Breaking news – Η Ελλάδα σε σημείο καμπής. Σενάρια και εκτιμήσεις
• Μεγάλη προβολή από αμερικανικά ΜΜΕ για τις εξελίξεις στην Ελλάδα και τις πιθανές προοπτικές σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο
• Οι αναλύσεις Π. Κρούγκμαν και CNBC, οι εκτιμήσεις του Stratfor και το άρθρο στη «Νιου Γιορκ Τάιμς»
• Εκτίμηση της Goldman Sachs: «Μοντέλο Κύπρου και στην Ελλάδα με “τραπεζική αργία” και διακοπή της χρηματοδότησης»
• Reuters: Η επιστροφή της ιδέας του Grexit, ως φόβητρου ή ως πραγματικής απειλής, έρχεται σε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο
• Το παρόν-έκπληξη του Τ. Μπαλτάκου
Συνεχίζονται και σήμερα εκτενείς αναφορές σε αμερικανικά ΜΜΕ για τις εξελίξεις στην Ελλάδα και τις πιθανές προοπτικές σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Μεταξύ άλλων, διατυπώνονται απόψεις όπως:
– η Ελλάδα πέτυχε μια τεράστια προσαρμογή με τη μείωση των δημοσίων υπαλλήλων και των συντάξεων, την περικοπή των κοινωνικών προγραμμάτων και την αύξηση των φόρων,
– η Ελλάδα βρίσκεται εκ νέου σε κρίση,
– για μια ακόμη φορά, οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα θα έχουν αντίκτυπο σε ολόκληρη την ευρωζώνη,
– η Ελλάδα έχει διανύσει πολύ δρόμο, έχει υλοποιήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και χρειάζεται να τοποθετήσει το τελευταίο κομμάτι του παζλ,
– οι επενδυτές ξεπουλάνε φοβούμενοι την προκήρυξη πρόωρων εκλογών
• Π. Κρούγκμαν: «Είναι πραγματικά κακή ιδέα η περικοπή δαπανών σε μια υφεσιακή οικονομία, όταν μπορείς να την αποφύγεις»
«Η ελληνική κρίση ξεκίνησε πριν από πέντε χρόνια και οι παρενέργειές της συνεχίζουν να προκαλούν τεράστιο κακό στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο», υποστηρίζει ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν σε άρθρο γνώμης στην εφημερίδα Νιου Γιορκ Τάιμς, σημειώνοντας ότι «δεν μιλάει για τις παρενέργειες τις οποίες έχει ενδεχομένως κάποιος στο μυαλό του, όπως τις επιπτώσεις από την ελληνική ύφεση ανάλογες της Μεγάλης Ύφεσης ή τη μετάδοση της κρίσης σε άλλες υπερχρεωμένες χώρες, καθώς οι πραγματικά καταστροφικές συνέπειες της ελληνικής κρίσης ήταν ο τρόπος που στρέβλωσε τις οικονομικές πολιτικές, από τη στιγμή που σοβαροί, υποτίθεται, άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έβγαλαν λανθασμένα διδάγματα».
Τώρα, όπως τονίζει, «η Ελλάδα βρίσκεται εκ νέου σε κρίση και δεν είναι σίγουρο εάν θα εξαχθούν σήμερα τα σωστά συμπεράσματα, καθώς η πρώτη ελληνική κρίση είχε οδηγήσει στην αλλαγή της οικονομικής θεωρίας, με την καταδίκη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, ακόμη και όταν το δανειακό κόστος βρίσκονταν σε ιστορικό χαμηλό, και την περικοπή των κρατικών δαπανών, ακόμη και όταν προκαλούσε εκτόξευση της ανεργίας».
Όπως επισημαίνει ο κ. Κρούγκμαν, «ωστόσο, το παράδειγμα της Ελλάδας κι άλλων ευρωπαϊκών χωρών που υποχρεώθηκαν στην υιοθέτηση μέτρων λιτότητας θα έπρεπε να μας πείσει ότι είναι πραγματικά κακή ιδέα η περικοπή δαπανών σε μια υφεσιακή οικονομία, όταν μπορείς να την αποφύγεις. Γίνεται επίσης αναφορά στις κατηγορίες που έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα ότι δεν εφήρμοσε τα αυστηρά μέτρα που απαιτούσε η κατάστασή της», προσθέτοντας ότι «στην πραγματικότητα, η Ελλάδα πέτυχε μια τεράστια προσαρμογή με την μείωση των δημοσίων υπαλλήλων και των συντάξεων, την περικοπή των κοινωνικών προγραμμάτων και την αύξηση των φόρων. Για να έχει κανείς μια αίσθηση της προσαρμογής, η λιτότητα που εφαρμόσθηκε στην Ελλάδα αντιστοιχεί με μια υποθετική περικοπή δαπανών και αύξηση φόρων από τις ΗΠΑ ύψους 1 τρις δολάρια ετησίως. Επίσης, οι μισθοί στο ιδιωτικό τομέα της Ελλάδας μειώθηκαν δραματικά, ενώ το ένα τέταρτο των Ελλήνων και το ήμισυ των νέων παραμένει άνεργο.
