Παραγωγικότητα ως πολιτικό αίτημα: Τι αποκαλύπτει ο διάλογος ΣΕΒ–Κεραμέως για την επόμενη μέρα της αγοράς εργασίας
Η συνάντηση της 21ης Απριλίου στην Εθνική Πινακοθήκη δεν ήταν τυπική ενημέρωση. Ήταν η πιο συγκροτημένη διατύπωση μιας στρατηγικής ατζέντας για την εργασία που επιχειρεί να συνδέσει ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ευρωπαϊκή συμμόρφωση—με τρόπο που συχνά παρουσιάζεται ως αυτονόητος, αλλά δεν είναι.
Στην αίθουσα της Εθνικής Πινακοθήκης, με φόντο τα έργα της ελληνικής τέχνης, εκτυλίχθηκε την Τρίτη 21 Απριλίου 2026 ένας διάλογος που, πέρα από τα επίσημα πρακτικά, αποτυπώνει με ακρίβεια τους συσχετισμούς και τις τάσεις που θα διαμορφώσουν το εργασιακό τοπίο για τα επόμενα χρόνια. Το Γενικό Συμβούλιο του ΣΕΒ, με την παρουσία της Υπουργού Εργασίας Νίκης Κεραμέως, έθεσε επί τάπητος ένα ερώτημα που απαντάται με διαφορετικούς τρόπους ανάλογα με το ποιος το ρωτά: πώς χτίζεται ένα εργασιακό σύστημα που να είναι ταυτόχρονα ευέλικτο, δίκαιο και ανταγωνιστικό σε ευρωπαϊκό επίπεδο;
Η παραγωγικότητα ως κεντρικός άξονας — και ως πολιτική επιλογή
Η κεντρική θέση του ΣΕΒ δεν είναι καινούρια, αλλά η διατύπωσή της στο συγκεκριμένο συμβούλιο έχει αξιοσημείωτη ακρίβεια: η παραγωγικότητα παρουσιάζεται όχι ως εργαλείο της εργοδοσίας, αλλά ως η μόνη οδός που οδηγεί ταυτόχρονα σε ισορροπία ζωής–εργασίας, αύξηση εισοδημάτων και βελτίωση ανταγωνιστικότητας. Η τριπλή αυτή υπόσχεση είναι πολιτικά καίρια: υποδηλώνει ότι δεν υπάρχει trade-off μεταξύ εργαζομένου και επιχείρησης, εφόσον το σύστημα λειτουργεί σωστά.
Ο Πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος επέμεινε ιδιαίτερα στη σύνδεση παραγωγικότητας–επένδυσης–αύξησης αμοιβών, μιας αλυσίδας που λειτουργεί μόνο εφόσον τα εργαλεία συλλογικής διαπραγμάτευσης ενταχθούν σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα που συνδέει μισθούς, όρους εργασίας και ανταγωνιστικότητα. Αυτό δεν είναι απλώς οικονομική πρόταση· είναι θεσμική πρόταση για τον τρόπο που λαμβάνονται αποφάσεις για την εργασία στην Ελλάδα.
«Η αύξηση της παραγωγικότητας είναι ο μόνος τρόπος για να επιτύχουμε, ταυτοχρόνως, και τους τρεις στόχους: ισορροπία ζωής, αύξηση εισοδημάτων και βελτίωση ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.»-Σπύρος Θεοδωρόπουλος, Πρόεδρος ΣΕΒ
Πέντε «προκλήσεις» που συνθέτουν ένα συνεκτικό αίτημα
Το Γενικό Συμβούλιο ανέδειξε πέντε βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επιχειρήσεις. Αξίζει να τις δούμε ως σύστημα και όχι ως χωριστά αιτήματα.
Πρώτον, το μη μισθολογικό κόστος εργασίας εξακολουθεί να λειτουργεί ως αποτρεπτικός παράγοντας πρόσληψης, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η μείωσή του παραμένει επίκαιρο αίτημα, αν και η συνάρτησή του με τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος δεν θίγεται ρητά στο κείμενο.
Δεύτερον, το διοικητικό βάρος, δηλαδή η γραφειοκρατία που συνεπάγεται η τρέχουσα εργατική νομοθεσία, αναγνωρίζεται ως πρόβλημα αποτελεσματικότητας που δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις αλλά και τη δημόσια διοίκηση. Η «απλοποίηση» εδώ ζητείται χωρίς να συνοδεύεται από αποδυνάμωση εργασιακών δικαιωμάτων—τουλάχιστον ρητά.
Τρίτον, το χάσμα μεταξύ εκπαιδευτικού συστήματος και αναγκών αγοράς εργασίας φαίνεται να είναι η «ήσυχη κρίση» που υπόκειται όλων των άλλων: χωρίς κατάλληλα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό, η παραγωγικότητα παραμένει εγκλωβισμένη ανεξαρτήτως ρυθμιστικού πλαισίου.
