Έκθεση ΔΝΤ για την Τουρκία: Η λεπτή ισορροπία μεταξύ ανάκαμψης και κινδύνου
Η τουρκική οικονομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Ενώ η στροφή προς πιο ορθολογικές πολιτικές έχει αρχίσει να αποδίδει καρπούς, ο δρόμος προς τη σταθερότητα παραμένει ανηφορικός και γεμάτος προκλήσεις. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει η αποστολή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στο πλαίσιο του Άρθρου IV για το 2025, η οποία ολοκληρώθηκε στις 21 Νοεμβρίου.
Η έκθεση σκιαγραφεί μια εικόνα «σταδιακής επιτυχίας» αλλά προειδοποιεί αυστηρά ότι ο εφησυχασμός ή η πρόωρη χαλάρωση των μέτρων θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί με κόπο.
Η τρέχουσα εικόνα: Πρόοδος αλλά με «αστερίσκους»
Η δέσμευση των τουρκικών αρχών στη μείωση του πληθωρισμού, προστατεύοντας παράλληλα την ανάπτυξη, έχει φέρει σημαντικά αποτελέσματα.
- Αποπληθωρισμός: Ο πληθωρισμός μειώθηκε σταδιακά από το 49% τον Σεπτέμβριο του 2024 στο 33% τον Οκτώβριο του 2025.
- Δημοσιονομική Πειθαρχία: Το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί στο 3,6% του ΑΕΠ φέτος, από 4,7% το 2024, χάρη στον περιορισμό των δαπανών και τη βελτιωμένη φορολογική συμμόρφωση.
- Ανάπτυξη & Αποθέματα: Η ανάπτυξη παρέμεινε σταθερή, φτάνοντας το 3,6% το πρώτο εξάμηνο του 2025, ενισχυμένη από την ανοικοδόμηση μετά τους σεισμούς. Παράλληλα, τα ακαθάριστα διεθνή αποθέματα έφτασαν τα 184 δισ. δολάρια στα τέλη Οκτωβρίου.
Ωστόσο, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι ο αργός ρυθμός του αποπληθωρισμού παρατείνει την περίοδο ευαλωτότητας της οικονομίας σε εξωτερικά σοκ και στη συμπεριφορά των επενδυτών.
Ο πληθωρισμός ως κεντρική απειλή
Παρά τη μείωση, ο πληθωρισμός παραμένει σε διψήφια νούμερα και προβλέπεται να κλείσει στο 33% στα τέλη του 2025, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον στόχο του 24% που έχει θέσει η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας (CBRT).
Το Ταμείο προειδοποιεί για συγκεκριμένους κινδύνους:
- Κόπωση Μεταρρυθμίσεων: Όσο παρατείνεται η περίοδος προσαρμογής, αυξάνεται ο κίνδυνος «μεταρρυθμιστικής κόπωσης», που μπορεί να οδηγήσει σε νέα άνοδο των προσδοκιών για τον πληθωρισμό.
- Κοινωνικές Επιπτώσεις: Ο υψηλός πληθωρισμός διευρύνει τις εισοδηματικές ανισότητες και στρεβλώνει την αγορά, μειώνοντας τη διάρκεια δανεισμού και πλήττοντας την κερδοφορία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (SME).
- Πρόβλεψη για το 2026: Εάν οι τρέχουσες πολιτικές δεν είναι αρκετά σφικτές, ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα φτάσει το 22% στο τέλος του 2026.
Η «συνταγή» του ΔΝΤ
Για να τεθεί η Τουρκία σε τροχιά χαμηλότερου ρίσκου, το ΔΝΤ προτείνει ένα αυστηρότερο μίγμα πολιτικής, εστιάζοντας σε τρεις πυλώνες:
Α. Δημοσιονομική πολιτική
Το ΔΝΤ ζητά συνέχιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Η τρέχουσα πρόβλεψη για το 2026 δείχνει μικρότερη εξυγίανση, κάτι που θα χαλάρωνε το μίγμα πολιτικής.
- Πρόταση: Λήψη πρόσθετων δημοσιονομικών μέτρων ύψους 1% του ΑΕΠ το 2026 και 0,6% το 2027.
- Μέτρα: Εξορθολογισμός φορολογικών απαλλαγών, απλοποίηση του ΦΠΑ και σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων ενέργειας, με παράλληλη προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών.
Β. Νομισματική πολιτική
Η Κεντρική Τράπεζα (CBRT) πιστώνεται την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, αλλά το πλαίσιο χρειάζεται απλοποίηση.
- Επιτόκια: Απαιτούνται υψηλότερα πραγματικά επιτόκια. Το ΔΝΤ προτείνει την επιστροφή του παρεμβατικού επιτοκίου στα επίπεδα των μέσων του 2025 και αναβολή των μειώσεων μέχρι ο πληθωρισμός να συγκλίνει με τους στόχους.
- Κατάργηση Ποσοτικών Εργαλείων: Τα πολύπλοκα εργαλεία (όπως τα ανώτατα όρια πιστωτικής επέκτασης) θολώνουν τη νομισματική στάση και πρέπει να καταργηθούν σταδιακά υπέρ της χρήσης του βασικού επιτοκίου.
Γ. Εισοδηματική πολιτική
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της έκθεσης αφορά τον καθορισμό των μισθών.
- Τέλος στην Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή: Το ΔΝΤ τονίζει ότι η πρακτική της αναπροσαρμογής μισθών με βάση τον προηγούμενο πληθωρισμό (backward-looking indexation) τροφοδοτεί την αδράνεια του πληθωρισμού.
- Νέα Προσέγγιση: Προτείνεται οι αυξήσεις να γίνονται βάσει του προσδοκώμενου (μελλοντικού) πληθωρισμού.
Κίνδυνοι και προοπτικές
Παρόλο που οι κίνδυνοι έχουν μειωθεί σε σχέση με πέρυσι, παραμένουν κυρίως πτωτικοί.
- Εξωτερικοί Κίνδυνοι: Γεωπολιτικά σοκ, επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Ευρώπη ή αύξηση των τιμών ενέργειας.
- Εσωτερικοί Κίνδυνοι: Στροφή των καταθετών προς χρυσό ή άλλα περιουσιακά στοιχεία και δυσκολίες στην αναχρηματοδότηση του εταιρικού χρέους σε συνάλλαγμα.
- Εμπορικοί Κίνδυνοι: Εμφανίζονται ισορροπημένοι, με περιορισμένη άμεση έκθεση στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ.
Διαρθρωτικές αλλαγές και πράσινη μετάβαση
Για να αντισταθμιστεί το κόστος ανάπτυξης που φέρνει ο αποπληθωρισμός, το ΔΝΤ προκρίνει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
- Ενέργεια: Η Τουρκία έχει σημειώσει πρόοδο στις ΑΠΕ (22,4% της παραγωγής) και στοχεύει να αυξήσει την ισχύ από 32 σε 120 GW έως το 2035, μειώνοντας την εξάρτηση από υδρογονάνθρακες.
- Θεσμοί: Ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, της δικαστικής ακεραιότητας και καταπολέμηση της διαφθοράς.
Η έκθεση του ΔΝΤ λειτουργεί ως «οδικός χάρτης» για την Τουρκία. Αναγνωρίζει την επιτυχία της αλλαγής πλεύσης στην οικονομική πολιτική, αλλά καθιστά σαφές ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού δεν έχει τελειώσει. Η επιμονή στη δημοσιονομική πειθαρχία και η διατήρηση σφικτής νομισματικής πολιτικής παρουσιάζονται ως μονόδρομος για την αποκατάσταση της μακροχρόνιας σταθερότητας και της επενδυτικής εμπιστοσύνης.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