Η κατάσταση επίσης του χρέους επιδεινώθηκε, με το ποσοστό του σε σχέση με το ΑΕΠ να φθάνει σε ύψος ρεκόρ -κυρίως λόγω της συρρίκνωσης του ΑΕΠ και όχι της αύξησης του χρέους, ενώ δημιουργείται και ένα πρόβλημα ιδιωτικού χρέους λόγω του αποπληθωρισμού και της ύφεσης. Υπάρχουν ωστόσο και θετικά στοιχεία, καθώς η οικονομία παρουσιάζει μικρή ανάπτυξη, εξαιτίας κυρίως του τουρισμού, αλλά συνολικά υπήρξαν πολλά χρόνια οδύνης για μια μικρή επιβράβευση».
Στη συνέχεια, υποστηρίζει ότι «αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι η θέληση των Ελλήνων να δεχθούν τις απαιτήσεις του πολιτικού κατεστημένου ότι η οδύνη είναι αναγκαία και ότι θα οδηγήσει στην ανάκαμψη, μολονότι η είδηση που κυριαρχεί τις τελευταίες ημέρες στην Ευρώπη είναι ότι οι Έλληνες έχουν φθάσει στα όριά τους. Οι λεπτομέρειες είναι περίπλοκες, αλλά το σημαντικό είναι ότι η παρούσα κυβέρνηση επιχειρεί έναν απεγνωσμένο πολιτικό ελιγμό για να αποφύγει τις βουλευτικές εκλογές, ενώ εάν αποτύχει νικητής στις εκλογές θα είναι πιθανώς ο ΣΥΡΙΖΑ, ένα αριστερό κόμμα που ζητά την επαναδιαπραγμάτευση του προγράμματος λιτότητας, κάτι που οδηγούσε ενδεχομένως σε σύγκρουση με τη Γερμανία και σε έξοδο από το ευρώ. Το σημαντικό ωστόσο είναι ότι δεν έχουν εξοργισθεί μόνο οι Έλληνες με την παρούσα κατάσταση στην Ευρώπη, αλλά και άλλοι στη Γαλλία, στην Βρετανία ή στην Ιταλία, όπου παρατηρείται ενίσχυση αντισυστημικών κομμάτων. Θα ήταν τρομερό εάν κάποιο από αυτά τα κόμματα καταλάμβανε την εξουσία, με εξαίρεση, προκαλώντας έκπληξη, του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος μοιάζει σχετικά ήπιος».
Stratfor: «Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμη οικονομική και πολιτική συγκυρία»
«Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμη οικονομική και πολιτική συγκυρία» επισημαίνει ανυπόγραφη ανάλυση που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του αμερικανικού ινστιτούτου γεωπολιτικών αναλύσεων Stratfor, σημειώνοντας ότι «η ελληνική κυβέρνηση αγωνίζεται στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της χώρας για να παραμείνει στην εξουσία έως τα μέσα του 2016. Στο εσωτερικό, η κυβέρνηση συνεργασίας υπό τον πρωθυπουργό, Αντώνη Σαμαρά, προσπαθεί να βρει τις επιπλέον ψήφους που χρειάζεται στο Κοινοβούλιο για να διασφαλίσει την εκλογή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας και να αποφύγει τις πρόωρες εκλογές. Στο εξωτερικό διαπραγματεύεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για μια πιστωτική γραμμή που θα αντικαθιστά το σχέδιο διάσωσης».
Όπως αναφέρεται, «η Ελλάδα και οι πιστωτές της θα συνάψουν συμφωνία για ένα νέο πακέτο οικονομικής βοήθειας, αλλά τα πολιτικά και οικονομικά προβλήματα της Αθήνας δεν πρόκειται να επιλυθούν σύντομα. Οι επόμενες τρεις εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για την ελληνική κυβέρνηση και, για μια ακόμη φορά, οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα θα έχουν αντίκτυπο σε ολόκληρη την ευρωζώνη».
