Εκλογές: Θεσμική διέξοδος ή προσχηματική διαφυγή;

Στις ημέρες μας, όπου η πολιτική ζωή της χώρας ταλανίζεται εκ νέου από σκάνδαλα, αποκαλύψεις και αμφισβήτηση των θεσμικών αντιστάσεων, το ερώτημα για τη σκοπιμότητα των εκλογών τίθεται επιτακτικά. Η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία, διαχρονικά, αποτέλεσε καταφύγιο για τα πολιτικά συστήματα που δοκιμάζονται, άλλοτε ως γνήσια διέξοδος, άλλοτε ως εργαλείο αποπροσανατολισμού.

Οι τελευταίες εξελίξεις, με επίκεντρο τα σκάνδαλα στους κόλπους της Διοίκησης και του ΟΠΕΚΕΠΕ, έρχονται να υπενθυμίσουν τις χρόνιες παθογένειες ενός κράτους που αδυνατεί να εξασφαλίσει τη διαφάνεια και την ακεραιότητα στη διαχείριση του δημοσίου συμφέροντος. Όπως και στο παρελθόν, έτσι και τώρα, ο πειρασμός της άμεσης προσφυγής στις κάλπες μοιάζει ελκυστικός. Η δημοκρατική νομιμοποίηση, άλλωστε, αποτελεί διαρκές ζητούμενο.

Ωστόσο, η εμπειρία διδάσκει πως οι εκλογές, ιδίως όταν προκηρύσσονται εν θερμώ, σπανίως επιλύουν τα βαθύτερα προβλήματα. Αντίθετα, συχνά λειτουργούν ως προσωρινό καταφύγιο του πολιτικού προσωπικού, που επιδιώκει να διαφύγει των ευθυνών του, μεταθέτοντας την ουσιαστική λογοδοσία στο μέλλον. Κι ενώ η κοινωνία διψά για κάθαρση και δικαιοσύνη, το πολιτικό σύστημα περιορίζεται στην εναλλαγή προσώπων και στη διαχείριση των εντυπώσεων.

Η Ιστορία βρίθει από παραδείγματα τέτοιων «λύσεων». Κάποτε, οι εκλογές υπήρξαν πράγματι το σημείο εκκίνησης μιας νέας πορείας, με σαφές θεσμικό πρόσημο. Άλλοτε, όμως, λειτούργησαν ως βαλβίδα εκτόνωσης, συντηρώντας τις ίδιες παθογένειες και τις ίδιες εστίες διαφθοράς. Το κρίσιμο ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι απλώς η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία, αλλά το υπόβαθρο και οι όροι με τους οποίους αυτή πραγματοποιείται.

Αν η προκήρυξη εκλογών συνοδεύεται από ειλικρινή διάθεση αυτοκριτικής, δέσμευση για θεσμικές τομές και σαφείς εγγυήσεις διαφάνειας, μπορεί να αποτελέσει αφετηρία ανασύνταξης και ανανέωσης της εμπιστοσύνης. Αντίθετα, αν περιοριστεί στη διαχείριση της συγκυρίας, τότε το φαινόμενο της αποξένωσης και της απαξίωσης θα ενταθεί, βαθαίνοντας το χάσμα ανάμεσα στην κοινωνία και την πολιτική.

Η Ελλάδα, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται σταθερούς θεσμούς, αξιόπιστους κανόνες και πολιτική τάξη με αίσθηση ιστορικής ευθύνης. Οι εκλογές, όσο θεμελιώδεις και αν είναι, δεν αρκούν από μόνες τους. Το ζητούμενο παραμένει η ουσιαστική αναβάθμιση της δημοκρατίας, η εμπέδωση της διαφάνειας και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο κράτος δικαίου.

mywaypress.gr – Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής