Η Ελλάδα, το “άρμα κανενός” και η ψευδαίσθηση της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής
Του Πάνου Τσακιρίδη
-Το να πεις ότι «δεν ανήκεις στο άρμα κανενός» δεν είναι λάθος. Λάθος είναι να το λες όταν δεν έχεις εξηγήσει σε κανέναν ποιο άρμα χτίζεις εσύ, με ποιους και με ποια υλικά.
-Δεν είμαστε σκλάβοι κανενός – αλλά ούτε και αυτόφωτοι γίγαντες.
Είμαστε μια δημοκρατία στη γραμμή πυρός που χρειάζεται ισχυρές συμμαχίες και ακόμη ισχυρότερες ιδέες.
-Η αμερικανική σχέση δεν είναι “άρμα”. Είναι εργαλείο ισχύος. Και το θέμα δεν είναι αν το χρησιμοποιούμε — αλλά αν ξέρουμε προς τα πού θέλουμε να πάμε.
Η πρόσφατη δήλωση του πρωθυπουργού ότι η Ελλάδα «δεν ανήκει στο άρμα κανενός» ακούστηκε ωραία, σχεδόν απελευθερωτική. Αλλά σε μια εποχή που η γεωπολιτική καταιγίδα χτυπά την Ανατολική Μεσόγειο, η φράση αυτή χρειάζεται προσεκτική αποσυναρμολόγηση. Διότι μπορεί να σημαίνει πολλά — και να υπονοεί ακόμη περισσότερα.
Πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική ή υπαινιγμός για “απογαλακτισμό”;
Στη δημόσια συζήτηση, η φράση αυτή ερμηνεύτηκε με δύο τρόπους:
- Ως δήλωση “πολυδιάστατης” διπλωματίας, δηλαδή μιας Ελλάδας που βλέπει ταυτόχρονα προς ΗΠΑ, ΕΕ, Μέση Ανατολή και Ασία.
- Ως λεπτή, έμμεση απάντηση στον νέο αμερικανικό δόγμα “Αμερική Πρώτα”, που υπό τον Τραμπ δείχνει μειωμένη διάθεση να επωμιστεί το βάρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η αλήθεια ίσως βρίσκεται κάπου στη μέση — αλλά οι ισορροπίες δεν είναι τόσο απλές.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια “λεκτικών ακροβασιών”
Ας είμαστε ειλικρινείς: Η Ελλάδα δεν είναι ουδέτερη Ελβετία ούτε οικονομικός γίγαντας τύπου Γερμανίας. Είναι μια χώρα σε κρίσιμη γεωγραφική θέση, με περιορισμένους πόρους και με μια Τουρκία απέναντι που, κάθε φορά που χαμογελά, έχει ήδη ετοιμάσει ένα νέο τετελεσμένο.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΗΠΑ δεν είναι “άρμα” — είναι το θεμέλιο της ελληνικής ασφάλειας εδώ και 50 χρόνια.
- Από το 1974 έως σήμερα, η στρατηγική ισορροπία στο Αιγαίο στηρίζεται στην αμερικανική αποτροπή.
- Οι βάσεις της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης δεν είναι συναισθηματική λεπτομέρεια.
- Τα F-16, τα F-35, οι φρεγάτες, τα συστήματα ISR — όλα συνδέονται με την Ουάσινγκτον.
Επομένως, τα περί «μη άρματος» μπορεί να λειτουργούν στο εσωτερικό ως σημειολογία ισοτιμίας, όμως στο εξωτερικό διαβάζονται διαφορετικά:
Ως αμφιθυμία. Ως ασάφεια. Ως τάση «ανθρωπολογικής εξισώσεως» ΗΠΑ–ΕΕ–Μέσης Ανατολής που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα των συμφερόντων μας.
Η διπλωματία δεν είναι χώρος για αμφίσημες διατυπώσεις όταν έχεις υπαρξιακές απειλές.
Το ερώτημα δεν είναι “πολυδιάστατη ή φιλοαμερικανική”. Είναι: έχει η Ελλάδα δικό της σχέδιο;
Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού:
Η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη συγκροτημένη στρατηγική που να παρουσιάζει στην Ουάσινγκτον ως “ελληνικό πακέτο προτάσεων”.