Στο δημοσίευμα σημειώνεται ότι «στις 8 Δεκεμβρίου, έγιναν δύο κρίσιμες ανακοινώσεις για το μέλλον της Ελλάδας. Σε συνάντησή τους οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης αποφάσισαν να δώσουν στην Ελλάδα δίμηνη “τεχνική παράταση” του τρέχοντος σχεδίου διάσωσης. Η απόφαση αυτή ανοίγει τον δρόμο για την καταβολή της δόσης των 1,9 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος. Λίγες ώρες αργότερα, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε την επίσπευση εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας για τις 17 Δεκεμβρίου, δύο μήνες πριν από το χρονοδιάγραμμα, ενώ στην περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία θα ακολουθήσει δεύτερη και τρίτη ψηφοφορία στις 23 και 29 Δεκεμβρίου, αντιστοίχως. Στις 9 Δεκεμβρίου, ο κ. Σαμαράς ανακοίνωσε την υποψηφιότητα που προτείνει η κυβέρνηση για ΠτΔ. Πρόκειται για τον πρώην Επίτροπο στην ΕΕ και πρώην υπουργό, Σταύρο Δήμα. Η απόφαση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης και η ανακοίνωση επίσπευσης της εκλογής ΠτΔ συνδέονται, καθώς η ελληνική κυβέρνηση θέλησε να παραμείνει υπό τη διεθνή οικονομική εποπτεία κατά τη διάρκεια διαχείρισης της πολιτικής κατάστασης στο εσωτερικό. Οι αγορές ωστόσο συνεχίζουν να ανησυχούν σχετικά με την πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα. Στις 9 Δεκεμβρίου, το Χρηματιστήριο Αθηνών βυθίστηκε κατά 12,78%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση από το 1987».
Στη συνέχεια, υπογραμμίζεται, μεταξύ άλλων, ότι «η Αθήνα επιθυμεί το τέλος του σχεδίου διάσωσης, στις αρχές του 2015 και την αντικατάστασή του με μια πιστωτική γραμμή υπό όρους. Από την σκοπιά της κυβέρνησης αυτό εξυπηρετεί δύο στόχους: Πρώτον, θα επέτρεπε στην Ελλάδα να δανείζεται από τις χρηματαγορές με σχετικά χαμηλά επιτόκια και δεύτερον, η πιστωτική γραμμή θα συνοδεύονταν από πιο ήπιες προϋποθέσεις από εκείνες του σχεδίου διάσωσης ΔΝΤ-ΕΕ. Οι όροι αυτοί είναι εξαιρετικά σημαντικοί, καθώς η πλειοψηφία των Ελλήνων ψηφοφόρων είναι κουρασμένη από τα μέτρα λιτότητας, ενώ η Αθήνα επιθυμεί να μειώσει την εμπλοκή εξωτερικών δρώντων στην εσωτερική πολιτική της χώρας. Μακροπρόθεσμα η ελληνική κυβέρνηση θα ήθελε επίσης την επέκταση της περιόδου ωρίμανσης και μείωση των επιτοκίων για το χρέος της. Οι Ευρωπαίοι ωστόσο φοβούνται ότι μια πιστωτική γραμμή με περιορισμένους όρους θα μείωνε τη βούληση της Αθήνας για τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, σε μια στιγμή που η κυβέρνηση πετυχαίνει μικρή οικονομική ανάπτυξη. Η τρόικα εκτιμά επίσης ότι η Ελλάδα θα έχει δημοσιονομικό κενό ύψους 2,5 δισ. ευρώ, το επόμενο έτος. Η απόφαση για τη δίμηνη παράταση παρέχει στην ελληνική κυβέρνηση και στους δανειστές της επιπλέον χρόνο για να διαπραγματευτούν το σχέδιο της Αθήνας για τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και τους όρους της νέας πιστωτικής γραμμής.
Οι διαπραγματεύσεις ωστόσο στις Βρυξέλλες συνδέονται με τις πολιτικές εξελίξεις στην Αθήνα, καθώς, όπως επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, εάν δεν επιτευχθεί η εκλογή ΠτΔ τότε θα προκηρυχθούν εκλογές, τις οποίες σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα κέρδιζε ο ΣΥΡΙΖΑ, ένα κόμμα που απορρίπτει τα μέτρα λιτότητας και προτείνει την επαναδιαπραγμάτευση του ελληνικού χρέους».
Στο δημοσίευμα διατυπώνεται επίσης η άποψη ότι «η κατάσταση αυτή δημιουργεί δίλημμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων θα ήθελε να διαπραγματευτεί με τη σημερινή ελληνική κυβέρνηση αντί να ωθήσει την Ελλάδα σε πρόωρες εκλογές, οι οποίες θα έφερναν στην εξουσία ένα κόμμα το οποίο αμφισβητεί την πλήρη αποπληρωμή των δανείων. Ο ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη, ότι θα εξυπηρετήσει το ιδιωτικό χρέος της Ελλάδας και ότι θα διατηρήσει έναν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό. Ζητάει ωστόσο διαγραφή χρέους από αυτό που κατέχουν οι επίσημοι πιστωτές της χώρας. Ένα νέο κούρεμα λοιπόν του ελληνικού χρέους θα έπληττε κυρίως την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τα κράτη-μέλη της ΕΕ, κι αυτό αποτελεί καλό λόγο για τις Βρυξέλλες να βοηθήσουν την κυβέρνηση του κ. Σαμαρά να κρατήσει όσο γίνεται περισσότερο τον ΣΥΡΙΖΑ μακριά από την εξουσία. Μολονότι τα περισσότερα κράτη-μέλη της ευρωζώνης ανησυχούν για χαλάρωση του προγράμματος μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα το 2015, θα συνεχίσουν να στηρίζουν την κυβέρνηση του κ. Σαμαρά εξαιτίας του φόβου αντικατάστασής της από μια πολύ πιο επιθετική κυβέρνηση. Στην περίπτωση πρόωρων εκλογών, η Νέα Δημοκρατία θα επιχειρήσει να στείλει το μήνυμα στους ψηφοφόρους ότι η ίδια μπορεί να πετύχει καλύτερη συμφωνία από εκείνη που θα πετύχαινε ο ΣΥΡΙΖΑ».
