Εξαλείψτε τη νοοτροπία του θύματος για πάντα—3 στρατηγικές
Σε έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις, η ικανότητα να παίρνουμε την ευθύνη για τη ζωή μας είναι καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη και την ευημερία μας. Ο Sahil Bloom σε άρθρο του με τίτλο “Eliminate Victim Mentality Forever—3 Strategies” φωτίζει ένα φαινόμενο που μπορεί να γίνει τροχοπέδη στην πορεία αυτή: τη νοοτροπία του θύματος. Αυτή η νοοτροπία, αν και διαφέρει από το να είσαι πραγματικά θύμα μιας ατυχούς κατάστασης, συνιστά μια στάση ζωής όπου ένα άτομο θεωρεί τον εαυτό του στόχο εξωτερικών δυνάμεων και πιστεύει ότι οι αποτυχίες του είναι αποτέλεσμα γεγονότων που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχό του.
Τι είναι η νοοτροπία του θύματος;
Η νοοτροπία του θύματος χαρακτηρίζεται από έναν εξωτερικό τόπο ελέγχου (External Locus of Control). Όσοι έχουν αυτή την αντίληψη πιστεύουν ότι τα αποτελέσματα της ζωής τους καθορίζονται από εξωτερικές δυνάμεις. Αυτή η πεποίθηση είναι η κινητήριος δύναμη πίσω από τη νοοτροπία του θύματος και είναι άκρως αντίθετη με την έννοια της προσωπικής δράσης και της ανάληψης ευθύνης.
Το κείμενο παραθέτει δύο ενδιαφέροντα πειράματα που εξηγούν πώς αναπτύσσεται αυτή η νοοτροπία:
- Το Πείραμα της Ουλής του Dartmouth: Το 1980, ο ψυχολόγος Dr. Robert Kleck ζήτησε από φοιτητές να κάνουν επαγγελματικές συνεντεύξεις, ενώ οι μισοί από αυτούς πίστευαν ότι είχαν μια μεγάλη, εμφανή ουλή στο πρόσωπό τους. Παρόλο που η ουλή είχε αφαιρεθεί πριν από τη συνέντευξη, όσοι πίστευαν ότι την είχαν, ένιωθαν ότι οι συνεντευξιαστές τους αντιμετώπιζαν διαφορετικά. Ανέφεραν αισθήματα κρίσης, αδυναμίας και ανημπόριας. Αυτό το πείραμα αποδεικνύει ότι η απλή πεποίθηση ότι είχαν μια ουλή τους έκανε να αντιλαμβάνονται προσβολές που δεν υπήρχαν στην πραγματικότητα.
- Το Πείραμα με τα Σκυλιά του Martin Seligman: Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ο ψυχολόγος Martin Seligman διεξήγαγε ένα πείραμα με σκύλους που δέχονταν μικρά ηλεκτροσόκ. Κάποιοι σκύλοι μπορούσαν να σταματήσουν τα σοκ, ενώ άλλοι δεν είχαν κανέναν έλεγχο πάνω σε αυτά. Όταν αργότερα όλοι οι σκύλοι τοποθετήθηκαν σε ένα κουτί όπου μπορούσαν εύκολα να αποφύγουν τα σοκ, εκείνοι που είχαν προηγουμένως τον έλεγχο δραπέτευσαν γρήγορα. Αντίθετα, οι σκύλοι που είχαν μάθει ότι ήταν ανήμποροι, δεν προσπάθησαν καν να ξεφύγουν, αποδεχόμενοι τα σοκ παρόλο που η ελευθερία ήταν μπροστά τους. Ο Seligman ονόμασε αυτό το φαινόμενο μαθημένη ανημπόρια (Learned Helplessness).
Αυτές οι μελέτες αποδεικνύουν ότι η νοοτροπία του θύματος είναι μια φυσική εκδήλωση της μαθημένης ανημπόριας. Λίγες μόνο εμπειρίες αδυναμίας μπορούν να μας οδηγήσουν να πιστέψουμε ότι τίποτα από όσα κάνουμε δεν θα έχει ποτέ σημασία. Αυτή η πεποίθηση μπορεί να διαποτίσει κάθε πτυχή της ζωής μας, με αποτέλεσμα να σταματάμε να προσπαθούμε στην καριέρα, στις σχέσεις ή να κυνηγάμε τους στόχους μας.
Τρεις στρατηγικές για να την εξαλείψετε
Το καλό νέο είναι ότι, αν η ανημπόρια μπορεί να μαθευτεί, το ίδιο μπορεί να γίνει και με τη δύναμη. Το κείμενο προτείνει τρεις απλές στρατηγικές για να απαλλαγεί κανείς από αυτή τη νοοτροπία:
- Σταματήστε να τη «Ταΐζετε»: Όπως αναφέρεται στο κείμενο, αυτό που ταΐζετε, θα μεγαλώσει. Αν αναμασάτε στιγμές αδυναμίας, μένετε προσκολλημένοι σε προσβολές ή εμμονικά αναζητάτε τον ένοχο, τροφοδοτείτε τη νοοτροπία του θύματος και αυτή θα δυναμώσει. Αν όμως σταματήσετε να την τροφοδοτείτε, μπορεί να «παρατήσει» την προσπάθεια.
- Αλλάξτε τον Τόπο Ελέγχου: Η μετάβαση από τον εξωτερικό στον εσωτερικό τόπο ελέγχου (Internal Locus of Control) είναι κρίσιμη. Ένας εσωτερικός τόπος ελέγχου σημαίνει ότι πιστεύετε ότι τα αποτελέσματά σας διαμορφώνονται από τις δικές σας ενέργειες και επιλογές. Αυτή η αλλαγή συνδέεται με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, καλύτερη ψυχική υγεία, λιγότερο στρες και υψηλότερη επίδοση. Για να το πετύχετε, μπορείτε να κάνετε στον εαυτό σας ερωτήσεις όπως:
-Τι μέρος αυτής της κατάστασης είναι εντός του ελέγχου μου;
-Ποια είναι μία μικρή ενέργεια που μπορώ να κάνω τώρα;
-Τι συμβουλές θα έδινα στον καλύτερό μου φίλο αν αντιμετώπιζε κάτι παρόμοιο;
- Δημιουργήστε «Μικρο-Αποδείξεις»: Μια μελέτη σε οίκο ευγηρίας το 1976 έδειξε ότι οι ηλικιωμένοι που είχαν τη δυνατότητα να κάνουν μικρές επιλογές, όπως η επιλογή της ταινίας που θα παρακολουθούσαν, ήταν πιο ευτυχισμένοι, πιο ενεργοί και είχαν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας. Αυτό αποδεικνύει ότι ακόμα και μικρές ενέργειες μπορούν να δημιουργήσουν αποδείξεις που υποστηρίζουν την αλλαγή προς έναν εσωτερικό τόπο ελέγχου. Δεν χρειάζεται να λύσετε τα πάντα αμέσως. Ξεκινήστε με μικρές, καθημερινές ενέργειες που σας υπενθυμίζουν ότι είστε εσείς στο τιμόνι της ζωής σας και ότι είστε ικανοί να δράσετε, να επιλέξετε και να αλλάξετε.
Εσείς είστε στο τιμόνι της ζωής σας
Η νοοτροπία του θύματος είναι καταστροφική, καθώς μετατρέπει μια μεμονωμένη οπισθοδρόμηση σε μόνιμη ταυτότητα και μας πείθει ότι είμαστε ανήμποροι, ενώ στην πραγματικότητα δεν είμαστε. Όταν αποδίδουμε τις αποτυχίες και τις προκλήσεις μας σε παράγοντες εκτός του ελέγχου μας, παραδίδουμε τη δύναμή μας. Αντίθετα, όταν αναλαμβάνουμε την ευθύνη για την κατάσταση και τις ενέργειες μας, παίρνουμε πίσω αυτή τη δύναμη.
Η ζωή δεν είναι δίκαιη, αλλά αντί να σπαταλάμε ενέργεια στα εμπόδια, είναι πιο παραγωγικό να επικεντρωνόμαστε σε όσα μπορούμε να ελέγξουμε. Όπως τονίζεται στο κείμενο, είστε εσείς στο τιμόνι της ζωής σας. Είστε ικανοί να τα καταφέρετε και να πετύχετε ό,τι επιθυμείτε.
Πηγή: sahilbloom.com
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
