικασίες μεταρρύθμισης των προμηθειών του Πενταγώνου, λαμβάνοντας υπόψη την έμφαση στα OTA και την αγορά εμπορικών προϊόντων στην εκτελεστική διάταξη του Trump τον Απρίλιο του 2025 για τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών προμηθειών και καινοτομίας στην άμυνα. Εάν αυτές οι προσπάθειες είναι επιτυχείς, θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως πρότυπο που θα υιοθετηθεί από τις άλλες χώρες του NTIB.
Το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο
Το δίλημμα των συμμάχων
Η ανάλυση του Δρ Greenwalt αναδεικνύει ένα θεμελιώδες δίλημμα στην αμερικανική στρατηγική: Πώς να ισορροπήσουν οι ΗΠΑ μεταξύ εγχώριων πολιτικών πιέσεων για προστατευτισμό και στρατηγικών αναγκών για συνεργασία με συμμάχους;
Ο γερουσιαστής McCain προσπάθησε να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα με το NTIB, χρησιμοποιώντας το ως νομοθετική ασπίδα κατά του προστατευτισμού. Η στρατηγική του ήταν ότι ακόμη και σκληροί προστατευτιστές ήταν υποστηρικτές των πλησιέστερων συμμάχων της Αμερικής και δεν θα αντιτάσσονταν στα συνεργατικά μέτρα. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική γενικά λειτούργησε μέχρι που ο γερουσιαστής McCain πέθανε το 2018.
Το AUKUS ως παράλληλη προσπάθεια
Η δημιουργία του AUKUS αντιπροσωπεύει μια διαφορετική προσέγγιση – μια πιο στοχευμένη, ικανότητα-κεντρικής συμφωνίας με πολιτική ορατότητα και υψηλό επίπεδο δέσμευσης. Ωστόσο, το AUKUS αντιμετωπίζει πολλές από τις ίδιες προκλήσεις που το NTIB προορίστηκε να αντιμετωπίσει:
- Περιορισμένες εξαιρέσεις ITAR
- Προστατευτικές διατάξεις προμηθειών
- Γραφειοκρατική αντίσταση σε αλλαγές
- Πολιτιστική αλαζονεία και νοοτροπία “υπερδύναμης”
Το ερώτημα που προκύπτει είναι: Αν οι ΗΠΑ δεν μπορούν να κάνουν το NTIB να λειτουργήσει με τους πλησιέστερους συμμάχους τους, πώς θα επιτύχουν βιομηχανική ενοποίηση μέσω του AUKUS ή με άλλους συμμάχους όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Γαλλία ή η Γερμανία;
Διδάγματα για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Οι ευρωπαϊκές επιπτώσεις
Αν και η ανάλυση επικεντρώνεται στο NTIB και τις χώρες του Five Eyes, έχει ευρύτερες επιπτώσεις για τους ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας:
- Αμυντική Αυτονομία: Η αμερικανική δυσκολία να ενσωματώσει ακόμη και τους πλησιέστερους συμμάχους της ενισχύει τα επιχειρήματα για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία και κοινές αμυντικές προμήθειες.
- Τεχνολογική Κυριαρχία: Η εξάρτηση από αμερικανική τεχνολογία και τα συνοδευτικά εμπόδια του ITAR υπογραμμίζουν την ανάγκη για ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις σε κρίσιμες τεχνολογίες.
- Εμπορικές Σχέσεις: Οι αμερικανικοί δασμοί και οι πολιτικές “Buy American” επηρεάζουν άμεσα ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες που επιθυμούν πρόσβαση στην αμερικανική αγορά.
Ελληνικά συμφέροντα
Για την Ελλάδα, η κατάσταση του NTIB προσφέρει συγκεκριμένα διδάγματα:
Διαφοροποίηση Προμηθευτών: Η αβεβαιότητα γύρω από τις αμερικανικές αμυντικές πωλήσεις και τεχνολογικές μεταφορές υπογραμμίζει την αξία της διαφοροποίησης των αμυντικών προμηθειών μεταξύ αμερικανικών, ευρωπαϊκών και άλλων πηγών.
Τοπική Βιομηχανία: Οι προστατευτικές τάσεις στις ΗΠΑ ενισχύουν τη σημασία της ανάπτυξης ντόπιων αμυντικών και τεχνολογικών ικανοτήτων, καθώς και συνεργασιών εντός της ΕΕ.
Στρατηγικές Συμμαχίες: Η ελληνική συμμετοχή σε πρωτοβουλίες όπως το Permanent Structured Cooperation (PESCO) της ΕΕ και διμερείς αμυντικές συμφωνίες με χώρες όπως η Γαλλία αποκτούν μεγαλύτερη στρατηγική αξία.
Το τεχνολογικό παράδοξο
Η παγκοσμιοποίηση της τεχνολογίας
Μία από τις πιο σημαντικές παρατηρήσεις του Δρ Greenwalt είναι ότι το Πεντάγωνο συνεχίζει να χάνει τις πιο σημαντικές τεχνολογικές τάσεις του τελευταίου μισού αιώνα – την άνοδο και την παγκοσμιοποίηση της εμπορικής τεχνολογίας που σχετίζεται με την άμυνα και που δεν γνωρίζει σύνορα.
Παρά τις καλές προθέσεις πίσω από την επέκταση του NTIB το 2018 και παρά τις πρόσφατες κανονιστικές αλλαγές που σχετίζονται με το AUKUS, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να αγκαλιάζουν την προστασία ενός απαρχαιωμένου κώδικα ελέγχου εξαγωγών σχεδιασμένου για να προστατεύει την αμυντική μοναδική αναπτυγμένη τεχνολογία της δεκαετίας του 1970.
