Οι δασμοί Τραμπ και οι επιλογές της Ιαπωνίας

Το άρθρο στο nippon.com εξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις των νέων εμπορικών πολιτικών και δασμών του προέδρου Τραμπ στην Ιαπωνία, παρόλο που μια πρόσφατη συνάντηση κορυφής ΗΠΑ-Ιαπωνίας φάνηκε αρχικά θετική. Υπογραμμίζει ότι οι αυξανόμενοι δασμοί των ΗΠΑ, σε αντίθεση με την πρώτη θητεία του Τραμπ, είναι πιο εκτεταμένοι και χρησιμοποιούνται ως εργαλείο διπλωματικής πίεσης, θέτοντας σημαντικές προκλήσεις στην ιαπωνική οικονομία, ιδίως στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Ως αποτέλεσμα, το άρθρο αναλύει τις επιλογές που έχει η Ιαπωνία, συμπεριλαμβανομένης της άρνησης εμπορικών τριβών, της διαπραγμάτευσης για την αποφυγή δασμών και της πιθανής αναθεώρησης της εξάρτησής της από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τονίζει την υποχώρηση από το πολυμερές εμπορικό σύστημα και την επιστροφή σε μια πιο μονομερή προσέγγιση από τις ΗΠΑ.

 
Ποιο ήταν το γενικό κλίμα της συνάντησης μεταξύ του Προέδρου Τραμπ και του Πρωθυπουργού Ισίμπα και ποιες οικονομικές υποσχέσεις δόθηκαν; Η συνάντηση μεταξύ των δύο ηγετών χαρακτηρίστηκε από ένα θερμό κλίμα, παρά τις πιθανές διχαστικές εμπορικές και αμυντικές ανησυχίες. Στη διάρκεια της συνάντησης, ο Πρωθυπουργός Ισίμπα τόνισε τη συμβολή των ιαπωνικών εταιρειών στην αμερικανική οικονομία μέσω άμεσων ξένων επενδύσεων, θέτοντας ως στόχο την υπέρβαση του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Επιπλέον, η Ιαπωνία δεσμεύτηκε να αυξήσει τις αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου και αμυντικού εξοπλισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος. Ο Πρόεδρος Τραμπ φάνηκε να υποστηρίζει μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες, όπως την επένδυση της Nippon Steel στην US Steel (χωρίς όμως εξαγορά) και την ιαπωνική επένδυση σε αγωγό φυσικού αερίου στην Αλάσκα, αν και η υλοποίηση αυτών των έργων παρουσιάζει προκλήσεις.

Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές στην εμπορική πολιτική του Προέδρου Τραμπ στη δεύτερη θητεία του σε σύγκριση με την πρώτη; Η δεύτερη θητεία του Προέδρου Τραμπ σηματοδοτεί μια νέα “χρυσή εποχή” για τους αμερικανικούς δασμούς, η οποία διαφέρει ποιοτικά και ποσοτικά από την πρώτη του θητεία. Καταρχάς, έχουν εξασθενήσει σημαντικά οι εγχώριοι περιορισμοί στην επιβολή δασμών από τον Πρόεδρο, καθώς το Κογκρέσο έχει παραχωρήσει εξουσίες στην εκτελεστική εξουσία. Επιπλέον, η σύνδεση οικονομίας και εθνικής ασφάλειας έχει δώσει μεγαλύτερη ελευθερία στην επιβολή εμπορικών περιορισμών. Δεύτερον, ο Τραμπ έχει ενισχύσει τη χρήση των δασμών ως εργαλείο εξαναγκαστικής διπλωματίας, πιέζοντας ακόμη και συμμάχους για διάφορα ζητήματα. Τρίτον, η κλίμακα των δασμών που εξετάζονται σήμερα είναι πολύ μεγαλύτερη, με την επαναφορά δασμών 25% στον χάλυβα και το αλουμίνιο χωρίς εξαιρέσεις και την προοπτική επιβολής 25% δασμών στα αυτοκίνητα. Η πιο σημαντική πρόταση είναι η υιοθέτηση “αμοιβαίων” δασμών, όπου οι ΗΠΑ θα αντιστοιχίσουν τους υψηλότερους δασμούς που επιβάλλουν άλλες χώρες, λαμβάνοντας υπόψη και άλλους παράγοντες.

Πώς δικαιολογεί η κυβέρνηση Τραμπ την επιβολή αυτών των νέων και αυξημένων δασμών; Η κυβέρνηση Τραμπ βασίζεται στην πάγια άποψη ότι τα εμπορικά ελλείμματα προκύπτουν από αθέμιτες πρακτικές άλλων χωρών και ότι οι δασμοί εξισορροπούν το παιχνίδι, οδηγώντας στην αναγέννηση της αμερικανικής μεταποίησης. Η σύνδεση της εθνικής ασφάλειας με τα εμπορικά ελλείμματα, μέσω ενός εκτελεστικού διατάγματος “America First Trade Policy”, παρέχει μια ευρεία δικαιολογία για την επιβολή οποιασδήποτε δράσης θεωρηθεί κατάλληλη για την “εξισορρόπηση” του εμπορικού ισοζυγίου. Επιπλέον, οι δασμοί χρησιμοποιούνται ως μέσο πίεσης σε άλλες χώρες για διάφορα ζητήματα, πέρα από το καθαρά εμπορικό πεδίο.

