Το «διαζύγιο του Νταβός»: Η ρωγμή στη δυτική αρχιτεκτονική ισχύος και το τέλος μιας αυταπάτης

Νταβός, Ιανουάριος 2026.

Το φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ δεν κατέγραψε απλώς μια περίοδο αυξημένης διπλωματικής έντασης. Κατέγραψε κάτι βαθύτερο και πιο ανησυχητικό: τη ρητή παραδοχή από τους στενότερους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών ότι η αμερικανοκεντρική διεθνής τάξη, όπως οικοδομήθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχει εισέλθει σε φάση ρήξης.

Οι απειλές του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών, η ωμή πίεση γύρω από τη Γροιλανδία και η εργαλειοποίηση της ασφάλειας ως μοχλού καταναγκασμού λειτούργησαν ως καταλύτης. Στο Νταβός, η διπλωματική γλώσσα έδωσε τη θέση της σε μια ασυνήθιστα ωμή πολιτική ειλικρίνεια.

 
Από τη διαχείριση της ιδιοτροπίας στη θεσμική ρήξη

Η φράση του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ Ντε Βέβερ —«άλλο να είσαι ευτυχισμένος υποτελής και άλλο δυστυχισμένος σκλάβος»— συμπύκνωσε το νέο κλίμα. Για πρώτη φορά, Ευρωπαίοι ηγέτες δεν αναζητούν τρόπους «διαχείρισης» του Αμερικανού προέδρου, αλλά μιλούν ανοιχτά για όρια και κόκκινες γραμμές.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προχώρησε ακόμη πιο μακριά, παραλληλίζοντας τη σημερινή συγκυρία με το «σοκ Νίξον» του 1971, όταν οι ΗΠΑ κατέρρευσαν μονομερώς το σύστημα του Μπρέτον Γουντς. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στην υπόθεση ότι η αμερικανική ηγεμονία θα παραμένει προβλέψιμη και καλοπροαίρετη.

 
Η παραδοχή της «χρήσιμης μυθοπλασίας»

Τον πιο καθαρό απολογισμό έκανε ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ. Μιλώντας για «ρήξη και όχι μετάβαση», παραδέχθηκε ότι η λεγόμενη διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες ήταν εν μέρει μια λειτουργική μυθοπλασία: οι ισχυροί παρέκαμπταν τους κανόνες όταν τους συνέφερε, αλλά παρείχαν παγκόσμια δημόσια αγαθά — ασφάλεια θαλασσίων οδών, σταθερό χρηματοπιστωτικό σύστημα, γεωπολιτική προβλεψιμότητα.

Αυτή η ανταλλαγή, όπως είπε, δεν ισχύει πλέον. Η οικονομική διασύνδεση μετατρέπεται σε όπλο. Οι δασμοί, η ενεργειακή πίεση και οι απειλές αποκαλύπτουν ότι η ισχύς αποσυνδέεται από την ευθύνη.

 
Η Γροιλανδία ως σύμπτωμα, όχι ως εξαίρεση

Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία δεν αφορά ένα απομακρυσμένο νησί, αλλά την ίδια τη λογική της συλλογικής ασφάλειας. Η απροθυμία βασικών Ευρωπαίων ηγετών να συναντήσουν τον Τραμπ στο Νταβός και η συζήτηση για ευρωπαϊκά αντίμετρα δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ δείχνουν ότι η Ευρώπη εξετάζει πλέον εργαλεία που μέχρι πρότινος προορίζονταν για στρατηγικούς ανταγωνιστές, όχι για συμμάχους.

Σε αυτό το σημείο, η ελληνική οπτική αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

 
Η Ελλάδα σε έναν κόσμο «μετά την αυταπάτη»

Για την Αθήνα, όσα εκτυλίχθηκαν στο Νταβός δεν είναι θεωρητική άσκηση. Η Ελλάδα βρίσκεται στο σημείο τομής τριών εύθραυστων πλαισίων: Ευρωπαϊκή Ένωση, ΝΑΤΟ και Ανατολική Μεσόγειος.

Η συζήτηση περί ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας αγγίζει άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα. Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να στηρίζει μια ΕΕ που αποκτά πραγματικά εργαλεία αποτροπής και οικονομικής άμυνας. Ωστόσο, γνωρίζει καλύτερα από πολλές χώρες ότι η ευρωπαϊκή ισχύς παραμένει αποσπασματική και συχνά αργή όταν η κρίση απαιτεί άμεση αντίδραση.

Ταυτόχρονα, το Νταβός επαναφέρει μια παλιά ελληνική εμπειρία: το ΝΑΤΟ δεν λειτουργεί ως μηχανισμός αυτόματης προστασίας, αλλά ως χώρος ισορροπιών. Σε έναν κόσμο όπου ακόμη και η εδαφική ακεραιότητα συμμάχου μπορεί να τεθεί υπό διαπραγμάτευση, η αποτροπή δεν μπορεί να είναι δανεική.

 
Ανατολική Μεσόγειος: η γεωπολιτική χωρίς εγγυήσεις

Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του νέου κόσμου που αναδύεται. Η απρόβλεπτη συμπεριφορά των μεγάλων δυνάμεων, η επιστροφή της σκληρής ισχύος και η αποδυνάμωση των κανόνων καθιστούν τις «γκρίζες ζώνες» πιο επικίνδυνες από ποτέ.

Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε στρατηγικές επιλογές που δεν βασίζονται σε ρητορικές βεβαιότητες:

• ενίσχυση των περιφερειακών σχημάτων συνεργασίας με σαφή γεωπολιτική σύγκλιση,
• εμβάθυνση της αμυντικής σχέσης με χώρες που διαθέτουν κουλτούρα αποτροπής, όπως η Γαλλία,
• και ταυτόχρονα διατήρηση λειτουργικών σχέσεων με τις ΗΠΑ, όχι ως πράξη πίστης, αλλά ως πράξη ρεαλισμού.

 
Το στρατηγικό συμπέρασμα

Το «διαζύγιο του Νταβός» δεν σηματοδοτεί το τέλος της Δύσης, αλλά το τέλος μιας αυταπάτης: ότι η ισχύς μπορεί να παραμένει απεριόριστη χωρίς κόστος και χωρίς συναίνεση. Ο κόσμος εισέρχεται σε μια φάση όπου η αυτονομία, η ανθεκτικότητα και η αποτροπή γίνονται βασικές πολιτικές έννοιες.

Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι σαφές. Η πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική δεν είναι ιδεολογική επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Σε έναν κόσμο όπου, όπως ειπώθηκε στο Νταβός, «δεν έχει νόημα να είσαι πια ήπιος», η ελληνική στρατηγική οφείλει να συνδυάζει θεσμική ένταξη, ψυχραιμία και σκληρή ισχύ — χωρίς αυταπάτες, αλλά και χωρίς απομόνωση.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.