Τέλος, σημειώνεται ότι «ακόμη ωστόσο και εάν η Ελλάδα κατορθώσει να αποφύγει τις πρόωρες εκλογές και λάβει την προληπτική πιστωτική γραμμή το χρέος θα παραμείνει ένα κρίσιμο πρόβλημα. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Ελλάδα θα πρέπει να έχει συνεχώς πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 4% σε σχέση με το ΑΕΠ και ανάπτυξη γύρω στο 3% για να μειώσει το χρέος από το 174%, το 2014, στο 128% το 2020. Η ελληνική κυβέρνηση ακόμη και εάν βρει τις επιπλέον ψήφους για την εκλογή νέου ΠτΔ και αποφύγει τις πρόωρες εκλογές η προοπτική επαναδιαπραγμάτευσης του ελληνικού χρέους δεν θα εξαφανισθεί και θα συνεχίσει να δημιουργεί ανασφάλεια σε ολόκληρη την ευρωζώνη».
CNBC: «Πολλοί αναλυτές κρίνουν υπερβολική την αντίδραση των επενδυτών»
Σε ανάλυση στην ιστοσελίδα του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου CNBC αναφέρεται ότι «καθώς το Ελληνικό Χρηματιστήριο σημειώνει τη μεγαλύτερη πτώση των τελευταίων τριάντα ετών, πολλοί αναλυτές κρίνουν υπερβολική την αντίδραση των επενδυτών».
Ο Ναέμ Ασλάμ, επικεφαλής αναλυτής αγορών στην AvaTrade, δήλωσε στο CNBC ότι «η Ελλάδα έχει διανύσει πολύ δρόμο, έχει υλοποιήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και χρειάζεται να τοποθετήσει το τελευταίο κομμάτι του παζλ. Οι κίνδυνοι είναι σοβαροί αλλά υπάρχει υπερβολή. Η Ελλάδα έχει υλοποιήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και θα μπορέσει να τοποθετήσει και το τελευταίο κομμάτι».
«Πρόκειται για μια υπερβολική αντίδραση της αγοράς σε αυτό το νέο επίπεδο πολιτικής αβεβαιότητας. Η αβεβαιότητα υπήρχε ήδη, καθώς δεν γνωρίζαμε εάν θα μπορούσε να εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον Μάρτιο ή εάν θα είχαμε ή όχι πρόωρες εκλογές, αλλά τώρα πια έχουμε φθάσει σε αυτό το σημείο» δήλωσε ο Κώστας Μποτόπουλος, πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, «οι αναλυτές ανησυχούν κυρίως από ενδεχόμενη επανάληψη της κρίσης του 2010, όταν το ξεπούλημα των ελληνικών ομολόγων επεκτάθηκε και στα ομόλογα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών της νότιας Ευρώπης» και σύμφωνα με τον κ. Ασλάμ «η κατάσταση δεν είναι τόσο τρομερή, όπως το 2010. Αν η ίδια κυβέρνηση παραμείνει, αυτό θα είναι μια ευκαιρία. Σε αυτή την περίπτωση, κατά το επόμενο έτος θα εισρεύσουν πολλά κεφάλαια στην Ελλάδα, τα οποία θα οδηγήσουν υψηλότερα τη χρηματιστηριακή αγορά».
Ο φόβος των επενδυτών
Σε άρθρο του στη «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Λάντον Τόμας αναφέρεται «στην ανησυχία των επενδυτών, οι οποίοι είχαν επιστρέψει στην Ελλάδα λόγω των στοιχείων ανάκαμψης της οικονομίας της και οι οποίοι ξεπουλούν τώρα τα ομόλογα λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας», όπως υποστηρίζει.
Στη συνέχεια, μεταξύ άλλων, επισημαίνει ότι «επτά μήνες μετά την επιτυχή έξοδο της Ελλάδας στις αγορές, οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων πλησιάζουν το 10%, καθώς οι επενδυτές ξεπουλάνε φοβούμενοι την προκήρυξη πρόωρων εκλογών και το ισχυρό ενδεχόμενο αντικατάστασης της κυβέρνησης του πρωθυπουργού, Αντώνη Σαμαρά, που στηρίζει τις μεταρρυθμίσεις, από μια ριζοσπαστική και απρόβλεπτη κυβέρνηση».
Επίσης, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «ο κ. Σαμαράς, που είχε συναντηθεί με δεκάδες επενδυτές ομολόγων και μετοχών που έδειχναν ενδιαφέρον για επενδύσεις στην Ελλάδα, δήλωσε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, υπό τον φλογερό ηγέτη του, Αλέξη Τσίπρα, θα έκανε τους ξένους να μιλούν πάλι για “Grexit” και θα επανέφερε την προοπτική εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ. Μολονότι η προοπτική αυτή μοιάζει μακρινή, λόγω των οικονομικών εξαρτήσεων της Ελλάδας και της επίτευξης πρωτογενούς πλεονάσματος, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, με μια νέα κυβέρνηση, η οποία απείλησε να άρει τα μέτρα λιτότητας, πολλά θα μπορούσαν να αλλάξουν και οι επενδυτές δείχνουν ότι δεν προτίθενται να περιμένουν το αποτέλεσμα». Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
• Εκτίμηση της Goldman Sachs: «Μοντέλο Κύπρου και στην Ελλάδα με “τραπεζική αργία” και διακοπή της χρηματοδότησης»
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου, οι ελληνικοί επενδυτικοί τίτλοι (μετοχές και ομόλογα) δέχονται ισχυρές πιέσεις. Η απόδοση των 10ετών ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου ανήλθε στο 9,1%, από 5,5% τον Σεπτέμβριο, και το Χρηματιστήριο Αθηνών καταγράφει σημαντικότατες απώλειες. Αυτή η επιδείνωση των συνθηκών της αγοράς έρχεται, μάλιστα, σε μία περίοδο όπου καταγράφεται συνεχής βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών.
Όμως, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές της Goldman Sachs, οι ρευστοποιήσεις που πλήττουν τους ελληνικούς μετοχικούς και ομολογιακούς τίτλους είναι αποτέλεσμα της εκλογικής αβεβαιότητας ενόψει μιας κρίσιμης χρονιάς για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.
Η Ελλάδα πρέπει να διασφαλίσει τη χρηματοοικονομική σταθερότητά της, τονίζουν οι αναλυτές, δεδομένου ότι το 2015 είναι, πράγματι, ένα κρίσιμο έτος για την Ελλάδα. Τα τελευταία στοιχεία για την οικονομική ανάπτυξη δείχνουν ότι η ανάκαμψη μπορεί να κερδίζει έδαφος, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την ελληνική οικονομία οδηγώντας την ξανά σε ύφεση.
Πιο συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται στη σχετική έκθεση, το 2015 είναι το τελευταίο έτος που η κυβέρνηση αντιμετωπίζει μεγάλες χρηματοδοτικές ανάγκες, οι οποίες πλησιάζουν τα 24 δισ. ευρώ. Μέρος αυτών των αναγκών μπορεί να καλυφθεί με εγχώριους πόρους. Ωστόσο, είναι πιθανό να χρειαστούν πρόσθετα κεφάλαια για να εξασφαλιστεί ότι η κυβέρνηση θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. Οι πρόσθετοι αυτοί πόροι μπορεί να κυμανθούν από 6 δισ. ευρώ έως 15 δισ. ευρώ.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι από το 2016 και μετά, οι συνολικές χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας θα είναι πολύ πιο διαχειρίσιμες και θα υποχωρήσουν στα 10 δισ. ευρώ, ή και χαμηλότερα, έως το 2022. Ωστόσο, εάν το πρωτογενές πλεόνασμα αποδειχθεί χαμηλότερο απ’ ό,τι προβλέπεται ή εάν οι αποδόσεις των ομολόγων είναι υψηλότερες από εκείνες που προβλέπονται στο πρόγραμμα, το ποσό αυτό μπορεί να είναι κάπως υψηλότερο.
Με τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων να βρίσκονται σε απαγορευτικά υψηλά επίπεδα, η ελληνική κυβέρνηση θα χρειαστεί χρηματοδότηση από τον επίσημο τομέα για να βρει τα πρόσθετα κεφάλαια που χρειάζεται για το 2015. Από το ΔΝΤ είναι διαθέσιμα, υπό προϋποθέσεις, κεφάλαια 7,1 δισ. στο πλαίσιο του ελληνικού προγράμματος στήριξης. Επιπλέον, το Eurogroup αποφάσισε τη Δευτέρα να δώσει στην Ελλάδα μια προληπτική πιστωτική γραμμή (ECCL) υπό την προϋπόθεση ότι η Ελλάδα θα ολοκληρώσει την αναθεώρηση έως το τέλος του Φεβρουαρίου.