Η χώρα διαχρονικά περιμένει:
- να δει πού θα κάτσει η αμερικανική στάση απέναντι στην Τουρκία,
- να διαβάσει πώς θα εξελιχθεί το ΝΑΤΟ,
- να ακούσει τι θέλει η ΕΕ.
Αλλά αυτό είναι παθητική γεωπολιτική.
Και η εποχή δεν συγχωρεί την παθητικότητα.
Η σχέση με τις ΗΠΑ δεν είναι σχέση “άρματος”— είναι σχέση επιρροής, συμμετοχής, συνδιαμόρφωσης
Χρειάζεται να τελειώσουμε με μια παλιά ελληνική φοβία:
η σχέση με τις ΗΠΑ δεν σε μετατρέπει σε σκλάβο, εκτός αν εσύ επιλέξεις να λειτουργείς ως τέτοιος.
Αντίθετα, η σχέση με τις ΗΠΑ:
- δημιουργεί πρόσβαση σε τεχνολογία,
- ενισχύει την αποτρεπτική ισχύ,
- φέρνει επενδύσεις (άμυνα, ενέργεια, υποδομές),
- αναβαθμίζει το γεωπολιτικό αποτύπωμα της χώρας.
Αλλά για να τα κάνεις όλα αυτά πρέπει να έχεις δική σου ατζέντα.
Και η Ελλάδα δεν έχει ακόμη καταθέσει ένα τέτοιο πλαίσιο στην Ουάσινγκτον.
Τι πρέπει να κάνει η Αθήνα τώρα
Η Ελλάδα οφείλει να μετατρέψει τη σημερινή συγκυρία σε στρατηγική ευκαιρία.
Αυτό σημαίνει τρία πράγματα:
- Σχέδιο αμυντικής συν-ανάπτυξης με τις ΗΠΑ
Όχι μόνο αγορά οπλικών συστημάτων.Αλλά συμμετοχή ελληνικών εταιρειών σε:
- παραγωγή,
- συντήρηση,
- κυβερνοάμυνα,
- drones και AI-defence.
- Δεκαετές Σύμφωνο Στρατηγικής Σταθερότητας Ελλάδας–ΗΠΑ
Με ρήτρες:
- αποτροπής στην Ανατολική Μεσόγειο,
- κοινών επιχειρήσεων,
- ενεργειακής ασφάλειας.
- Ελληνικές προτάσεις, όχι ελληνικές προσδοκίες
Η Ελλάδα πρέπει να πάει στις ΗΠΑ με σχέδιο, όχι με αγωνία.
Με πρωτοβουλίες, όχι με παράπονα για την Τουρκία.
Με συλλογικό αφήγημα, όχι με αποσπασματικές κινήσεις.
Η Ελλάδα πρέπει να σταματήσει να “φοβάται” την ισχύ της
Το να πεις ότι «δεν ανήκεις στο άρμα κανενός» δεν είναι λάθος.
Λάθος είναι να το λες όταν δεν έχεις εξηγήσει σε κανέναν ποιο άρμα χτίζεις εσύ, με ποιους και με ποια υλικά.
Η Ελλάδα χρειάζεται:
- ξεκάθαρο στρατηγικό προσανατολισμό,
- συμμαχίες με περιεχόμενο,
- γεωπολιτική αυτοπεποίθηση,
- και μια εξωτερική πολιτική που δεν θα φοβάται να λέει την αλήθεια:
Δεν είμαστε σκλάβοι κανενός – αλλά ούτε και αυτόφωτοι γίγαντες.
Είμαστε μια δημοκρατία στη γραμμή πυρός που χρειάζεται ισχυρές συμμαχίες και ακόμη ισχυρότερες ιδέες.
Η αμερικανική σχέση δεν είναι “άρμα”.
Είναι εργαλείο ισχύος.
Και το θέμα δεν είναι αν το χρησιμοποιούμε — αλλά αν ξέρουμε προς τα πού θέλουμε να πάμε.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
