Η Τουρκία και το Κατάρ “αγοράζουν” επίδραση στη Συρία: Οι κρυφές επιδιώξεις και ο ρόλος των ΗΠΑ
Μια νέα σελίδα φαίνεται να γυρίζει για τη μετα-Άσαντ Συρία, με την Τουρκία και το Κατάρ να αναδεικνύονται σε κυρίαρχους παίκτες στην ανασυγκρότηση της χώρας, απολαμβάνοντας μάλιστα την έγκριση της Ουάσινγκτον. Ωστόσο, πίσω από τις φαραωνικές επενδύσεις και τις δηλώσεις καλής θέλησης, διαφαίνονται κίνητρα που χρήζουν προσεκτικής ανάλυσης και θα έπρεπε να προβληματίζουν τη Δύση.
Η οικονομική “εισβολή” ως όχημα επίδρασης
Στην καρδιά αυτής της στρατηγικής βρίσκεται μια μνημειώδης συμφωνία ύψους 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή τεσσάρων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με στρόβιλο φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου και ενός ηλιακού πάρκου. Ηγέτης αυτής της διεθνούς κοινοπραξίας είναι η UCC Holding του Κατάρ, με τη συμμετοχή της αμερικανικής Power International USA και των τουρκικών ενεργειακών εταιρειών Kalyon GES Enerji Yatirimlari και Cengiz Enerji. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο τουρκικές εταιρείες διατηρούν στενούς δεσμούς με τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οι εγκαταστάσεις αυτές αναμένεται να καλύψουν πάνω από το 50% των ενεργειακών αναγκών της Συρίας, με τον Σύρο Υπουργό Ενέργειας, Μοχάμεντ αλ-Μπασίρ, να χαιρετίζει τη συμφωνία ως “κρίσιμο βήμα στο σχέδιο ανάκαμψης των υποδομών της Συρίας”.
Η κίνηση αυτή έρχεται σε συνέχεια της απόφασης της κυβέρνησης Τραμπ να αρχίσει να αίρει τις κυρώσεις κατά της Συρίας, σηματοδοτώντας μια σιωπηρή αποδοχή της αυξανόμενης τουρκο-καταριανής παρουσίας. Το Κατάρ, ειδικότερα, αναδεικνύεται σε βασικό χρηματοδότη της μετα-Άσαντ εποχής. Ήδη από τον Μάρτιο, η κυβέρνηση Τραμπ είχε δώσει το “πράσινο φως” στο Κατάρ για την προμήθεια φυσικού αερίου στη Συρία μέσω Ιορδανίας. Τον επόμενο μήνα, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσαν από κοινού την πρόθεσή τους να διευθετήσουν το εκκρεμές χρέος της Συρίας προς την Παγκόσμια Τράπεζα, το οποίο και εξοφλήθηκε (15,5 εκατομμύρια δολάρια) επιτρέποντας την επαναδραστηριοποίηση της Τράπεζας στη χώρα. Προηγουμένως, η Ουάσινγκτον είχε εγκρίνει και μια τρίμηνη επιχορήγηση 87 εκατομμυρίων δολαρίων από το Κατάρ για την επιδότηση μισθών του δημόσιου τομέα. Τα λόγια του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος διορίστηκε από τον Τραμπ και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, είναι ενδεικτικά: “η ενεργειακή συμφωνία των 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι μόνο η αρχή – το Κατάρ σχεδιάζει να επενδύσει σε μια Συρία που είναι πλέον ανοιχτή για επιχειρήσεις”.
Οι στρατηγικοί υπολογισμοί της Τουρκίας και οι ανησυχίες που εγείρονται
Η Τουρκία, από την πλευρά της, επιδιώκει έναν ηγετικό ρόλο στη Συρία, αποσκοπώντας σε οικονομικά, στρατιωτικά και στρατηγικά οφέλη μετά την πτώση του Άσαντ. Ο τουρκικός στρατός έχει προσφερθεί να ανοικοδομήσει τον συριακό στρατό με εξοπλισμό και εκπαίδευση, κάτι που παρέχει στην Άγκυρα μια πλατφόρμα για την τοποθέτηση δικών της στρατιωτικών μέσων εντός της Συρίας και την προβολή ισχύος στην ευρύτερη περιοχή. Αυτή η εξέλιξη εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια του Ισραήλ και της κουρδικής μειονότητας της Συρίας (βασικού εταίρου των ΗΠΑ, εκπροσωπούμενου από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις – SDF), που παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι στις επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, ο Ερντογάν επιδιώκει να επιβραβεύσει τους συμμάχους του στην τουρκική επιχειρηματική κοινότητα, προσφέροντάς τους επενδυτικές ευκαιρίες στη Συρία. Μετά την άρση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ, 180 τουρκικές εταιρείες συμμετείχαν σε εμπορική έκθεση στη Δαμασκό, καταδεικνύοντας το έντονο ενδιαφέρον του τουρκικού ιδιωτικού τομέα για την ανοικοδόμηση της αγοράς κατοικίας και των δημόσιων υποδομών της Συρίας.