Τέταρτον, η χαμηλή συμμετοχή γυναικών και νέων στην αγορά εργασίας—ένα πρόβλημα δομικό, κοινωνικό και δημογραφικό ταυτόχρονα. Η γήρανση του πληθυσμού εντείνει την πίεση: η αγορά εργασίας χρειάζεται «νέο αίμα» και δεν το βρίσκει.
Πέμπτον, ο εκσυγχρονισμός των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης αναδεικνύεται ως ζήτημα που αφορά το μέλλον της συμπληρωματικής κοινωνικής προστασίας. Η βελτίωση του θεσμικού τους πλαισίου μπορεί να λειτουργήσει ως εναλλακτικό εργαλείο εκτροπής αμοιβών και προσέλκυσης ταλέντου.
Η ευρωπαϊκή διάσταση: Η Οδηγία Μισθολογικής Διαφάνειας ως δοκιμασία
Ιδιαίτερο βάρος στη συνεδρίαση απέκτησε η αναφορά στις ευρωπαϊκές εργασιακές Οδηγίες. Ο ΣΕΒ ζητά από την ελληνική κυβέρνηση να εμφανιστεί ενεργά στις Βρυξέλλες, ώστε να περιοριστεί το διοικητικό και γραφειοκρατικό βάρος που επιβάλλουν οι νέες Οδηγίες—με κορυφαίο παράδειγμα αυτή για τη μισθολογική διαφάνεια.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του κειμένου: ο ΣΕΒ δεν αντιτίθεται ρητά στο περιεχόμενο των Οδηγιών, αλλά στον τρόπο και το κόστος ενσωμάτωσής τους. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική. Η μισθολογική διαφάνεια, που υποχρεώνει τις εταιρείες να αποκαλύπτουν δεδομένα αμοιβών ανά φύλο και κατηγορία, είναι ήδη θεσμοθετημένη σε ευρωπαϊκό επίπεδο και στοχεύει στην αντιμετώπιση του gender pay gap. Η ελληνική εργοδοσία φαίνεται να αποδέχεται τον στόχο αλλά αντιστέκεται στην πολυπλοκότητα της εφαρμογής—μια θέση που άλλες ευρωπαϊκές επιχειρηματικές ενώσεις υιοθετούν επίσης.
Στρατηγικό πλαίσιο: Τι σηματοδοτεί η αναφορά στην «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία»
Ο Θεοδωρόπουλος αναφέρθηκε στην πρόσφατη Εθνική Κοινωνική Συμφωνία ως απόδειξη ότι εργοδότες, εργαζόμενοι και κράτος μπορούν να βρίσκουν λύσεις με «κοινωνική νομιμοποίηση». Αυτό δεν είναι τυχαία φρασεολογία.
Η αναφορά σε «κοινωνική νομιμοποίηση» υποδηλώνει ότι ο ΣΕΒ έχει αντιληφθεί ότι η μονόπλευρη εργοδοτική επιβολή δεν λειτουργεί πλέον σε πολιτικό–κοινωνικό επίπεδο. Ο κοινωνικός διάλογος δεν είναι εδώ παραχώρηση αλλά επιχειρησιακό εργαλείο ελαχιστοποίησης ρίσκου και εξασφάλισης ομαλών αλλαγών.
Και η Κεραμέως από την πλευρά της επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση κάνει αυτό ακριβώς που ζητά ο ΣΕΒ: επενδύει στον κοινωνικό διάλογο ως μηχανισμό νομιμοποίησης πολιτικών που διαφορετικά θα ήταν πολιτικά κοστοβόρες.
Ο ΣΕΒ Τεχνική Ακαδημία: Η «αθόρυβη» κίνηση που μπορεί να αλλάξει πολλά
Στο πρώτο μέρος της συνεδρίασης, η παρουσίαση του μετασχηματισμού του ΙΒΕΠΕ-ΣΕΒ σε ΣΕΒ Τεχνική Ακαδημία πέρασε σχεδόν αθόρυβα σε σχέση με τα μεγαλύτερα πολιτικά μηνύματα. Αυτό είναι λάθος, γιατί πρόκειται για πιθανώς την πιο ουσιαστική κίνηση του συμβουλίου.
Το νέο μοντέλο δεν είναι απλώς μετονομασία. Εισάγει τη λογική της «συν-διαμόρφωσης» προγραμμάτων κατάρτισης με τις επιχειρήσεις—δηλαδή, οι ίδιες οι εταιρείες δεν απλώς ζητούν δεξιότητες αλλά τις ορίζουν και τις καλλιεργούν από την αρχή. Αυτό συνιστά μετατόπιση από το παθητικό μοντέλο «εύρεσης» εργατικού δυναμικού στο ενεργητικό μοντέλο «παραγωγής» του.
Σε ένα εργασιακό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από χρόνιο έλλειμμα τεχνικών δεξιοτήτων, η κίνηση αυτή έχει μακροπρόθεσμη στρατηγική σημασία: αν αποδειχθεί επιτυχής, ο ΣΕΒ αποκτά άμεσο ρόλο στη διαμόρφωση του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας—ρόλο που ιστορικά ανήκε κατ’ αποκλειστικότητα στην πολιτεία.
