Συμφωνία ΕΕ–Mercosur: Οι συνέπειες για την Ελλάδα σε έναν κόσμο αυξανόμενων εμπορικών εντάσεων
Γεωοικονομικό άνοιγμα ή στρατηγικός κίνδυνος;
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη) συνιστά ένα από τα πιο φιλόδοξα –και αμφιλεγόμενα– εμπορικά εγχειρήματα της τελευταίας δεκαετίας. Με κάλυψη άνω των 700 εκατομμυρίων καταναλωτών και συνολικό ΑΕΠ που υπερβαίνει τα 18 τρισ. ευρώ, η συμφωνία φιλοδοξεί να αναδιαμορφώσει τις ροές εμπορίου μεταξύ Ευρώπης και Λατινικής Αμερικής, εν μέσω ενός παγκόσμιου περιβάλλοντος εντεινόμενου προστατευτισμού και γεωπολιτικής αστάθειας .
Ωστόσο, πίσω από τη μακροοικονομική αφήγηση περί «ιστορικού deal», αναδύονται κρίσιμα ερωτήματα για τις ασύμμετρες επιπτώσεις στα κράτη-μέλη – και ιδίως για χώρες όπως η Ελλάδα, με έντονη εξάρτηση από τον πρωτογενή τομέα και προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Τι προβλέπει η συμφωνία – και γιατί προκαλεί αντιδράσεις
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur προβλέπει:
- Κατάργηση δασμών στο 90% περίπου των εμπορικών ροών.
- Σημαντικές παραχωρήσεις της ΕΕ σε αγροτικά προϊόντα (βοδινό κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, αιθανόλη).
- Πρόσβαση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε αγορές υπηρεσιών και δημόσιων συμβάσεων της Mercosur.
- Ρήτρες για βιωσιμότητα, περιβάλλον και εργασιακά δικαιώματα – οι οποίες όμως χαρακτηρίζονται από αρκετούς ως ανεπαρκώς δεσμευτικές .
Οι αντιδράσεις σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Αυστρία εστιάζουν στον ανταγωνισμό χαμηλού κόστους και στις περιβαλλοντικές ανησυχίες (αποψίλωση του Αμαζονίου, χρήση φυτοφαρμάκων). Για την Ελλάδα, όμως, το διακύβευμα έχει διαφορετικό, πιο σύνθετο χαρακτήρα.
Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα: Πίεση στον πρωτογενή τομέα
- Αγροδιατροφικός τομέας: άνισος ανταγωνισμός
Η ελληνική γεωργία χαρακτηρίζεται από:
- Μικρό κλήρο
- Υψηλό κόστος παραγωγής
- Έμφαση στην ποιότητα και στις ΠΟΠ/ΠΓΕ ενδείξεις
Η εισαγωγή φθηνότερων αγροτικών προϊόντων από χώρες της Mercosur, όπου τα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα είναι σαφώς χαλαρότερα, δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο συμπίεσης τιμών και απώλειας μεριδίων αγοράς. Ιδίως:
- Το βόειο κρέας και τα πουλερικά
- Η ζάχαρη και τα παράγωγά της
- Τα ζωοτροφικά προϊόντα
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο τις εισαγωγές, αλλά και την έμμεση αποδυνάμωση της ΚΑΠ, καθώς τέτοιες συμφωνίες ενισχύουν τη λογική της «παγκόσμιας αγοράς» εις βάρος της ευρωπαϊκής αγροτικής προστασίας .
- Προϊόντα ΠΟΠ και ελληνικές εξαγωγές: ευκαιρία ή απειλή;
Θεωρητικά, η συμφωνία προσφέρει ευκαιρίες για εξαγωγές ελληνικών προϊόντων υψηλής ποιότητας (ελαιόλαδο, φέτα, κρασί). Στην πράξη όμως:
- Η αναγνώριση και προστασία ΠΟΠ προϊόντων δεν καλύπτει το σύνολο των ελληνικών ονομασιών.
- Οι αγορές της Mercosur παραμένουν δύσκολες, με χαμηλή αγοραστική δύναμη και ισχυρό τοπικό ανταγωνισμό.
- Το μεταφορικό κόστος και η απόσταση μειώνουν το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας.
Κατά συνέπεια, τα οφέλη είναι δυνητικά αλλά όχι αυτόματα, και απαιτούν ενεργή εθνική στρατηγική εξαγωγών – κάτι που μέχρι σήμερα παραμένει αποσπασματικό.
- Γεωπολιτική διάσταση: η Ελλάδα στο περιθώριο;
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur εντάσσεται στη στρατηγική της ΕΕ να:
- Μειώσει την εξάρτηση από Κίνα και ΗΠΑ
- Εδραιώσει συμμαχίες στον Παγκόσμιο Νότο
Για χώρες με ισχυρή βιομηχανική βάση, αυτό μεταφράζεται σε ευκαιρίες. Για την Ελλάδα όμως, που δεν διαθέτει βαριά εξαγωγική βιομηχανία, υπάρχει ο κίνδυνος να λειτουργήσει περισσότερο ως αγορά κατανάλωσης παρά ως ωφελούμενος εταίρος.
Στρατηγική ανάγκη για εθνική στάση
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur δεν είναι ουδέτερη. Είναι ένα γεωοικονομικό στοίχημα με σαφείς νικητές και χαμένους. Για την Ελλάδα:
- Οι κίνδυνοι για τον πρωτογενή τομέα είναι υπαρκτοί και άμεσοι.
- Τα πιθανά οφέλη απαιτούν στοχευμένη πολιτική, ενίσχυση branding, διπλωματία τροφίμων και αυστηρή προστασία ΠΟΠ.
- Χωρίς εθνική στρατηγική, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί – για ακόμη μία φορά – στη λάθος πλευρά μιας «μεγάλης ευρωπαϊκής συμφωνίας».
Η συζήτηση για την κύρωση της συμφωνίας δεν είναι τεχνική· είναι βαθιά πολιτική και αναπτυξιακή. Και αφορά το ποιο μοντέλο παραγωγής θέλει να υπερασπιστεί η Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη του αύριο .
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