Για να ολοκληρωθεί, όμως, η αναθεώρηση πρέπει να υπάρξει συμφωνία αφενός για να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και στο συνταξιοδοτικό σύστημα και αφετέρου για να γίνουν περαιτέρω δημοσιονομικές περικοπές. Η Ελλάδα είναι επίσης πιθανό επίσης να παραμείνει κάτω από στενή οικονομική εποπτεία.
Οι πολιτικές επιπλοκές της προεδρικής εκλογής
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ελλάδας, το κοινοβούλιο πρέπει να εκλέγει Πρόεδρο της Δημοκρατίας κάθε πέντε χρόνια. Εάν το κοινοβούλιο δεν καταφέρει να εκλέξει Πρόεδρο, θα πρέπει να γίνουν βουλευτικές εκλογές.
Λόγω των στενών χρονικών περιθωρίων μεταξύ της νέας προθεσμίας για την ολοκλήρωση της αναθεώρησης του προγράμματος και την εκπνοή της προθεσμίας για τις προεδρικές εκλογές, η κυβέρνηση αποφάσισε να επιταχύνει τη διαδικασία της εκλογής. Θα γίνουν τρεις ψηφοφορίες, εκ των οποίων οι δύο στις 27 και 23 Δεκεμβρίου. Οι πρώτες δύο διαδικασίες απαιτούν μια πλειοψηφία 200 ψήφων, η οποία είναι απίθανο να επιτευχθεί. Η πιο κρίσιμη ψηφοφορία είναι η τρίτη και τελευταία στις 29 Δεκεμβρίου, όπου η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να βρει 180 ψήφους για να υποστηρίξει τον υποψήφιο για την Προεδρία. Όπως έχουν τα πράγματα, η κυβερνητική πλειοψηφία δεν αρκεί για την εκλογή Προέδρου και την αποφυγή των εκλογών. Θα πρέπει να συναινέσουν και 25 ανεξάρτητοι βουλευτές και βουλευτές από τα μικρά κόμματα.
Σε περίπτωση που το κοινοβούλιο εκλέξει Πρόεδρο, η κυβέρνηση και η τρόικα θα συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις και είναι πιθανό να υπάρξει συμφωνία. Οι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι θα υποχωρήσουν και είναι πιθανό να δούμε άνοδο σε Χρηματιστήριο και ομόλογα.
Όμως, σε περίπτωση που το κοινοβούλιο δεν καταφέρει να εκλέξει Πρόεδρο, θα γίνουν εκλογές και οι πιέσεις και η αβεβαιότητα θα παραταθούν. Σε αυτό το σημείο, επισημαίνουν οι αναλυτές της Goldman Sachs, είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι οι πιέσεις των αγορών δεν συνδέονται ούτε με τη διαδικασία των εκλογών ούτε με το ενδεχόμενο να αλλάξει η κυβέρνηση. Συνδέονται με τον κίνδυνο να υπάρξει ασυνέχεια σε επίπεδο εφαρμοζόμενης πολιτικής, καθώς και με τον κίνδυνο μιας σοβαρής σύγκρουσης ανάμεσα στην Ελλάδα και τους διεθνείς πιστωτές της. Ωστόσο, οι αναλυτές της Goldman Sachs θεωρούν ότι τα περιθώρια της Ελλάδας να πάρει πίσω μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί είναι πολύ περιορισμένα. Οποιαδήποτε τέτοια απόπειρα θα οδηγούσε σε διακοπή της επίσημης χρηματοδότησης προς την Ελλάδα.
Το αρνητικό σενάριο
Αναμφισβήτητα, ακόμη και στην περίπτωση που αλλάξει η κυβέρνηση, υπάρχουν περιθώρια για να βρεθεί λύση μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης. Η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο σε επίπεδο μεταρρυθμίσεων και η απόκλιση μεταξύ εκείνων που έχουν ήδη γίνει και εκείνων που απομένουν να γίνουν μπορεί να καλυφθεί.
Επίσης, κίνητρα για σύγκρουση δεν υπάρχουν. Για παράδειγμα, οποιαδήποτε κυβέρνηση θα προτιμούσε πιθανόν να κεφαλαιοποιήσει τη δυναμική που δείχνει να αποκτά η ελληνική οικονομία και να αποφύγει να πυροδοτήσει μια μαζική φυγή κεφαλαίων που θα ξαναβύθιζε σε ύφεση τη χώρα. Επιπλέον, δεδομένου ότι πάνω από το 80% του ελληνικού χρέους βρίσκεται στην κατοχή του επίσημου τομέα και δεδομένου ότι οποιαδήποτε συμμετοχή του επίσημου τομέα θα ήταν εφικτή μόνο στο πλαίσιο μιας συμφωνίας με την Ευρωζώνη, οποιαδήποτε ελληνική κυβέρνηση θα είχε λόγους να επιδιώξει συνεργατικές λύσεις.
Ωστόσο, η ιστορία της κρίσης της Ευρωζώνης έχει δείξει ότι η πιθανότητα ενός «ατυχήματος» δεν μπορεί ποτέ να αποκλειστεί. Και είναι σημαντικό για τις αγορές να μπορούν να κατανοήσουν και να ποσοτικοποιήσουν τις επιπτώσεις ενός πιθανού αρνητικού σεναρίου, όπως η διακοπή της επίσημης χρηματοδότησης προς την Ελλάδα.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να διακοπεί η χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών από την ΕΚΤ
Όσο πιεστικό κι αν φαίνεται το πρόγραμμα αναχρηματοδότησης της κυβέρνησης, είναι απίθανο να γίνει πραγματικό πρόβλημα όσο η ΕΚΤ στηρίζει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Αλλά εδώ βρίσκεται ο σημαντικότερος κίνδυνος για την Ελλάδα. Η οικονομία χρειάζεται από την ΕΚΤ, τον μόνο δανειστή έσχατης ανάγκης προς το τραπεζικό σύστημα, να διατηρήσει άφθονη την παροχή ρευστότητας. Και αυτό όχι μόνο επειδή οι τράπεζες μπορεί να χρειαστούν πόρους για να μειώσουν τους μελλοντικούς κινδύνους αναχρηματοδότησης αλλά και επειδή οι τράπεζες εξαρτώνται από τους τίτλους που εκδίδει το Δημόσιο ή φέρουν την εγγύηση του Δημοσίου για να διατηρήσουν σταθερά τα τρέχοντα επίπεδα ρευστότητας.
Σημειώνεται ότι στο απόγειο της κρίσης για την Ελλάδα, όταν υπήρξε μαζική φυγή καταθέσεων και κεφαλαίων, οι τράπεζες τα έβγαλαν πέρα με τη βοήθεια της ΕΚΤ και του μηχανισμού ELA.
Σε περίπτωση, λοιπόν, σοβαρής σύγκρουσης με τους δανειστές, ενδεχόμενη διακοπή της ρευστότητας προς της ελληνικές τράπεζες από την ΕΚΤ θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει σε μια παρατεταμένη «τραπεζική αργία», όπως συνέβη στην Κύπρο, και οι φόβοι της αγοράς για την πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη θα μπορούσαν να αναζωπυρωθούν.
• Reuters: Η επιστροφή της ιδέας του Grexit, ως φόβητρου ή ως πραγματικής απειλής, έρχεται σε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο
Η επιστροφή της ιδέας του Grexit, ως φόβητρου ή ως πραγματικής απειλής, έρχεται σε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο και περιπλέκει επικίνδυνα τη φορτισμένη αναμονή έναρξης της πλήρους ποσοτικής χαλάρωσης στην Ευρωζώνη, υποστηρίζει το Reuters.
Σε δημοσίευμά του το πρακτορείο εστιάζει στη θέση του ΣΥΡΙΖΑ, ότι θα ζητήσει τη διαγραφή μέρους του ελληνικού χρέους και συμπεραίνει ότι αυτή θα περιπλέξει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) να προχωρήσει στην πολιτική της ποσοτικής χαλάρωσης, δηλαδή στην αγορά κρατικών ομολόγων.
Η ψηφοφορία στη Βουλή για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας είναι πιθανό να οδηγήσει σε εθνικές εκλογές, τις οποίες μπορεί να κερδίσει ο ΣΥΡΙΖΑ, σημειώνει το δημοσίευμα.
«Πέραν από τις μεγάλες δυσκολίες που έχει η ίδια η Ελλάδα, αν ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίσει τις εκλογές – που το πιο πιθανό είναι να γίνουν, αν χρειαστεί, τον Ιανουάριο ή στις αρχές Φεβρουαρίου -, θα ξεκινήσει γρήγορα διαπραγματεύσεις, εάν όχι σύγκρουση, με την τρόικα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ για τους όρους τους προγράμματος διάσωσης», αναφέρει το Reuters.
Το πρακτορείο σημειώνει πως, αν και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει απορρίψει την έξοδο από το ευρώ ως θέση του, ζήτησε τον Μάιο τη διαγραφή τού ενός τρίτου σχεδόν του ελληνικού χρέους και τον Σεπτέμβριο ζήτησε την ελάφρυνση του χρέους από την Ευρωζώνη, ίσως με την αντικατάστασή του με νέα ομόλογα με ρήτρα αύξησης του ΑΕΠ.
Στο σημείο αυτό, σημειώνει το δημοσίευμα, τα πράγματα θα γίνουν περίπλοκα για την ΕΚΤ. «Για να αποσπάσει η Ελλάδα μία καλύτερη συμφωνία από την τρόικα, η ΕΚΤ θα πρέπει να συμφωνήσει σε κάποια μορφή ελάφρυνσης του χρέους, είτε στην επιμήκυνσή του είτε σε χαμηλότερα επιτόκια. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΚΤ θα αποδεχθεί ζημιά. Επίσης, θα εκτεθεί σε μία ακόμη κατηγορία άμεσης χρηματοδότησης, αν και πάλι, δεν είναι καθόλου σαφές ποια θα ήταν μία ενδεχόμενη αναδιάρθρωση του χρέους, στην οποία θα συμμετείχε η ΕΚΤ.»
Ο συντάκτης του άρθρου σημειώνει ότι ένα επιχείρημα που έχει εκφράσει η Γερμανία κατά της πολιτικής ποσοτικής χαλάρωσης, που προωθεί ο Μάριο Ντράγκι, είναι ότι με αυτή θα παραβιαστεί η απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης των χωρών της Ευρωζώνης. «Με άλλα λόγια», προσθέτει, «αν η τρόικα κάνει κάτι για την Ελλάδα, όσοι είναι αντίθετοι στην πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης που προωθεί ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, θα έχουν πρόσθετα όπλα στη φαρέτρα τους». Και καταλήγει, σημειώνοντας ότι «αν η ΕΚΤ πράγματι θέλει να προχωρήσει στην ποσοτική χαλάρωση, θα έχει πιθανόν λόγο να κινηθεί γρήγορα».
• Το παρόν-έκπληξη του Τ. Μπαλτάκου
Ως έκπληξη χαρακτηρίζει το ενδεχόμενο να βρεθούν οι 180 βουλευτές που θα ψηφίσουν «ναι» για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο πρώην γγ της κυβέρνησης Τάκης Μπαλτάκος που ετοιμάζεται εντός των επόμενων ημερών να ανακοινώσει την 12μελή διοικούσα επιτροπή της πολιτικής κίνησης «Ρίζες» που σύντομα θα λάβει τη μορφή κόμματος.
Σύμφωνα με το Βήμα, ο κ. Μπαλτάκος προαναγγέλλει στρατηγική ήττα της ΝΔ στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές με παράλληλη στρατηγική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ και αποδομεί πλήρως τη στρατηγική φόβου και τη ρητορική του 2012 που χρησιμοποιεί εκ νέου το Μέγαρο Μαξίμου για να αντιμετωπίσει την αξιωματική αντιπολίτευση.
Η θεωρία του κ. Μπαλτάκου, όπως την ανέπτυξε στον τηλεοπτικό σταθμό Κontra, είναι ότι η Ελλάδα ακόμα και σήμερα αποτελεί κίνδυνο για το ευρώ και άρα έχει ένα σημαντικό όπλο στα χέρια της και άρα μπορεί να διαπραγματευθεί αποτελεσματικά η χώρα.
«Η πολιτική του φόβου δεν πιάνει. Εμείς μπορούμε να παίξουμε με το φόβο των άλλων… Οι Γερμανοί θα χάσουν την Ευρώπη εάν βρεθούμε εμείς εκτός ευρωζώνης» είπε, αναφερόμενος σαφώς στους κλυδωνισμούς που θα προκύψουν από μια απόφαση εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ.
Παράλληλα αποκάλυψε ότι από τα τέλη του Οκτωβρίου του 2013 είχε εισηγηθεί στον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά στρατηγική ρήξης με την τρόικα. «Εμείς κρατάμε αυτούς και όχι αυτοί εμάς» είπε, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μια σωστή άποψη να την οικειοποιηθούμε και όχι να την πολεμούμε».
Επέμεινε, επίσης, στην άποψη ότι «η χώρα καταστράφηκε με το ευρώ και όχι με τη δραχμή» και υποστήριξε, απέναντι στη λογική του Μαξίμου, πως το χρέος δεν είναι βιώσιμο με την εξής φράση: «Αν το χρέος είναι βιώσιμο, τότε η Ελλάδα δεν είναι βιώσιμη».
Το νέο δεξιό κόμμα, στο οποίο θα συμμετέχει ο ίδιος σε πρωταγωνιστικό ρόλο, αλλά δεν θα ηγείται, είναι προ των πυλών και τις επόμενες ημέρες θα γίνουν και γνωστά τα ονόματα των 12 προσώπων, εκτός πολιτικής, που απαρτίζουν την διοικούσα επιτροπή.
Το μοναδικό πολιτικό πρόσωπο θα είναι ο ανεξάρτητος βουλευτής Βασίλης Καπερνάρος, ο οποίος και θα ψηφίσει «όχι» για την προεδρική εκλογή. Επίσης, θα υπάρξει και δημόσια στήριξη (διά πνευματικής ευχής όπως λέει ο κ. Μπαλτάκος) δυο μητροπολιτών, του Πειραιώς Σεραφείμ και του Σινά Δαμιανού. Πηγή: Newsroom ΔΟΛ
