Η ηθική κρίση της Αμερικής και η άνοδος του Ντόναλντ Τραμπ: Μια προσέγγιση MacIntyre

By David Brooks

 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι σήμερα μια κοινωνία που της λείπει ένας κοινός ηθικός κώδικας. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επωφεληθεί από αυτή την ηθική κενότητα, καθώς δεν αισθάνεται κανένα χρέος να τηρήσει έναν συλλογικό ηθικό κώδικα. Αντ’ αυτού, είναι ένας άνθρωπος που κινείται από την επιθυμία, τη δύναμη και το προσωπικό συμφέρον. Η επιτυχία του δείχνει ότι πολλοί Αμερικανοί έχουν υιοθετήσει ένα παρόμοιο σύστημα αξιών.

 
Η τρέχουσα κατάσταση των Ηνωμένων Πολιτειών είναι αποτέλεσμα μιας παρακμής που ξεκίνησε πριν από αιώνες, σύμφωνα με τον Alasdair MacIntyre, έναν φιλόσοφο του οποίου το έργο χρησιμοποιείται για να αναλυθεί η άνοδος του Τραμπ. Στην αρχαία Αθήνα, οι άνθρωποι γεννιούνταν σε έναν κοινωνικό ρόλο που καθόριζε το σκοπό της ζωής τους. Η ηθική τους ήταν συνυφασμένη με την κοινότητά τους, υπηρετώντας έναν ρόλο που συνέβαλλε στο συλλογικό καλό. Οι άνθρωποι προσπαθούσαν να γίνουν «εξαιρετικοί» στον ρόλο τους, όχι για προσωπικό όφελος, αλλά για να ανταποκριθούν στα εγγενή πρότυπα αριστείας. Ο πρώην παίκτης του μπέιζμπολ Ryne Sandberg, ο οποίος μίλησε για τη σημασία του «σεβασμού» για το παιχνίδι, χρησιμεύει ως ένα σύγχρονο παράδειγμα αυτής της νοοτροπίας.

Η θρησκεία ενίσχυσε αυτή τη συλλογική ηθική κατά τον Μεσαίωνα, με έμφαση στην ταπεινοφροσύνη και τη συμπόνια. Όμως, οι θρησκευτικοί πόλεμοι του 17ου αιώνα άλλαξαν αυτή την κατάσταση, οδηγώντας στον Διαφωτισμό και μια προσπάθεια να «ιδιωτικοποιηθεί» η ηθική. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ανάδυση του αυτόνομου ατόμου. Η κοινή ηθική, αν υπήρχε, βασιζόταν στη λογική και όχι στη θρησκεία, και η προσήλωση σε αυτή ήταν εθελοντική.

Ωστόσο, ο MacIntyre υποστήριξε ότι το σχέδιο του Διαφωτισμού απέτυχε, καθώς τα συστήματα ηθικής που παρήγαγε ήταν πολύ αφηρημένα για να δώσουν νόημα στις ανθρώπινες ζωές. Αυτό άφησε τα άτομα «γυμνά και μόνα». Ο 19ος και ο 20ος αιώνας είδαν προσπάθειες να καλυφθεί αυτό το ηθικό κενό. Ο Νίτσε υποστήριξε ότι τα άτομα έπρεπε να βρουν νόημα μέσω μιας «τολμηρής πράξης θέλησης». Αργότερα, προσωπικότητες όπως ο Λένιν, ο Μάο και ο Χίτλερ προσπάθησαν να δώσουν νόημα στις ζωές των ανθρώπων μέσω μαζικών κινημάτων. Ο συγγραφέας του κειμένου υποστηρίζει ότι οι προσπάθειες να θεραπευτεί το ηθικό κενό με «ναρκισσισμό, φανατισμό και αυταρχισμό» ήταν χειρότερες από την ίδια την ασθένεια.