Ο κώδωνας κινδύνου: Ιδεολογικές συγγένειες και γεωπολιτικές επιπτώσεις
Το κρίσιμο σημείο που υπογραμμίζουν οι αναλυτές του Foundation for Defense of Democracies (FDD) (fdd.org) είναι ότι η Τουρκία και το Κατάρ μοιράζονται περισσότερα από ένα απλό ενδιαφέρον για τη Συρία. Και οι δύο χώρες υποστηρίζουν τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και αποτελούν βασικούς χορηγούς της Χαμάς, του παλαιστινιακού παρακλαδιού της Αδελφότητας. Η αυξανόμενη επιρροή τους στη Συρία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την εμφάνιση ενός ισλαμιστικού κράτους – ένα μέλλον όχι και τόσο δύσκολο να φανταστεί κανείς, δεδομένου του τζιχαντιστικού παρελθόντος της νέας συριακής ηγεσίας.
Η Ουάσινγκτον μπορεί να επιθυμεί να βλέπει τη νέα κυβέρνηση της Συρίας ως μετριοπαθή, όμως με την Ντόχα και την Άγκυρα να ανταγωνίζονται για την επιρροή, θα ήταν λάθος να θεωρηθεί αυτό δεδομένο.
Αξιολόγηση -Πέρα από την οικονομική βιτρίνα
Η κατάσταση στη Συρία υπερβαίνει κατά πολύ μια απλή διαδικασία ανοικοδόμησης. Γίνεται μάρτυρας μιας καλά σχεδιασμένης στρατηγικής από την Τουρκία και το Κατάρ για την εξαγορά επιρροής σε μια χώρα κρίσιμης γεωπολιτικής σημασίας. Ενώ η οικονομική στήριξη είναι αναγκαία για την κατεστραμμένη Συρία, οι όροι και οι δρώντες αυτής της στήριξης δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Βασικά σημεία προς επισήμανση:
Οικονομική διείσδυση: Τουρκία και Κατάρ ηγούνται επενδύσεων δισεκατομμυρίων, κυρίως στον ενεργειακό τομέα.
Αμερικανική ανοχή/ενθάρρυνση: Η άρση κυρώσεων και οι δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων υποδηλώνουν αποδοχή αυτής της εξέλιξης.
Στρατηγικές επιδιώξεις Άγκυρας: Πέρα από οικονομικά οφέλη, η Τουρκία στοχεύει σε στρατιωτική παρουσία και περιφερειακή ισχύ.
Ιδεολογικός παράγοντας: Η κοινή υποστήριξη Τουρκίας-Κατάρ προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τη Χαμάς εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τον μελλοντικό χαρακτήρα του συριακού καθεστώτος.
Περιφερειακές επιπτώσεις: Οι κινήσεις αυτές προκαλούν ανησυχία σε Ισραήλ και Σύρους Κούρδους.
Η επιφανειακή εικόνα μιας ανθρωπιστικής και οικονομικής βοήθειας ενδέχεται να συγκαλύπτει μια βαθύτερη γεωπολιτική σκακιέρα, όπου η Τουρκία και το Κατάρ επιδιώκουν να διαμορφώσουν το μέλλον της Συρίας σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα και ιδεολογικές προσεγγίσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η Δύση, και ειδικότερα οι ΗΠΑ, έχουν πλήρως συνυπολογίσει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της στήριξής τους σε αυτό το εγχείρημα. Η επαγρύπνηση και η κριτική προσέγγιση των κινήτρων όλων των εμπλεκομένων μερών καθίστανται, επομένως, επιτακτικές.
mywaypress.gr – Για προσεκτικούς αναγνώστες
