«Λιγότερο θόρυβο, περισσότερο έργο»: το τεστ που η βιομηχανική στροφή δεν έχει ακόμη περάσει

Η εκδήλωση της 12ης Νοεμβρίου έδωσε ένα ισχυρό αφήγημα και ελάχιστα εργαλεία ελέγχου. Τα νούμερα που ειπώθηκαν λένε περισσότερα από όσα ήθελαν οι ομιλητές — και λιγότερα από όσα χρειάζεται μια εθνική στρατηγική.

 
Το ουσιώδες

  • Ο ρυθμός δεν φτάνει. Με την ταχύτητα των τελευταίων έξι ετών, η μεταποίηση χρειάζεται περίπου 14 χρόνια για να φτάσει τον σημερινό μέσο όρο της ΕΕ.
  • Ο κλάδος είναι μικρός σε θέσεις εργασίας. Ο τομέας που ζητά να γίνει «εθνικός στόχος» απασχολεί, κατά προσέγγιση, έναν στους δεκαεπτά εργαζομένους.
  • Λείπει ο λογαριασμός. Δεν ανακοινώθηκε στόχος, χρονοδιάγραμμα ή κόστος — ούτε ακούστηκε, σύμφωνα με το δελτίο των διοργανωτών, η φωνή όσων θα πληρώσουν ή θα ωφεληθούν.

 
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας άνοιξε την εκδήλωση «Ελληνική Βιομηχανία | Χθες, σήμερα, αύριο» με μια αρχαία διάκριση: το πράττειν αφήνει έργα, το φαίνεσθαι εντυπώσεις. Είναι ένα κριτήριο που αξίζει να εφαρμοστεί και στη βιομηχανική στροφή που επικαλείται — και, ευθέως, στην ίδια τη συγκέντρωση όπου διατυπώθηκε. Μια εκδήλωση δεν είναι πολιτική. Είναι η αφετηρία της. Το ερώτημα είναι τι στηρίζει τη στροφή που εξαγγέλλεται, και τι δεν στηρίζει.

Η ανάγνωση που ακολουθεί βασίζεται στα στοιχεία που παρουσίασαν οι διοργανωτές — το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, το ΙΟΒΕ και η Ελληνική Παραγωγή. Τα μεγέθη προέρχονται από φορείς με κύρος και δεν υπάρχει λόγος να θεωρηθούν ανακριβή. Το πρόβλημα είναι άλλο: παρουσιάζονται χωρίς το πλαίσιο που θα επέτρεπε στον αναγνώστη να τα ζυγίσει.

 
Η αριθμητική της υπομονής

Η μεταποίηση ανέβηκε από 7,8% του ΑΕΠ το 2019 σε 9,7% το 2025, όπως υπενθύμισε ο Γκίκας Χαρδούβελης. Είναι πραγματική πρόοδος: σχεδόν δύο ποσοστιαίες μονάδες σε μια εξαετία με πανδημία, ενεργειακή κρίση και πληθωρισμό. Ο μέσος όρος της ΕΕ, όμως, στο 14,2%, απέχει ακόμη 4,5 μονάδες.

Η απλή αριθμητική είναι αμείλικτη. Με ρυθμό περίπου 0,32 μονάδες τον χρόνο — τον ρυθμό του 2019–2025 — η απόσταση καλύπτεται σε 14 χρόνια, δηλαδή γύρω στο 2039–2040, και μόνο αν ο μέσος όρος της ΕΕ μείνει ακίνητος. Δεν είναι πρόβλεψη· είναι μέτρο. Δείχνει ότι η «σύγκλιση» που επικαλέστηκαν οι διοργανωτές δεν είναι συνέχιση της τάσης αλλά αλλαγή τροχιάς: για να κλείσει το χάσμα σε μία δεκαετία, ο ρυθμός θα έπρεπε να είναι περίπου 40% ταχύτερος από τον μέχρι τώρα. Καμία από τις προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν δεν συνοδεύτηκε από εκτίμηση του πόσο θα επιταχύνουν τον ρυθμό.

