Από το «περιβάλλον» στο ΚΥΣΕΑ: Γιατί η Ελλάδα χρειάζεται τον δικό της Ειδικό Εκπρόσωπο για την Κλιματική Ασφάλεια

Η απόφαση του Λονδίνου να τοποθετήσει ένα στέλεχος των υπηρεσιών πληροφοριών στην κορυφή της κλιματικής στρατηγικής αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού. Για την Αθήνα, η θεσμοθέτηση αντίστοιχου ρόλου δεν είναι πολυτέλεια, αλλά όρος εθνικής επιβίωσης.

Από την περιβαλλοντική διπλωματία στη «σκληρή» ασφάλεια: Το μήνυμα του Λονδίνου

Μέχρι σήμερα, η διεθνής διαχείριση της κλιματικής αλλαγής κινούνταν κατά βάση σε δύο παράλληλους άξονες: την περιβαλλοντική πολιτική (μείωση εκπομπών, απανθρακοποίηση) και την πολιτική προστασία (διαχείριση εκτάκτων αναγκών). Η βρετανική καινοτομία ενοποιεί αυτούς τους τομείς κάτω από το δόγμα της κλιματικής ασφάλειας — της κατανόησης δηλαδή ότι η κλιματική απορρύθμιση λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής απειλών (threat multiplier), αποσταθεροποιώντας οικονομίες, κρίσιμες υποδομές, εφοδιαστικές αλυσίδες και γεωπολιτικές ισορροπίες.

Όταν το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε τη δημιουργία της θέσης του Ειδικού Εκπροσώπου για την Κλιματική Ασφάλεια, δεν προχώρησε απλώς σε μια επικοινωνιακή κίνηση εντυπωσιασμού. Η επιλογή της Dame Madeline Alessandri —ενός προσώπου με βαθιά διαδρομή στη Μικτή Επιτροπή Πληροφοριών και τον σκληρό πυρήνα της βρετανικής ασφάλειας— στέλνει ένα σαφές μήνυμα σε όλες τις πρωτεύουσες: η κλιματική κρίση έπαψε να είναι ένα ζήτημα που αφορά αποκλειστικά τους υπουργούς Περιβάλλοντος και τους διπλωμάτες των διεθνών διασκέψεων. Πέρασε οριστικά στην ατζέντα της εθνικής ασφάλειας.

Για την Ελλάδα, το βρετανικό προηγούμενο λειτουργεί ως καθρέφτης των δικών μας θεσμικών ελλειμμάτων. Βρισκόμαστε στο επίκεντρο της Ανατολικής Μεσογείου, μιας περιοχής που θερμαίνεται 20% ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, και ταυτόχρονα επενδύουμε δισεκατομμύρια για να καταστούμε περιφερειακός κόμβος ενέργειας, διαμετακόμισης και τουρισμού. Ωστόσο, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε το κλίμα με όρους κατακερματισμένης διοικητικής ρουτίνας.

Σήμερα, οι κλιματικές αρμοδιότητες στη χώρα μας μοιράζονται ανάμεσα σε τουλάχιστον πέντε διαφορετικά χαρτοφυλάκια. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχεδιάζει την απανθρακοποίηση, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας τρέχει πίσω από τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, το Υπουργείο Εξωτερικών διαχειρίζεται τη διεθνή διπλωματία, το Υπουργείο Άμυνας μετρά τις επιπτώσεις στις υποδομές των Ενόπλων Δυνάμεων και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αγωνιά για τη λειψυδρία. Αυτό που απουσιάζει είναι ο οριζόντιος εγκέφαλος που θα συνθέτει τα δεδομένα αυτά σε ενιαία εκτίμηση εθνικού κινδύνου.

Ένας Έλληνας Ειδικός Εκπρόσωπος για την Κλιματική Ασφάλεια, με απευθείας αναφορά στον Πρωθυπουργό και θεσμική συμμετοχή στο ΚΥΣΕΑ, θα κάλυπτε τρία κρίσιμα κενά:

Θωράκιση των κρίσιμων υποδομών: Τα υποθαλάσσια ενεργειακά καλώδια, οι τερματικοί σταθμοί LNG, τα λιμάνια, τα δίκτυα ηλεκτρισμού και οι τουριστικές υποδομές υψηλής έντασης εκτίθενται σε ακραία φαινόμενα. Η χαρτογράφηση της τρωτότητάς τους απαιτεί μεθοδολογία ανάλυσης πληροφοριών και πρόληψης συστημικών σοκ — όχι απλώς εκ των υστέρων αποζημιώσεις.

Ανάγνωση των περιφερειακών κραδασμών: Η κλιματική απορρύθμιση στη Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια λειτουργεί ήδη ως πολλαπλασιαστής απειλών. Η ερημοποίηση και η λειψυδρία στην ευρύτερη γειτονιά μας τροφοδοτούν νέες μεταναστευτικές πιέσεις και εντάσεις για τους υδάτινους πόρους. Η Ελλάδα οφείλει να διαθέτει τον θεσμικό συνομιλητή που θα μετατρέπει αυτή τη γεωγραφική έκθεση σε διπλωματική πρωτοβουλία εντός της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Μετάβαση από την καταστολή στην πρόληψη: Οι καταστροφές στη Θεσσαλία και στον Έβρο απέδειξαν με τον πιο επώδυνο τρόπο ότι το δημοσιονομικό και κοινωνικό κόστος της κλιματικής αδράνειας είναι πολλαπλάσιο από το κόστος της έγκαιρης θωράκισης. Η κλιματική προσαρμογή δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικά έργα· απαιτεί κεντρική εποπτεία, δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και λογοδοσία.

Η παγκόσμια πρωτιά του Λονδίνου δεν θα μείνει για πολύ μοναδική. Σύντομα, τα κράτη που αντιλαμβάνονται τη γεωπολιτική πραγματικότητα του 21ου αιώνα θα ενσωματώσουν την κλιματική ασφάλεια στον σκληρό πυρήνα της κρατικής τους λειτουργίας. Το ερώτημα για την Αθήνα είναι απλό: θα περιμένουμε την επόμενη μεγάλη κρίση για να διαπιστώσουμε εκ των υστέρων τις θεσμικές μας αρρυθμίες, ή θα θωρακίσουμε εγκαίρως τη χώρα με τους όρους που επιβάλλει η εποχή;

Info photo: Η Μεσόγειος ως κλιματικό hot-spot. Πηγή: Hub ΕΚΠΑ


Info photo: Η Ανατολική Μεσόγειος στο επίκεντρο των κλιματικών και γεωπολιτικών πιέσεων. Πηγή: PeterHermesFurian / Getty Images

Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο της  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

 
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

 
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει

Σχετικά Άρθρα