Το κόστος της απομόνωσης
Μια πεποίθηση εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ βασικών τμημάτων της κυβερνητικής γραφειοκρατίας των ΗΠΑ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ανταγωνιστούν έναν αντίπαλο τέσσερις φορές το μέγεθός τους σε πληθυσμό και που πλησιάζει την ισοτιμία στην οικονομική ισχύ μέσω της επιδίωξης μεγαλύτερης αυτάρκειας στην αμυντική ανάπτυξη και παραγωγή.
Αυτή η προσέγγιση αγνοεί μια θεμελιώδη πραγματικότητα: Η Κίνα επενδύει τεράστια ποσά στην έρευνα και ανάπτυξη και η στρατιωτική καινοτομία της προχωρά ταχέως. Χωρίς την αξιοποίηση των συμμαχικών ικανοτήτων και της εμπορικής τεχνολογίας, οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να υστερούν.
Το μέλλον του NTIB: Προοπτικές και προβλέψεις
Τα πιθανά σενάρια
Βάσει της ανάλυσης του Δρ Greenwalt, μπορούν να διακριθούν τρία πιθανά σενάρια για το μέλλον του NTIB:
Σενάριο 1: Συνεχιζόμενη Αδράνεια
Το NTIB παραμένει σε κατάσταση αναστολής, με συναντήσεις χαμηλού επιπέδου που συζητούν περιθωριακά θέματα χωρίς ουσιαστική πρόοδο. Η εστίαση παραμένει στο AUKUS και διμερείς συμφωνίες, παρά τα παρόμοια προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
Σενάριο 2: Τεχνοκρατική Αναβίωση
Η κυβέρνηση Trump, στην προσπάθειά της να μεταρρυθμίσει τη γραφειοκρατία και να φέρει εμπορικές εταιρείες στην αμυντική αγορά, ανακαλύπτει το NTIB ως χρήσιμο εργαλείο. Οι μεταρρυθμίσεις που ωφελούν τη Silicon Valley ωφελούν επίσης τους συμμάχους.
Σενάριο 3: Στρατηγική Επανεκκίνηση
Μια σοβαρή κρίση ή αυξανόμενη κινεζική απειλή οδηγεί σε θεμελιώδη επανεξέταση της αμερικανικής προσέγγισης. Το NTIB αναβιώνει ως κεντρικός μηχανισμός για τη βιομηχανική ενοποίηση συμμαχίας, με υψηλού επιπέδου πολιτική δέσμευση και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
Οι κρίσιμοι παράγοντες
Η πορεία που θα ακολουθήσει το NTIB εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες:
- Πολιτική Βούληση: Η κυβέρνηση Trump θα πρέπει να αποφασίσει αν η βιομηχανική ενοποίηση με συμμάχους εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα πέρα από απλές πωλήσεις όπλων.
- Γραφειοκρατική Μεταρρύθμιση: Η επιτυχία των προσπαθειών να μεταρρυθμιστούν οι διαδικασίες προμηθειών και οι έλεγχοι εξαγωγών θα καθορίσουν το εφικτό της ενοποίησης.
- Κινεζική Απειλή: Κλιμακούμενη ένταση με την Κίνα θα μπορούσε να επιταχύνει την αναγνώριση της ανάγκης για συλλογική απάντηση.
- Συμμαχική Υπομονή: Οι σύμμαχοι θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα συνεχίσουν να επιδιώκουν ενοποίηση μέσω του NTIB ή θα στραφούν σε εναλλακτικές λύσεις.
Συμπεράσματα: Ένας ανεκμετάλλευτος θησαυρός
Η ανάλυση του Δρ William Greenwalt αποκαλύπτει ένα βαθύ παράδοξο στην αμερικανική αμυντική πολιτική. Το NTIB, ένα πλαίσιο με σαφή νομοθετική εντολή και στρατηγική λογική, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο επειδή αντιφάσκει με βαθιές πολιτικές, πολιτιστικές και γραφειοκρατικές τάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η υπόσχεση του NTIB – η απρόσκοπτη ενοποίηση των βιομηχανικών βάσεων των πέντε χωρών του Five Eyes – παραμένει ελκυστική στη θεωρία αλλά δύσκολη στην πράξη. Τα εμπόδια δεν είναι κυρίως τεχνικά αλλά πολιτικά και πολιτιστικά: προστατευτισμός, νοοτροπία υπερδύναμης, γραφειοκρατική αδράνεια και δυσπιστία του πολυμερισμού.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Δρ Greenwalt, η θεμελιώδης λογική του NTIB δεν έχει αλλάξει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν έναν ανταγωνιστή – την Κίνα – που τους ξεπερνά σε πληθυσμό και πλησιάζει σε οικονομική ισχύ. Σε αυτό το πλαίσιο, η αυτάρκεια δεν είναι μια βιώσιμη στρατηγική. Η ενοποίηση με συμμάχους και η αξιοποίηση εμπορικής τεχνολογίας δεν είναι προαιρετικές – είναι αναγκαίες.
Το ερώτημα δεν είναι αν το NTIB είναι μια καλή ιδέα, αλλά αν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα βρουν τη πολιτική βούληση και τη γραφειοκρατική ικανότητα να την πραγματοποιήσουν. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα διαμορφώσει όχι μόνο το μέλλον του NTIB, αλλά και το μέλλον της δυτικής συμμαχίας στον 21ο αιώνα.
Σημείωση: Το παρόν άρθρο βασίζεται στην έκθεση “The once and future US National Technology and Industrial Base: An American perspective” του Δρ William C. Greenwalt, που δημοσιεύθηκε από το United States Studies Centre του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ τον Σεπτέμβριο 2025. Οι απόψεις που εκφράζονται είναι του συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις της αυστραλιανής ή της αμερικανικής κυβέρνησης.
Πηγή: aei.org
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