Ποιες θα είναι οι πιθανές επιπτώσεις αυτών των δασμών στην ιαπωνική οικονομία και τις ιαπωνικές επιχειρήσεις; Οι δασμοί του Τραμπ αναμένεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις ιαπωνικές εταιρείες και την οικονομία. Ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας, που αποτελεί το ένα τρίτο των ιαπωνικών εξαγωγών στις ΗΠΑ, θα πληγεί ιδιαίτερα από τους υψηλότερους δασμούς, με προβλέψεις για σχεδόν 14% μείωση της ιαπωνικής παραγωγής αυτοκινήτων και 0,34% μείωση του πραγματικού ΑΕΠ. Οι έμμεσες επιπτώσεις, λόγω της στενής ενσωμάτωσης των ιαπωνικών επιχειρήσεων στην παραγωγική αλυσίδα της Βόρειας Αμερικής, αναμένεται να είναι σημαντικές, με τις απώλειες για τις έξι μεγαλύτερες ιαπωνικές αυτοκινητοβιομηχανίες να υπερδιπλασιάζονται. Γενικότερα, η πλειοψηφία των ιαπωνικών εταιρειών αναμένει επιδείνωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος λόγω των πολιτικών του Τραμπ, με τις αυξήσεις των δασμών να αποτελούν κορυφαία ανησυχία.

Πώς αναμένεται να αντιδράσει η Ιαπωνία σε αυτή τη νέα εμπορική πολιτική των ΗΠΑ; Η Ιαπωνία φαίνεται να επανεργοποιεί την οικεία στρατηγική της για την αντιμετώπιση του Τραμπ, η οποία περιλαμβάνει την απόκρουση της εμπορικής τριβής μέσω της έμφασης στη συμβολή της στην αμερικανική οικονομία και τη διαπραγμάτευση για την αποφυγή των μεγαλύτερων επιπτώσεων των δασμών. Η διαφοροποίηση μέσω των μεγάλων εμπορικών συμφωνιών που έχει συνάψει η Ιαπωνία τα τελευταία χρόνια θα συνεχιστεί. Ωστόσο, η Ιαπωνία αντιμετωπίζει και άγνωστες προκλήσεις. Ενώ στην πρώτη θητεία απέφυγε τις νομικές ενέργειες και τα αντίποινα, θα πρέπει να επανεξετάσει την επιδίωξη αντιμέτρων εγκεκριμένων από τον ΠΟΕ, τόσο για να υποστηρίξει τους εμπορικούς κανόνες που απειλούνται, όσο και για να ασκήσει πολιτική πίεση στον Τραμπ μέσω του εσωτερικού κόστους των υψηλότερων τιμών και της απώλειας εξαγωγικών αγορών.

Ποιες είναι οι ευρύτερες επιπτώσεις της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ στην ιαπωνική οικονομική διπλωματία και την υποστήριξη του πολυμερούς συστήματος; Η αναβίωση του αμερικανικού μερκαντιλισμού θα εμποδίσει την ιαπωνική οικονομική διπλωματία. Η προσπάθεια του Τόκιο κατά τη διάρκεια της προεδρίας του στην G7 το 2023 για την υιοθέτηση μιας κοινής πλατφόρμας οικονομικής ασφάλειας θα καταστεί πιο δύσκολη, καθώς ο Τραμπ έχει εργαλειοποιήσει το εμπόριο εναντίον συμμάχων. Επιπλέον, η απόρριψη από την πολιτική “America First” των βασικών αρχών του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος –της μη διάκρισης και του σεβασμού των διεθνών κανόνων– υπονομεύει τη δέσμευση της Ιαπωνίας στην πολυμέρεια, η οποία αποτελεί έναν βασικό άξονα της διπλωματίας της.

Τι σημαίνει η έννοια της “αποδέσμευσης από την Αμερική” (de-risking from America) για την Ιαπωνία και ποιες είναι οι πιθανές της συνέπειες; Η “αποδέσμευση από την Αμερική” αντιπροσωπεύει μια νέα συνειδητοποίηση των κινδύνων της υπερβολικής εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας θα είναι σταδιακή αλλά βαθιά. Τα οφέλη της ενίσχυσης των στενών οικονομικών δεσμών με τις ΗΠΑ μετριάζονται πλέον από την προοπτική δημιουργίας εξαρτήσεων που ένας απρόβλεπτος Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να εκμεταλλευτεί στο μέλλον. Αυτή η τάση ενθαρρύνει τους στενότερους εταίρους των ΗΠΑ να στραφούν προς έναν πολυπολικό κόσμο.

Ποια είναι η μεταφορά του όρου “επιχρυσωμένη εποχή” (Gilded Age) στο πλαίσιο της νέας εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ; Η νέα εποχή που σηματοδοτεί η εμπορική πολιτική “America First” δεν είναι “χρυσή” (golden) αλλά “επιχρυσωμένη” (gilded), παραπέμποντας σε προηγούμενες εποχές όπου ευδοκιμούσε ο crony καπιταλισμός και η ωμή ισχύς της αγοράς διαμόρφωνε το εμπόριο μεταξύ των εθνών. Στις ΗΠΑ, αναμένεται να ενισχυθεί το lobbying καθώς οι επιχειρήσεις θα προσπαθούν να ευνοηθούν από τους πολιτικούς για την επιβολή υψηλότερων δασμών ή την εξασφάλιση εξαιρέσεων. Στο εξωτερικό, ο Τραμπ επιδιώκει να καθιερωθεί ως ο “master deal maker”, αφήνοντας τους εμπορικούς εταίρους να γνωρίζουν ότι μπορούν να αποφύγουν τους υψηλότερους “αμοιβαίους” δασμούς μέσω παραχωρήσεων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.