Η ουσία της (χρήσιμης) διαμάχης Γιαννίτση – ΕΛΣΤΑΤ και μια πρόταση για έξοδο από το αδιέξοδο

Ανάλυση της mywaypress.gr

 
Η δημόσια αντιπαράθεση που ξέσπασε γύρω από την αξιοπιστία των εθνικών λογαριασμών και το ενδεχόμενο «greek statistics» δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Αγγίζει τον πυρήνα της οικονομικής διακυβέρνησης, της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και της ίδιας της αξιοπιστίας της χώρας στις αγορές και στους ευρωπαϊκούς εταίρους.

 
Η θέση του Τάσου Γιαννίτση

Ο πρώην υπουργός επισημαίνει σε άρθρο στα tanea.gr ότι το 2024 παρατηρήθηκε μια απότομη εκτίναξη της συνιστώσας «αποθέματα» στο ΑΕΠ, από περίπου 1% του ΑΕΠ σε 4,1%. Η αύξηση αυτή, αν δεν είχε καταγραφεί, θα μετέτρεπε την ανάπτυξη 2,3% του 2024 σε ύφεση 0,9%. Παράλληλα, εγείρει το ερώτημα πώς μια χώρα με μεταποίηση μόλις 9% του ΑΕΠ μπορεί να εμφανίζει αποθέματα που ισοδυναμούν με το 45% της βιομηχανικής παραγωγής. Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρωζώνη, όπου οι μεταβολές αποθεμάτων τείνουν να είναι περιορισμένες, ενισχύει τις επιφυλάξεις του. Το συμπέρασμά του είναι σαφές: είτε έχουμε μεθοδολογικό πρόβλημα είτε κινδυνεύουμε να επιστρέψουμε στο φάντασμα της «μαγειρεμένης» στατιστικής.

 
Η απάντηση της ΕΛΣΤΑΤ

Η Στατιστική Αρχή απορρίπτει την κριτική ως «αναληθή παραδοχή» και τονίζει ότι:

1. Το τριμηνιαίο ΑΕΠ στην Ελλάδα υπολογίζεται πρωτίστως από την πλευρά της παραγωγής και όχι της δαπάνης. Συνεπώς, τα αποθέματα δεν είναι μηχανισμός χειραγώγησης, αλλά υπολειμματικός λογιστικός δείκτης.
2. Ο ορισμός των αποθεμάτων στο ευρωπαϊκό σύστημα λογαριασμών (ESA 2010) είναι ευρύτερος – δεν αφορά μόνο στοκαρισμένα βιομηχανικά προϊόντα αλλά και συνεχιζόμενα έργα, καλλιέργειες σε εξέλιξη, λογισμικό, ημιτελή έργα κ.ά.
3. Οι ελληνικές εκτιμήσεις επικυρώνονται από τη Eurostat και υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους (GNI verification). Δεν υπάρχει ενεργή επιφύλαξη της Eurostat για το ελληνικό ΑΕΠ.

 
Η ουσία της διαμάχης

Η διαφορά ερμηνείας είναι βαθύτερη από μια «τεχνική διόρθωση». Ο Γιαννίτσης αναδεικνύει ένα κρίσιμο πολιτικό ζήτημα: όταν η ανάπτυξη «στέκεται» πάνω σε μια αμφισβητούμενη λογιστική μεταβλητή, η αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής αποδυναμώνεται. Από την άλλη, η ΕΛΣΤΑΤ έχει καθήκον να υπερασπίζεται τη θεσμική ανεξαρτησία της και να αποτρέπει την αναβίωση μύθων περί «παραποιημένων στατιστικών» που στο παρελθόν κόστισαν ακριβά στη χώρα.

 
Η δική μας εκτίμηση

Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση:

• Ναι, η ΕΛΣΤΑΤ έχει δίκιο ότι η μεθοδολογία είναι ευρωπαϊκά κατοχυρωμένη και οι έλεγχοι της Eurostat ισχυροί. Το φάντασμα των «greek statistics» δεν μπορεί εύκολα να επιστρέψει χωρίς να εντοπιστεί.
• Όμως, ο Γιαννίτσης έχει επίσης δίκιο ότι μια τόσο μεγάλη διακύμανση στα αποθέματα απαιτεί όχι μόνο τεχνική, αλλά και πολιτική εξήγηση. Οι πολίτες δεν αρκούνται σε λογιστικά υπόλοιπα· θέλουν να ξέρουν τι πραγματικά κινεί την ανάπτυξη. Είναι αποθήκες γεμάτες προϊόντα που δεν πωλούνται; Είναι έργα που δεν ολοκληρώθηκαν; Είναι επενδύσεις σε εξέλιξη;

 
Πρόταση για έξοδο από το αδιέξοδο

1. Διπλή διαφάνεια: Η ΕΛΣΤΑΤ οφείλει να συνοδεύει τις ανακοινώσεις της με κατανοητές αναλύσεις για μη ειδικούς, ώστε να αποτρέπεται η καχυποψία.
2. Ανεξάρτητη επιτροπή επαλήθευσης: Μια μικτή επιτροπή πανεπιστημιακών, εκπροσώπων της Eurostat και ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων θα μπορούσε να επανεξετάσει τη μεθοδολογία και να δώσει δημόσια έκθεση.
3. Πολιτική ουδετερότητα: Η αντιπαράθεση δεν πρέπει να εργαλειοποιηθεί κομματικά. Το ζήτημα είναι θεσμικό, όχι κομματικό.
4. Επικέντρωση στην πραγματική οικονομία: Αν η ανάπτυξη προκύπτει κυρίως από «λογιστικές» συνιστώσες, τότε η κυβέρνηση οφείλει να εστιάσει σε παραγωγικές επενδύσεις, θέσεις εργασίας και εξαγωγές, ώστε τα στατιστικά να συμβαδίζουν με την καθημερινή εμπειρία της κοινωνίας.

 
Συμπέρασμα

Η διαμάχη Γιαννίτση – ΕΛΣΤΑΤ είναι χρήσιμη. Δεν αποδεικνύει ότι η Ελλάδα ξαναγυρίζει στις σκοτεινές μέρες της στατιστικής αλχημείας, αλλά υπενθυμίζει ότι η οικονομική αξιοπιστία είναι εύθραυστη και πρέπει να προστατεύεται με αυστηρή διαφάνεια. Η χώρα δεν αντέχει ξανά να κατηγορηθεί ότι «μαγειρεύει» νούμερα. Χρειάζεται θεσμική ωριμότητα: ούτε σιωπή για να μην «ενοχληθεί» η Eurostat, ούτε καταγγελίες χωρίς αποδείξεις. Χρειάζεται διαρκής λογοδοσία.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.