Υπάρχει και ένα βαθύτερο ζήτημα. Το μερίδιο της μεταποίησης στο ΑΕΠ είναι δείκτης, όχι στρατηγική. Σε ώριμες οικονομίες το μερίδιο αυτό συχνά υποχωρεί, και ο ευρωπαϊκός μέσος όρος δεν είναι αναγκαστικά ο σωστός στόχος για μια χώρα με πλεονεκτήματα στη ναυτιλία, στον τουρισμό και στις υπηρεσίες. Το δελτίο μιλά για τη βιομηχανία γενικά και δεν κατονομάζει κλάδους. Αυτή η σιωπή είναι η πρώτη και σοβαρότερη πολιτική επιλογή: χωρίς επιλογή κλάδων όπου η χώρα μπορεί να νικήσει, η «στρατηγική» ισοδυναμεί με γενική ευχή.

 
Το παράδοξο της παραγωγικότητας

Ο Νίκος Βέττας ανέφερε ότι η παραγωγικότητα στη βιομηχανία είναι κατά 67% υψηλότερη από τον μέσο όρο της οικονομίας. Με μερίδιο 9,7% στην προστιθέμενη αξία, η αναλογία αυτή σημαίνει ενδεικτικά ότι ο κλάδος απασχολεί περίπου 5,8% των εργαζομένων — έναν στους δεκαεπτά. Ο υπολογισμός είναι της mywaypress.gr και προϋποθέτει ότι οι δύο μεγέθη αναφέρονται στο ίδιο πεδίο ορισμού· ως τάξη μεγέθους, όμως, είναι αποκαλυπτικός.

Εδώ βρίσκεται η εσωτερική ένταση του αφηγήματος. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μίλησε για δουλειά για τους ανθρώπους και ζωή για τις πόλεις και τα χωριά. Ο Μιχάλης Στασινόπουλος υπογράμμισε ότι οι σύγχρονες μονάδες έντασης κεφαλαίου και τεχνολογίας αυξάνουν θεαματικά την αξία ανά εργαζόμενο, ενώ ο Ευάγγελος Γκιζελής έδειξε προς τον συνδυασμό ρομποτικής και τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγή. Όλα αληθή και συμβατά με την ανταγωνιστικότητα. Αλλά η αξία ανά εργαζόμενο ανεβαίνει ακριβώς επειδή ο αριθμός των εργαζομένων ανά μονάδα αξίας μειώνεται. Η σύγχρονη βιομηχανία είναι μηχανή αξίας, όχι μηχανή θέσεων εργασίας.

Αν η δικαιολόγηση της βιομηχανικής πολιτικής είναι η απασχόληση, το επιχείρημα είναι ασθενές. Αν είναι η αξία, ο μισθός και τα δημόσια έσοδα, είναι ισχυρό — αλλά τότε πρέπει να αποδειχθεί ότι η αξία φτάνει στους μισθούς. Και εκεί το δελτίο σιωπά. Ανάμεσα στα μεγέθη που αναφέρθηκαν — μερίδια, εξαγωγές, παραγωγικότητα, έσοδα — δεν υπάρχει κανένα για τις αμοιβές. Η εκδήλωση θέτει ως στόχο τη βελτίωση των εισοδημάτων, χωρίς να λέει πόσο υψηλότερος είναι ο μισθός στον κλάδο από τον μέσο, ούτε πώς μεταβλήθηκε το μερίδιο της εργασίας στην προστιθέμενη αξία. Η παραγωγικότητα είναι προϋπόθεση της ευημερίας. Δεν είναι η ευημερία.

 
Τρία νούμερα που θέλουν υποσημείωση

Οι εξαγωγές. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο: το μερίδιο της βιομηχανίας στις εξαγωγές ανέβηκε από 6,6% το 2019 σε 17,7% το 2025. Πολλαπλασιάστηκε επί 2,7, ενώ το μερίδιό της στο ΑΕΠ αυξήθηκε κατά περίπου ένα τέταρτο. Ή πρόκειται για εξαιρετική εξωστρέφεια, ή ο ορισμός και η σύνθεση — η περίμετρος της «βιομηχανίας», οι τιμές, το καλάθι των προϊόντων — εξηγούν μεγάλο μέρος της μεταβολής. Το δελτίο δεν διευκρινίζει αν πρόκειται για εξαγωγές αγαθών ή αγαθών και υπηρεσιών, ούτε αν η αύξηση αντανακλά όγκους ή τιμές. Ένα εύρημα τέτοιου μεγέθους θέλει προσεκτική ανάγνωση πριν γίνει θεμέλιο πολιτικής.

Ο πολλαπλασιαστής. Μία μονάδα προστιθέμενης αξίας στη βιομηχανία δημιουργεί 2,4 στην ευρύτερη οικονομία. Ο χαρακτηρισμός «υψηλός» όμως προϋποθέτει σύγκριση με κάποιον άλλο: τον τουρισμό, το εμπόριο, τις κατασκευές. Η σύγκριση δεν δόθηκε. Επιπλέον, πρόκειται για ακαθάριστο, στατικό μέγεθος: δεν αφαιρεί τους πόρους — εργασία, ενέργεια, κεφάλαιο, πίστη — που η βιομηχανία αποσπά από άλλες χρήσεις.

Τα 23 δισ. ευρώ. Η ετήσια συνεισφορά στα δημόσια έσοδα είναι σημαντική, αλλά παρουσιάζεται χωρίς παρονομαστή και χωρίς αντίβαρο: ούτε ως ποσοστό των συνολικών εσόδων, ούτε σε σχέση με το δημοσιονομικό και ρυθμιστικό κόστος της στήριξης του κλάδου. Ένας λογαριασμός με μία μόνο στήλη δεν είναι λογαριασμός.

 
Η μεταπολεμική αναλογία και τα όριά της

Ο Πρόεδρος Τασούλας είπε ότι συγκεντρώνονται σήμερα οι προϋποθέσεις για ένα αναπτυξιακό βήμα αντίστοιχο των μεταπολεμικών δεκαετιών. Ο Κώστας Κωστής περιέγραψε εκείνη την περίοδο: το 1946–47 η χώρα ήταν «πάμφτωχη», διαμορφώθηκε ευρεία πολιτική συναίνεση, η βιομηχανία είχε προτεραιότητα στη χρηματοδότηση και υπήρχε αντίστοιχο σύστημα κανόνων, σε έναν κύκλο που διήρκεσε έως το 1979.

Η αναλογία είναι ελκυστική και ως ιστορική γνώση πολύτιμη. Ως οδηγός πολιτικής όμως παραπλανά σε τρία σημεία. Πρώτον, η μεταπολεμική συναίνεση γεννήθηκε από τη στέρηση: όταν η εναλλακτική είναι η φτώχεια, οι κοινωνικές επιλογές λιγοστεύουν. Σήμερα η χώρα δεν στερείται· διαφωνεί για τη διανομή. Δεύτερον, ο μηχανισμός εκείνης της εποχής — προτεραιότητα στη χρηματοδότηση και διοικητικά καθορισμένοι κανόνες σε μια σχετικά προστατευμένη οικονομία — δεν αναπαράγεται εντός ενιαίας αγοράς και κανόνων κρατικών ενισχύσεων. Τρίτον, η ιστορία που ακολούθησε το 1979, με τις «προβληματικές» επιχειρήσεις της δεκαετίας του 1980, είναι υπενθύμιση του τι συμβαίνει όταν η προτεραιότητα στη χρηματοδότηση δεν συνοδεύεται από απαίτηση αποτελέσματος.

