Ο ισολογισμός του πληθωρισμού
Το προσχέδιο του προϋπολογισμού δεν γράφει πόσα έσοδα έφερε η ακρίβεια ούτε πόσα επέστρεψε. Τα στοιχεία του επιτρέπουν να υπολογιστεί, και δείχνουν ποιος πλήρωσε τη διαφορά.
Το βασικό. Το 2026 η οικονομία θα αναπτυχθεί λιγότερο από όσο υπολόγιζε ο προϋπολογισμός (2,0% έναντι 2,4%) και το κράτος θα εισπράξει περισσότερα από τον στόχο: 2,9 δισ. ευρώ επιπλέον στα καθαρά έσοδα. Η αντίφαση λύνεται με μία λέξη, τιμές. Ο λογαριασμός που προκύπτει είναι πιο σύνθετος από το «το κράτος κερδίζει από την ακρίβεια». Για τα τρέχοντα έσοδα βγαίνει σχεδόν ισοσκελισμένος. Το κέρδος του δημοσίου βρίσκεται αλλού, και η απώλεια, με λίγες εξαιρέσεις, στα νοικοκυριά.
Ανάπτυξη κάτω, έσοδα πάνω
Ο προϋπολογισμός του 2026 είχε χτιστεί με ανάπτυξη 2,4% και πληθωρισμό 2,2%. Η εκτίμηση του Οκτωβρίου δίνει 2,0% και 3,8%. Η πραγματική οικονομία αποδίδει λιγότερα, οι τιμές περισσότερα. Το ονομαστικό ΑΕΠ το δείχνει με σαφήνεια: 262,0 δισ. ευρώ έναντι 260,0 στον στόχο, κατά 0,8% υψηλότερο, παρότι ο πραγματικός ρυθμός είναι χαμηλότερος. Για να συνυπάρχουν χαμηλότερη πραγματική ανάπτυξη και υψηλότερο ονομαστικό προϊόν, ο αποπληθωριστής πρέπει να ξεπερνά την αρχική υπόθεση κατά περίπου 1,2 μονάδες. Το πλεόνασμα ονομαστικού προϊόντος είναι, με άλλα λόγια, πλεόνασμα τιμών.
Τα έσοδα ακολούθησαν τις τιμές. Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού εκτιμώνται σε 82,9 δισ., 3,6% πάνω από τον στόχο. Το πρωτογενές πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης βγαίνει 3,6% του ΑΕΠ αντί του 2,8% που είχε προβλεφθεί, δηλαδή 2,3 δισ. ευρώ παραπάνω. Ένα μέρος του πρόσθετου πόρου ξοδεύτηκε: οι δαπάνες ξεπερνούν τον στόχο κατά 1,2 δισ., και το προσχέδιο αναφέρει ρητά ανάμεσα στις αιτίες τις παρεμβάσεις για το ενεργειακό κόστος.
Ο φόρος της αξίας ανέβηκε, ο φόρος του όγκου έπεσε
Το καθαρότερο δείγμα είναι δύο φόροι που κινήθηκαν αντίθετα. Ο ΦΠΑ, που υπολογίζεται επί της αξίας των συναλλαγών, εκτιμάται σε 30,8 δισ., 1,5 δισ. πάνω από τον στόχο. Αν αφαιρεθεί το έκτακτο ποσό των 306 εκατ. από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, που αντισταθμίζεται από ισόποση επιστροφή, η υπέρβαση είναι 1,24 δισ. ευρώ, σχεδόν το 70% της συνολικής υπέρβασης των φορολογικών εσόδων. Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, που επιβάλλεται στον όγκο των καυσίμων, έμεινε 283 εκατ. κάτω από τον στόχο. Το προσχέδιο το αποδίδει στη χαμηλότερη κατανάλωση ενεργειακών προϊόντων λόγω των υψηλών τιμών. Οι καταναλωτές έκαψαν λιγότερα καύσιμα και πλήρωσαν περισσότερα ευρώ ανά λίτρο.