Σήμερα, πολλοί άνθρωποι δεν πιστεύουν σε μια μόνιμη ηθική τάξη και θεωρούν τις παραδοσιακές ηθικές πρακτικές ως περιοριστικές για την ατομική ελευθερία. Ως αποτέλεσμα, τα άτομα κάνουν επιλογές χωρίς σαφή ηθικά κριτήρια. Αυτό οδηγεί στον «εμοτιβισμό», όπου οι ηθικές κρίσεις είναι απλώς εκφράσεις προσωπικών προτιμήσεων. Ο εμοτιβισμός ευδοκιμεί στον καπιταλισμό, ο οποίος βασίζεται στις ατομικές προτιμήσεις των καταναλωτών.

Σε μια κοινωνία χωρίς κοινή ηθική τάξη, οι διαφωνίες είναι δύσκολο να επιλυθούν. Τα δημόσια επιχειρήματα οδηγούν σε ατελείωτη αγανάκτηση και πόλωση. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν ηθική γλώσσα για να επιβάλουν τις δικές τους προτιμήσεις. Ο μόνος τρόπος για να διευθετηθούν οι διαφορές είναι ο εξαναγκασμός ή η χειραγώγηση. Ο Ντόναλντ Τραμπ θεωρείται ένας «μετρ χειραγωγός».

Σύμφωνα με τον Allan Bloom, σε έναν κόσμο χωρίς ηθικά πρότυπα, οι άνθρωποι γίνονται «ήπιοι ηθικοί σχετικιστές». Ωστόσο, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί τα τελευταία 30 χρόνια, καθώς οι άνθρωποι προσπαθούν να γεμίσουν το ηθικό κενό μέσω των πολιτικών τους ταυτοτήτων. Αυτό μετατρέπει την πολιτική σε «ιερό πόλεμο», όπου ο συμβιβασμός θεωρείται προδοσία. Οι άνθρωποι είναι επίσης ανέτοιμοι στις αρετές όπως η εντιμότητα, η συμπόνια και η αλτρουισμός, καθιστώντας τους ανήσυχους και εύθραυστους. Ο Ted Clayton συνοψίζει την κατάσταση δηλώνοντας ότι η σημερινή κοινωνία είναι κατακερματισμένη, με άτομα που δεν έχουν ιδέα για το κοινό καλό.

Ο Τραμπ δεν προσπαθεί καν να χρησιμοποιήσει ηθική γλώσσα. Βλέπει την προεδρία ως προσωπική ιδιοκτησία που μπορεί να χρησιμοποιήσει για να επιτύχει τους στόχους του. Δεν επιδιώκει να διαμορφωθεί από τους θεσμούς, αλλά τους χρησιμοποιεί ως «σκηνή για να εμφανιστεί». Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ο Τραμπ είναι απλώς μια υπερβολική εκδοχή του είδους ανθρώπου που έχει δημιουργήσει η σύγχρονη κοινωνία.

Ενώ ο MacIntyre υποστήριζε μια επιστροφή σε προκαπιταλιστικές ηθικές κοινότητες, ο συγγραφέας υποστηρίζει τον πλουραλισμό. Ο πλουραλισμός επιτρέπει την αποδοχή του Διαφωτισμού, του δημοκρατικού καπιταλισμού και της ποικιλομορφίας, ενώ ταυτόχρονα σέβεται τις μόνιμες αλήθειες και τις αιώνιες αξίες. Η ανάκαμψη από τον «ηθικό εφιάλτη του Τραμπισμού» απαιτεί την αποκατάσταση ενός ηθικού λεξιλογίου και την προθυμία να θυσιαστεί κάποια ατομική ελευθερία για το καλό της ευρύτερης κοινότητας. Είναι απαραίτητο να προσφερθεί στις επόμενες γενιές μια εκπαίδευση στην ηθική που να είναι τόσο αυστηρή όσο η τεχνική και επαγγελματική τους εκπαίδευση, σχηματίζοντας τόσο την καρδιά και τη βούληση όσο και τη λογική.

Με πληροφορίες από theatlantic.com

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.