Ο Πρόεδρος ανέφερε ότι ο στόχος «υπερβαίνει κυβερνήσεις και παρατάξεις». Ως έκκληση είναι εύλογο. Ως μέθοδος είναι ανεπαρκές. Η συναίνεση χωρίς κόστος είναι εύκολη· η μόνη που μετράει είναι εκείνη που δεσμεύει — που λέει ποια στήριξη ή ποια άλλη προτεραιότητα θα υποχωρήσει για να προχωρήσει η βιομηχανία. Ο Μιχάλης Στασινόπουλος μίλησε για «γενναίο επαναπροσδιορισμό» των εθνικών προτεραιοτήτων. Ένας επαναπροσδιορισμός, όμως, σημαίνει ότι κάποια προτεραιότητα κατεβαίνει σειρά. Ποια; Δεν ειπώθηκε.

 
Πέντε προϋποθέσεις και ο λογαριασμός που λείπει

Ο Χαρδούβελης απαρίθμησε σταθερό περιβάλλον, ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, σύγχρονες υποδομές, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και επενδύσεις στην έρευνα, την τεχνολογία και το ανθρώπινο κεφάλαιο. Είναι πέντε προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να ειπωθούν για οποιαδήποτε οικονομία, σε οποιαδήποτε δεκαετία. Δεν συνοδεύτηκαν από ποσό, φορέα ή προθεσμία. Ένα πρόγραμμα που δεν μπορεί να αποτύχει, επειδή δεν ορίζει τι θα είναι επιτυχία, δεν είναι στρατηγική.

Δύο από τις πέντε κρύβουν μια σύγκρουση συμφερόντων που δεν ονομάστηκε. Το ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος κάποιος το πληρώνει: ή τα υπόλοιπα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ή ο προϋπολογισμός, ή η ταχύτητα της πράσινης μετάβασης. Το ενεργειακό κόστος δεν είναι τεχνικό αλλά διανεμητικό ζήτημα.

Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, από την πλευρά της, ζητήθηκε από τον Πρόεδρο της Εθνικής Τράπεζας, δηλαδή από τον επικεφαλής ενός από τους θεσμούς που τη διαθέτουν. Δεν υπονοείται τίποτα για προθέσεις· ακριβώς γι’ αυτό όμως ένας αριθμός θα είχε αξία: πόσο της πίστης του τραπεζικού συστήματος πηγαίνει σήμερα στη μεταποίηση και πόσο θα έπρεπε να πηγαίνει. Η απουσία του δεν είναι ουδέτερη.

 
Ποιος μιλά και ποιος λείπει

Οι διοργανωτές είναι ένα ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, ένα ερευνητικό ίδρυμα και το συμβούλιο των βιομηχανιών. Στο βήμα ανέβηκαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, τραπεζίτης, ακαδημαϊκοί και βιομηχανικοί ηγέτες. Όλα αυτά είναι θεμιτά και αναμενόμενα για μια εκδήλωση του κλάδου. Ένα αφήγημα, όμως, που υπόσχεται κοινωνική ευημερία και βελτίωση των εισοδημάτων χτίστηκε, όπως το καταγράφει το δελτίο, χωρίς τη φωνή εκείνων που θα έπρεπε να τη νιώσουν: εργαζόμενων ή των εκπροσώπων τους, καταναλωτών, τοπικών κοινωνιών, ρυθμιστικών αρχών.

Το κλείσιμο της εκδήλωσης ήταν αφιερωμένο στην οπτική των «μικρότερων δυναμικών εταιρειών». Το δελτίο δεν δίνει κριτήριο μεγέθους για τον όρο «μικρότερες». Ο αναγνώστης δικαιούται να ρωτήσει πόσο αντιπροσωπευτική είναι η μαρτυρία για ένα «οικοσύστημα» χιλιάδων μικρών επιχειρήσεων.

Αξίζει να σταθεί κανείς σε μια φράση. Ο Αριστείδης Γεωργαντάς είπε ότι υπάρχουν αξιόλογες και βιώσιμες εταιρείες με διεθνή παρουσία. «Δεν είναι όμως πολλές». Είναι η πιο ειλικρινής πρόταση ολόκληρου του δελτίου — και, δυστυχώς, η λιγότερο αναπτυγμένη. Είναι η φωνή που θα έπρεπε να οδηγεί τη συζήτηση: αν οι ισχυρές εταιρείες είναι λίγες, η στρατηγική δεν είναι πώς θα τις χειροκροτήσουμε, αλλά πώς θα γίνουν περισσότερες.

 
Ο πατριωτισμός της παραγωγής: για ποιον λογαριασμό;

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ζήτησε η εγχώρια παραγωγή να γίνει ξανά συστατικό του πατριωτισμού. Ως κοινωνικό μήνυμα έχει δύναμη. Ως πολιτική, χρειάζεται διευκρίνιση, γιατί δύο αναγνώσεις είναι δυνατές και καμία δεν είναι αθώα. Αν σημαίνει προτίμηση των καταναλωτών, ζητά από νοικοκυριά που πιέζονται από το κόστος ζωής να σηκώσουν το βάρος μιας προτίμησης. Αν σημαίνει προτίμηση στις δημόσιες συμβάσεις, συγκρούεται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Και σε κάθε περίπτωση, η πιο πειστική ιστορία επιτυχίας που ακούστηκε — εξαγωγές σε πάνω από 80 χώρες και πέντε ηπείρους — δεν στηρίζεται στον εσωτερισμό αλλά στο άνοιγμα. Η βιομηχανία που θέλει η χώρα είναι εξωστρεφής. Ο πατριωτισμός της παραγωγής δεν πρέπει να γίνει πρόσχημα για το αντίθετο.

 
Η εκτίμηση της mywaypress.gr

Κατεύθυνση σωστή, τεκμηρίωση ανεπαρκής, δέσμευση απούσα.

Η ενίσχυση της μεταποίησης έχει ισχυρά επιχειρήματα: υψηλότερη παραγωγικότητα, μεγαλύτερη εξωστρέφεια, περισσότερη ανθεκτικότητα στα εξωτερικά σοκ. Αυτά που ειπώθηκαν στις 12 Νοεμβρίου όμως είναι εξαγγελία στόχου, όχι σχέδιο. Για να γίνει σχέδιο, η mywaypress.gr θεωρεί ότι πρέπει να περάσει τρία τεστ:

  1. Στόχος με ορίζοντα και υπεύθυνο. Ένα μερίδιο της μεταποίησης στο ΑΕΠ, με χρονολογία και όνομα υπουργείου που λογοδοτεί γι’ αυτό.
  2. Από την παραγωγικότητα στον μισθό. Δημόσια στοιχεία για το πόσο υψηλότερες είναι οι αμοιβές στον κλάδο και πώς μοιράζεται η προστιθέμενη αξία ανάμεσα σε εργασία και κεφάλαιο.
  3. Κοστολόγηση. Πόσο κοστίζει το ενεργειακό και χρηματοδοτικό πλεονέκτημα που ζητά ο κλάδος, και ποιος το πληρώνει.

Μέχρι τότε, η βιομηχανική στροφή παραμένει εύλογη πρόθεση. Δεν είναι ακόμη στρατηγική.

 
Η διάσταση που δεν πρέπει να μας διαφύγει

Η βιομηχανική στροφή δεν είναι τεχνικό ζήτημα ανάπτυξης. Είναι απόφαση διανομής — και κανείς δεν την έχει ονομάσει.

Κάθε πρόταση που ακούστηκε — φθηνότερη ενέργεια, προτεραιότητα στη χρηματοδότηση, κρατική στήριξη, «πατριωτική» ζήτηση — κατανέμει πόρους σε έναν κλάδο που απασχολεί έναν στους δεκαεπτά εργαζομένους και παράγει περίπου ένα στα δέκα ευρώ της οικονομίας. Οι πόροι αυτοί προέρχονται από νοικοκυριά, από άλλους κλάδους ή από μελλοντικούς προϋπολογισμούς. Αυτό δεν είναι επιχείρημα εναντίον της στροφής: ένας κλάδος υψηλής παραγωγικότητας αξίζει στήριξη. Είναι επιχείρημα ότι το κόστος πρέπει να δηλωθεί, δημόσια, πριν δοθεί η στήριξη.

Το αποφασιστικό ερώτημα είναι πού καταλήγει το πλεονέκτημα της παραγωγικότητας. Αν καταλήξει κυρίως σε μερίσματα και κεφάλαιο, η χώρα θα αποκτήσει μια πιο πλούσια βιομηχανία και μια κοινωνία που δεν το νιώθει· ο πολλαπλασιαστής 2,4 θα μείνει στατιστική. Αν καταλήξει σε μισθούς, σε βιομηχανικές περιφέρειες και σε δημόσια έσοδα, τότε θα είναι η πιο ισχυρή ιστορία σύγκλισης που διαθέτει η χώρα. Χωρίς αυτόν τον έλεγχο, η «σύγκλιση» θα είναι σύγκλιση των αριθμών και όχι της καθημερινότητας. Και η διαφορά ανάμεσα στις δύο δεν ανακαλύπτεται σε ομιλίες· ανακαλύπτεται στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Γι’ αυτό το ελάχιστο που πρέπει να ζητηθεί είναι απλό: ένας ετήσιος δημόσιος απολογισμός με πέντε αριθμούς — το μερίδιο της μεταποίησης, οι επενδύσεις του κλάδου ως ποσοστό του ΑΕΠ, ο μισθός σε σχέση με τον μέσο, το ενεργειακό κόστος ανά μονάδα προϊόντος σε σύγκριση με την ΕΕ και το ποσό της δημόσιας στήριξης — και ένα υπουργείο που τον υπογράφει. Ένας εθνικός στόχος χωρίς ιδιοκτήτη αποτυγχάνει όπως όλοι οι προηγούμενοι. Το «πράττειν» δεν μετριέται σε ομιλίες. Μετριέται στο πρώτο δελτίο που θα περιέχει και τους πέντε αριθμούς, και στο ποιος θα το υπογράφει.

 
Παρακείμενη ιδέα

Η πρόταση μας: Ο βιομηχανικός μισθός σε ώρες εργασίας. Στο πνεύμα του δείκτη που είχε η mywaypress.gr  με τίτλο: «Ώρες εργασίας για ένα ενοίκιο», μπορεί να μετρηθεί πόσο πιο εύκολα βγαίνει ο μήνας για όποιον εργάζεται σε μονάδα με παραγωγικότητα 67% πάνω από τον μέσο όρο: πόσες ώρες εργασίας χρειάζονται για ενοίκιο, ενέργεια και τρόφιμα. Αν η απάντηση είναι «λίγες λιγότερες», το αφήγημα της σύγκλισης έχει πρόβλημα που καμία ομιλία δεν θα το λύσει.

Σημείωση μεθοδολογίας: τα στοιχεία είναι όπως τα ανέφεραν οι διοργανωτές και οι ομιλητές στο δελτίο τύπου της εκδήλωσης της 12ης Νοεμβρίου 2026 και δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα. Οι υπολογισμοί του ρυθμού σύγκλισης (περίπου 14 έτη) και του ενδεικτικού μεριδίου απασχόλησης (περίπου 5,8%) είναι εκτιμήσεις της mywaypress.gr με τις παραδοχές που αναφέρονται στο κείμενο.

 
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο της  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

 
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

 
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

 
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει

Σχετικά Άρθρα