Γεωμηχανική: Η «επικίνδυνη» λύση έκτακτης ανάγκης και ο πολιτικός πόλεμος για τον έλεγχο του ήλιου

Για χρόνια, η ιδέα της τεχνητής μείωσης της θερμοκρασίας του πλανήτη – γνωστή ως γεωμηχανική (geoengineering) – ανήκε στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας ή θεωρούνταν ταμπού από την επιστημονική κοινότητα. Σενάρια όπως αυτά στις ταινίες Snowpiercer ή στο βιβλίο The Ministry for the Future, όπου η ανθρωπότητα παρεμβαίνει στο κλίμα με καταστροφικά ή απελπισμένα αποτελέσματα, φάνταζαν μακρινά.

Σήμερα, όμως, η πραγματικότητα αλλάζει δραματικά. Καθώς οι ελπίδες για έγκαιρη μείωση των εκπομπών ρύπων εξανεμίζονται και ο πλανήτης πλησιάζει σε μη αναστρέψιμα σημεία καμπής, η γεωμηχανική μετατοπίζεται από το περιθώριο στο κέντρο της στρατηγικής συζήτησης για το κλίμα. Ωστόσο, αυτή η μετάβαση δεν είναι αναίμακτη: δημιουργεί ένα νέο, παράδοξο πολιτικό και επιστημονικό πεδίο μάχης.

Η επιστημονική στροφή: Από την απόρριψη στην «αναγκαία έρευνα»

Η ιδέα πίσω από τη διαχείριση της ηλιακής ακτινοβολίας (Solar Radiation Management – SRM) είναι θεωρητικά απλή αλλά τεχνικά πολύπλοκη: ψεκασμός ανακλαστικών αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα για να εκτραπεί η θερμότητα του ήλιου πίσω στο διάστημα.

Τα δεδομένα δείχνουν μια σαφή μεταστροφή στην επιστημονική συναίνεση:

• Το στρατόπεδο των σκεπτικιστών: Τον Σεπτέμβριο, πάνω από 40 ειδικοί προειδοποίησαν στο περιοδικό Frontiers in Science ότι η γεωμηχανική είναι απίθανο να λειτουργήσει και ενέχει κινδύνους, όπως η αλλαγή των ατμοσφαιρικών προτύπων κυκλοφορίας και η θέρμανση τον χειμώνα στη βόρεια Ευρασία.
• Το ρεύμα υπέρ της έρευνας: Αντιδρώντας στην παραπάνω μελέτη, περισσότεροι από 120 επιστήμονες υπέγραψαν κείμενο υποστηρίζοντας ότι η έρευνα είναι «επιτακτικά αναγκαία».

Όπως επισημαίνει ο Philip Duffy, πρώην επιστημονικός σύμβουλος της κυβέρνησης Μπάιντεν, υπάρχει πλέον η παραδοχή ότι η μείωση των ρύπων από μόνη της δεν αρκεί και ότι κάποιο επίπεδο υπέρβασης της θερμοκρασίας είναι αναπόφευκτο.

Το κεφάλαιο μπαίνει στο παιχνίδι

Εκεί που η επιστήμη διστάζει, το ιδιωτικό κεφάλαιο προχωρά. Η γεωμηχανική προσελκύει πλέον το ενδιαφέρον δισεκατομμυριούχων και startups:

• Ο Bill Gates υποστηρίζει ότι τέτοιες τεχνολογίες πρέπει να υπάρχουν στο «οπλοστάσιό» μας ως εργαλεία προσαρμογής.
• Startups όπως η Stardust Solutions (Ισραήλ-ΗΠΑ) συγκέντρωσαν πρόσφατα 60 εκατομμύρια δολάρια.
• Η εταιρεία Make Sunsets προχώρησε ήδη σε ένα «αντάρτικο» πείραμα στην Μπάχα της Καλιφόρνια το 2022, προκαλώντας αντιδράσεις.

 
Το πολιτικό παράδοξο: «Ακραίο κέντρο» vs συνωμοσιολογίας

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ανάλυσης είναι η πολιτική γεωγραφία των αντιδράσεων, την οποία ο Craig Segall (Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων) χαρακτηρίζει ως «άγρια διπολική».

Στον Πίνακα 1 παρουσιάζεται η ανάλυση των πολιτικών τάσεων:

Η αντίδραση της αμερικανικής Δεξιάς είναι ιδιαίτερα έντονη και οργανωμένη. Πολιτικές προσωπικότητες όπως ο Robert F. Kennedy Jr. και η Marjorie Taylor Greene έχουν υιοθετήσει θεωρίες συνωμοσίας, συνδέοντας την έρευνα για το κλίμα με μυστικά προγράμματα ελέγχου του πληθυσμού.

• Αποτέλεσμα: Πάνω από 20 πολιτείες των ΗΠΑ έχουν καταθέσει νομοσχέδια για το μπλοκάρισμα της γεωμηχανικής, με το Τενεσί και τη Φλόριντα να έχουν ήδη ψηφίσει σχετικούς νόμους.

 
Η παγκόσμια διάσταση: Ποιος θα πατήσει το κουμπί;

Ενώ η Δύση ερίζει, ο υπόλοιπος κόσμος κινείται. Αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Γκάνα, το Μεξικό και η Μαλαισία δείχνουν ενδιαφέρον, θέλοντας να γίνουν «αρχιτέκτονες του μέλλοντός τους». Παράλληλα, η Κίνα, αν και σε αρχικά στάδια, έχει τη δυνατότητα να προτεραιοποιήσει και να εκτελέσει τέτοια προγράμματα ταχύτατα.

Αυτό μας φέρνει πιο κοντά στο σενάριο του Kim Stanley Robinson: μια χώρα αποφασίζει μονομερώς να «πειράξει» την ατμόσφαιρα για να σώσει τους πολίτες της από έναν θανατηφόρο καύσωνα, αγνοώντας τις παγκόσμιες συνέπειες.

Η αναπόφευκτη συζήτηση

Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Στις αρχές του 2000, οι ακτιβιστές αντιδρούσαν στα έργα προσαρμογής (π.χ. θαλάσσια τείχη) ως ηττοπάθεια. Σήμερα, η προσαρμογή είναι αυτονόητη. Η γεωμηχανική φαίνεται να ακολουθεί την ίδια πορεία: από ταμπού, μετατρέπεται σε εργαλείο έσχατης ανάγκης.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα σκεφτούμε να «μπλοκάρουμε τον ήλιο», αλλά ποιος θα ελέγχει τον διακόπτη όταν η θερμοκρασία γίνει αφόρητη. Με τα πολιτικά εμπόδια να υψώνονται κυρίως από τα δεξιά και την κλιματική απελπισία να αυξάνεται, ο μόνος τρόπος να μάθουμε αν η γεωμηχανική είναι σωτηρία ή καταστροφή, είναι να επιτραπεί στους επιστήμονες να θέσουν τα ερωτήματα – πριν κάποιος αποφασίσει να δώσει τις απαντήσεις στην πράξη.

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.