Η πολιτική σημασία της παρουσίας Κεραμέως
Η επιλογή της Υπουργού Εργασίας να παρουσιάσει προσωπικά τις προτεραιότητες της κυβέρνησης στο Γενικό Συμβούλιο του ΣΕΒ δεν είναι τυπική κίνηση. Σηματοδοτεί έναν βαθμό ευθυγράμμισης που εκτείνεται πέρα από τυπική συνεργασία.
Η Κεραμέως μίλησε για «στρατηγικές συνεργασίες», για «ανοιχτές προτάσεις» και για την αξία του κοινωνικού διαλόγου—γλώσσα που, σε αντίθεση με παλαιότερους τόνους αντιπαράθεσης εργοδοσίας–κυβέρνησης, δείχνει συγκλίνουσες βλέψεις. Η παρατήρησή της ότι πιστεύει σήμερα «πολύ περισσότερο» στον κοινωνικό διάλογο από ό,τι δέκα χρόνια πριν αποτελεί εμμέσως αυτοκριτική αλλά και σήμα προς τα συνδικάτα: ο διάλογος θα γίνεται, αλλά στους όρους που διαμορφώνει αυτός ο κύκλος κοινωνικών εταίρων.
«Πιστεύω πάρα πολύ περισσότερο σήμερα, απ’ ό,τι 10 χρόνια πίσω, στην αξία του κοινωνικού διαλόγου.» -Νίκη Κεραμέως, Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης
Η άποψη μας
Τι δεν ειπώθηκε: Τα κενά του διαλόγου
Κάθε ανάλυση ενός τέτοιου διαλόγου θα ήταν ελλιπής χωρίς να καταγράφει τι απουσιάζει. Τρία σημεία αξίζουν προσοχής.
Πρώτον, η αναφορά στις ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού δεν συνοδεύεται από στρατηγική θέση για τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού—έναν παράγοντα που πολλές ευρωπαϊκές εργοδοτικές ενώσεις έχουν ήδη ενσωματώσει ρητά στις προτάσεις τους.
Δεύτερον, η τηλεργασία και τα νέα μοντέλα οργάνωσης εργασίας (υβριδικά μοντέλα, 4ήμερη εβδομάδα, πλατφόρμες) απουσιάζουν παντελώς από το διάλογο, παρόλο που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο νομοθετικής ρύθμισης στην Ελλάδα.
Τρίτον, η προσφυγή στον αυτοματισμό και την τεχνητή νοημοσύνη ως παράγοντες παραγωγικότητας—ίσως η πιο επείγουσα πρόκληση για την αγορά εργασίας τα επόμενα πέντε χρόνια—δεν αναφέρεται ρητά, ούτε ως ευκαιρία ούτε ως κίνδυνος.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι η παραγωγικότητα—είναι ποιος την ορίζει
Στον διάλογο ΣΕΒ–Κεραμέως, όλοι μιλούν για παραγωγικότητα σαν να είναι αντικειμενικά μετρήσιμο μέγεθος με αδιαμφισβήτητη θετική αξία. Αυτό που τείνει να διαφεύγει είναι το εξής: η παραγωγικότητα είναι κατηγορία πολιτικής οικονομίας, όχι φυσικό φαινόμενο. Εξαρτάται ριζικά από το τι μετράμε, πώς το μετράμε και ποιος επωφελείται από την αύξησή της.
Στην Ελλάδα, η αύξηση της παραγωγικότητας τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί σε πολλές περιπτώσεις μέσω εντατικοποίησης εργασίας χωρίς ανάλογη αύξηση αμοιβών—η αποκαλούμενη «εσωτερική υποτίμηση» της κρίσης δεν έχει πλήρως αναστραφεί. Αν η νέα ατζέντα παραγωγικότητας δεν συνοδεύεται από σαφείς μηχανισμούς κατανομής των κερδών (profit-sharing, πιο ισχυρές συλλογικές συμβάσεις, ανώτατα όρια pay gaps εντός επιχειρήσεων), η ρητορική του «win-win» παραμένει ευχολόγιο.
Επιπλέον, το ΣΕΒ Τεχνική Ακαδημία—αν γνωρίσει επιτυχία—θα δημιουργήσει ένα άτυπο δίκτυο εξάρτησης μεταξύ εκπαίδευσης και συγκεκριμένων εταιρικών αναγκών. Αυτό μπορεί να είναι αποτελεσματικό βραχυπρόθεσμα, αλλά το εκπαιδευτικό σύστημα που «συν-διαμορφώνεται» από τις επιχειρήσεις αναπαράγει τις τρέχουσες ανάγκες της αγοράς, όχι τις μελλοντικές ανάγκες της κοινωνίας. Το ερώτημα ποιος εκπαιδεύει για τις δουλειές που δεν έχουν ακόμα εφευρεθεί—ιδίως σε εποχή ΤΝ—παραμένει εντελώς αναπάντητο στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