Το προσχέδιο δεν αποδίδει την υπέρβαση του ΦΠΑ στις τιμές. Την αποδίδει στις αμοιβές, στην ανεργία και στον τουρισμό: οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν 10,4% στο επτάμηνο έναντι 6,5% που υπέθετε ο προϋπολογισμός. Η εξήγηση ισχύει εν μέρει. Η πραγματική κατανάλωση των νοικοκυριών εκτιμάται αυξημένη μόλις 1,4% για το έτος. Αν ο ΦΠΑ ακολουθεί την ονομαστική κατανάλωση, η υπέρβαση των τιμών κατά 1,4 έως 1,6 μονάδες πάνω από την αρχική υπόθεση αντιστοιχεί σε 0,4 έως 0,5 δισ. ευρώ, περίπου το ένα τρίτο του καθαρού πρόσθετου ΦΠΑ. Τα υπόλοιπα ανήκουν στον όγκο, στον τουρισμό και στη φορολογική συμμόρφωση. Η εκτίμηση είναι της mywaypress.gr και χονδρική· δεν είναι στοιχείο του προσχεδίου. Η τάξη μεγέθους, ωστόσο, είναι εκείνη που μετρά.
Τι επέστρεψε το κράτος
Με τα κριτήρια του ΔΝΤ η στήριξη του 2026 ήταν σωστά σχεδιασμένη, δηλαδή προσωρινή και στοχευμένη. Το πακέτο του Μαρτίου, ύψους 300 εκατ. ευρώ στην αρχική του μορφή, περιλάμβανε επιδότηση 20 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης για Απρίλιο και Μάιο, fuel pass 50 ή 60 ευρώ και επιδότηση λιπασμάτων· οι παρατάσεις που ακολούθησαν ανέβασαν τον λογαριασμό χωρίς το προσχέδιο να δίνει συνολικό ποσό. Το προσχέδιο καταγράφει 216 εκατ. επιδοτήσεων πάνω από τον στόχο, κυρίως για το πετρέλαιο κίνησης, και αναφέρει ότι το fuel pass χρηματοδοτήθηκε από το αποθεματικό. Με αυτές τις παραδοχές η ενεργειακή στήριξη κινείται της τάξης των 0,3 έως 0,5 δισ. ευρώ, όσο περίπου και η εκτιμώμενη ωφέλεια του ΦΠΑ από τις τιμές. Στα τρέχοντα έσοδα ο ισολογισμός βγαίνει σχεδόν ισοσκελισμένος.
Η ενίσχυση των συνταξιούχων ανήκει σε άλλη κατηγορία. Τα 620 εκατ. για νέες παρεμβάσεις κοινωνικής πολιτικής και στήριξης του εισοδήματος, με κυριότερη τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης του Νοεμβρίου από 250 σε 400 ευρώ και την επέκτασή της σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών, είναι πολιτική εισοδήματος, όχι ανταπόδοση πληθωρισμού. Το προσχέδιο τη συνδέει με το διαθέσιμο εισόδημα, όχι με τις τιμές.
Ο παρονομαστής που δουλεύει για το χρέος
Το κέρδος του δημοσίου από τον πληθωρισμό βρίσκεται αλλού: στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ. Το προσχέδιο προβλέπει πτώση από 136,7% το 2026 σε 128,8% το 2027, την οποία χαρακτηρίζει μεγαλύτερη αποκλιμάκωση στην ΕΕ. Η αριθμητική είναι απλή. Αν το χρέος έμενε σταθερό, το ονομαστικό ΑΕΠ που μεγαλώνει από 262,0 σε 274,6 δισ. θα το έριχνε στο 130,4%. Η ονομαστική αύξηση 4,8% αποτελείται περίπου κατά το ήμισυ από πραγματική ανάπτυξη (2,3%) και κατά το ήμισυ από τιμές (αποπληθωριστής 2,4%). Αν αφαιρεθεί η συμβολή των τιμών, ο λόγος θα έφτανε στο 133,6%. Περίπου 3,2 από τις 7,9 μονάδες της αποκλιμάκωσης, δηλαδή το 40%, είναι πληθωρισμός.
Η πιστοληπτική εικόνα της χώρας στηρίζεται ακριβώς σε αυτό το μέγεθος. Το προσχέδιο συνδέει τις αποφάσεις του Σεπτεμβρίου των οίκων αξιολόγησης, μεταξύ άλλων, με την ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους. Η μέθοδος είναι σύννομη· έτσι μετριέται ο λόγος χρέους πάντα. Το ζήτημα είναι η σύνθεση: ένα μέρος της αξιοπιστίας του κράτους χρηματοδοτείται από την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Κέρδη που ανεβαίνουν, μισθοί που μένουν
Η τρίτη στήλη του λογαριασμού είναι οι επιχειρήσεις. Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων εκτιμώνται σε 8,5 δισ. το 2026, 10,3% πάνω από το 2025, και προβλέπονται 9,8 δισ. το 2027, άλλο 15,2% επάνω. Το προσχέδιο αποδίδει την αύξηση του 2027 στα αυξημένα κέρδη των επιχειρήσεων του τρέχοντος φορολογικού έτους. Η σύνδεση φόρου και κερδών δεν είναι ακριβής, επειδή υπάρχουν χρονικές υστερήσεις και έκτακτα στοιχεία, αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής. Την ίδια περίοδο οι συνολικές αμοιβές εξαρτημένης εργασίας αυξάνονται 4,4% το 2026 και 4,6% το 2027, ενώ το ονομαστικό ΑΕΠ μεγαλώνει 5,5% και 4,8%. Το μερίδιο της εργασίας στο ονομαστικό προϊόν υποχωρεί.
Για τον μισθωτό ο αριθμός που μετρά είναι ο μέσος: οι αμοιβές ανά εργαζόμενο αυξάνονται 3,7% το 2026 με πληθωρισμό 3,8%. Η πραγματική μεταβολή είναι περίπου μηδενική, σε μια χρονιά με ανάπτυξη 2%. Για το 2027 το προσχέδιο υπολογίζει πραγματική αύξηση 1,4%, με πληθωρισμό 2,4%. Με τον πληθωρισμό του ΔΝΤ, 3,6% στον εναρμονισμένο δείκτη, η αύξηση πέφτει περίπου στο 0,3%.
Ο Σεπτέμβριος ξεπέρασε τον προϋπολογισμό
Τα στοιχεία του προσχεδίου φτάνουν ως τον Αύγουστο. Ο πληθωρισμός του Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, ανέβηκε στο 5,0% από 3,8% τον Αύγουστο, με πρωταγωνιστές το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης και τη βενζίνη. Τα στοιχεία ανά ομάδα δείχνουν πόσο άνισα μοιράζεται: η ομάδα «Στέγαση» ανεβαίνει 14,7%, οι μεταφορές 11,3%, τα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία 6,9%, ενώ τα τρόφιμα μόλις 0,6%.
Για να επαληθευτεί το 3,8% του προσχεδίου για το σύνολο του 2026, ο πληθωρισμός του τελευταίου τριμήνου πρέπει να υποχωρήσει κατά μέσο όρο περίπου στο 3,1%, σχεδόν δύο μονάδες κάτω από τον Σεπτέμβριο. Για το 2027 η ευαισθησία είναι υπολογίσιμη: κάθε μισή μονάδα πληθωρισμού πάνω από την υπόθεση του προσχεδίου αντιστοιχεί σε περίπου 160 εκατ. επιπλέον ΦΠΑ. Αν επαληθευτεί η πρόβλεψη του ΔΝΤ, με απόκλιση 1,2 μονάδων στον εναρμονισμένο δείκτη, το ποσό φτάνει τα 380 εκατ. Το προσχέδιο προβλέπει 200 εκατ. ευρώ για ανάγκες που θα προκύψουν από την ενεργειακή κρίση. Στο σενάριο του ΔΝΤ, η σχέση ανάμεσα στο επιπλέον έσοδο και στο ποσό που προορίζεται για στήριξη είναι περίπου δύο προς ένα.
Το δίλημμα της προεκλογικής χρονιάς
Ο προϋπολογισμός του 2027 περιλαμβάνει 97 εκατ. ευρώ για τη διεξαγωγή εκλογών, και οι εθνικές εκλογές πρέπει να γίνουν το αργότερο εκείνη τη χρονιά. Το πακέτο των 2,2 δισ. που εξαγγέλθηκε στη Θεσσαλονίκη στηρίζει εισοδήματα σε όλες τις κοινωνικές ομάδες: φορολογικές ελαφρύνσεις για ελεύθερους επαγγελματίες, επίδομα εορτών 500 ευρώ για τους δημοσίους υπαλλήλους από τον Δεκέμβριο του 2027, αύξηση του κατώτατου μισθού στα 960 ευρώ τον Απρίλιο και στα 1.000 τον Ιανουάριο του 2028. Δεν είναι σχεδιασμένο ως απάντηση στις τιμές. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι τα μέτρα που καταστέλλουν τις τιμές μπορεί να απαιτούν από 3 έως 22 φορές περισσότερους πόρους από τις προσωρινές, στοχευμένες μεταβιβάσεις. Το ελληνικό πακέτο δεν κάνει το ένα ούτε το άλλο. Είναι πολιτική εισοδήματος, με μόνιμο χαρακτήρα στα περισσότερα σκέλη του. Όταν οι τιμές επιμένουν, το πρόβλημα μένει ανοιχτό και η στοχευμένη προστασία εξαρτάται από ένα αποθεματικό 200 εκατ.
Τι σημαίνει
Τρία συμπεράσματα προκύπτουν. Πρώτον, η δημόσια συζήτηση για το αν το κράτος «κερδίζει» από την ακρίβεια τίθεται λάθος: στα τρέχοντα έσοδα ο λογαριασμός περίπου ισοσκελίζει, και το πραγματικό κέρδος είναι θεσμικό, στον παρονομαστή του χρέους. Δεύτερον, η απώλεια δεν είναι ομοιόμορφη: ο μέσος όρος του 5% κρύβει νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν πληθωρισμό πάνω από 10% στη στέγαση και στις μεταφορές. Τρίτον, ο προϋπολογισμός του 2027 στηρίζεται σε υπόθεση πληθωρισμού που το Σεπτεμβριάτικο στοιχείο και το ΔΝΤ ήδη αμφισβητούν, και η στήριξη που προβλέπει για την ενεργειακή κρίση είναι μικρότερη από το έσοδο που αυτή η αμφισβήτηση μπορεί να φέρει.
Η εκτίμηση της mywaypress.gr
Το κράτος δεν «κέρδισε» από την ακρίβεια με την έννοια που υπονοεί η δημόσια συζήτηση: στα τρέχοντα έσοδα ο λογαριασμός περίπου ισοσκελίζει. Κέρδισε πιο αθόρυβα, στον παρονομαστή του χρέους, όπου οι τιμές εξηγούν σχεδόν το 40% της προβλεπόμενης αποκλιμάκωσης, και στη φορολόγηση των κερδών, που ανεβαίνει ταχύτερα από τους μισθούς. Την ίδια ώρα η αγοραστική δύναμη του μισθωτού το 2026 μένει περίπου στάσιμη.
Κρίνουμε ότι ο προϋπολογισμός του 2027 υποτιμά τον πληθωρισμό και ότι η πρόβλεψη των 200 εκατ. για την ενεργειακή κρίση είναι μικρή για μια χρονιά που ξεκινά με τιμές στο 5%. Το κριτήριο της επόμενης συζήτησης είναι απλό: αν το πρόσθετο έσοδο από τις τιμές επιστρέφει πρώτα στους ευάλωτους, ή αφού καλυφθούν οι άλλες δεσμεύσεις.
Παρακείμενη ιδέα: ο πληθωρισμός του ενοικιαστή
Ο αριθμός 5,0% είναι μέσος όρος ανάμεσα σε καλάθια που δεν μοιάζουν. Ένα νοικοκυριό που πληρώνει ενοίκιο και γεμίζει ρεζερβουάρ αντιμετωπίζει ομάδες τιμών που ανεβαίνουν 14,7% και 11,3%. Ένα νοικοκυριό που ζει σε δική του κατοικία και μετακινείται λίγο βλέπει κάτι εντελώς διαφορετικό. Η ίδια η έκθεση του ΔΝΤ δείχνει, με τη διαφορά πληθωρισμού ανάμεσα σε χαμηλά και υψηλά εισοδήματα, ότι οι κρίσεις κόστους ζωής πλήττουν δυσανάλογα τους φτωχότερους.
Η πρόταση της mywaypress.gr είναι να σχεδιαστεί ένας «δείκτης νοικοκυριού»: τα δημοσιευμένα ποσοστά της ΕΛΣΤΑΤ ανά ομάδα εφαρμόζονται σε τρία τυπικά καλάθια, του ενοικιαστή οδηγού, του συνταξιούχου ιδιοκτήτη και του νεαρού ζευγαριού, με σταθμίσεις από την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών. Δίπλα στον ισολογισμό του πληθωρισμού θα έδειχνε όχι μόνο πόσο, αλλά ποιον.
Σημείωση τεκμηρίωσης
Πηγές: προσχέδιο προϋπολογισμού 2027, προσχέδιο 2026 (αρχικές υποθέσεις: ανάπτυξη 2,4%, πληθωρισμός 2,2%), World Economic Outlook του ΔΝΤ (Οκτώβριος 2026), ανακοινώσεις για τα μέτρα του Μαρτίου 2026 και ανακοίνωση ΕΛΣΤΑΤ για τον Σεπτέμβριο, όπως αναπαράχθηκε από δημοσιεύματα. Οι παρακάτωυπολογισμοί είναι της mywaypress.gr και όχι στοιχεία του προσχεδίου: (α) η καθαρή υπέρβαση ΦΠΑ μετά την αφαίρεση του έκτακτου ποσού της Εγνατίας Οδού· (β) η εκτίμηση ωφέλειας από τις τιμές, με την παραδοχή ότι ο ΦΠΑ κινείται ανάλογα με την ονομαστική κατανάλωση· (γ) η ανάλυση της μείωσης του λόγου χρέους, με σταθερό το απόλυτο ύψος του χρέους και διαχωρισμό του ονομαστικού ΑΕΠ σε πραγματική ανάπτυξη και αποπληθωριστή· (δ) ο υπολογισμός του απαιτούμενου πληθωρισμού του τελευταίου τριμήνου, με προσέγγιση του ετήσιου μέσου όρου από τους μηνιαίους ρυθμούς· (ε) η ευαισθησία του ΦΠΑ του 2027, με βάση συγκρίσιμα έσοδα χωρίς την επίδραση του ΤΑΑ. Το ύψος της ενεργειακής στήριξης δεν δίνεται συνολικά στο προσχέδιο και το εύρος 0,3–0,5 δισ. είναι εκτίμηση. Η σύγκριση με το ΔΝΤ γίνεται με τον εναρμονισμένο δείκτη, εφόσον το Ταμείο τον χρησιμοποιεί, όπως συνηθίζεται για την ευρωζώνη.
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει
