Ο προϋπολογισμός που ισορροπεί πάνω στην ακρίβεια
Το χρέος υποχωρεί, οι μισθοί τρέχουν να προλάβουν τις τιμές και οι φορολογικές ελαφρύνσεις επιβραβεύουν όποιον το κράτος ήδη βλέπει. Μια ανάγνωση του κρατικού προϋπολογισμού του 2027 πέρα από τα ποσά.
Το κυριότερο
-Το 2027 το συνολικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται στο 0,1% του ΑΕΠ, ο λόγος χρέους όμως πέφτει κατά 7,3 μονάδες. Τη διαφορά την καλύπτει σχεδόν εξ ολοκλήρου το ονομαστικό ΑΕΠ, δηλαδή και οι τιμές.
-Τα νέα μέτρα κοστίζουν 2,28 δισ. ευρώ, περίπου το 2,9% των φορολογικών εσόδων (77,95 δισ.). Ο πληθωρισμός που προβλέπει ο ίδιος ο προϋπολογισμός είναι 2,8%.
-Οι τρεις ελαφρύνσεις της εφορίας ωφελούν όποιον το κράτος βλέπει ήδη: πληρώνει φόρο, έχει συνδεδεμένο POS, δηλώνει στο myDATA. Ο πληθωρισμός δεν κάνει τέτοια διάκριση.
Το 2027 το κράτος προβλέπεται να κλείσει τη χρονιά με πλεόνασμα μόλις 0,1% του ΑΕΠ. Την ίδια χρονιά ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ θα υποχωρήσει από 135,8% σε 128,5%, δηλαδή κατά 7,3 ποσοστιαίες μονάδες. Ανάμεσα στους δύο αριθμούς βρίσκεται το ερώτημα που διατρέχει ολόκληρο τον κρατικό προϋπολογισμό: ποιος κάνει τη δουλειά;
Η απάντηση που δίνει το οικονομικό επιτελείο είναι ότι τη δουλειά την κάνουν η ανάπτυξη, οι επενδύσεις και η δημοσιονομική πειθαρχία. Η αριθμητική λέει κάτι πιο σύνθετο.
Τη δουλειά την κάνει ο παρονομαστής
Όταν το συνολικό αποτέλεσμα είναι σχεδόν μηδενικό, το απόλυτο ύψος του χρέους δεν μειώνεται ουσιαστικά. Ο λόγος πέφτει επειδή μεγαλώνει ο παρονομαστής. Για να υποχωρήσει το χρέος από 135,8% σε 128,5% του ΑΕΠ χωρίς μεταβολή στο ονομαστικό του ύψος, το ονομαστικό ΑΕΠ πρέπει να αυξηθεί περίπου 5,7%. Με πραγματική ανάπτυξη 2,3%, τις υπόλοιπες περίπου 3,3 μονάδες τις προσφέρουν οι τιμές. Η εκτίμηση είναι προσεγγιστική, γιατί οι προσαρμογές αποθέματος και ροής και η διαφορά του αποπληθωριστή του ΑΕΠ από τον δείκτη τιμών καταναλωτή μετακινούν λίγο το αποτέλεσμα. Δεν αλλάζουν όμως τη διάταξη των μεγεθών.
Αυτό δεν είναι καταγγελία. Έτσι λειτουργεί η αριθμητική κάθε χρέους, και η Ελλάδα την υπηρετεί με πρωτογενή πλεονάσματα που δεν είναι ευκαταφρόνητα: 3,6% του ΑΕΠ φέτος και 3,2% του χρόνου. Το «ιστορικό ορόσημο» που επικαλείται ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, η πρώτη φορά έπειτα από είκοσι χρόνια που η χώρα παύει να έχει το υψηλότερο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι πραγματικό. Είναι όμως και ένα ορόσημο που χτίζεται σε ονομαστικά μεγέθη. Και τα ονομαστικά μεγέθη φουσκώνουν, εν μέρει, από την ίδια ακρίβεια που ο ίδιος παραδέχεται ότι πιέζει τα νοικοκυριά.
Η ευθραυστότητα της εικόνας φαίνεται στη σύγκριση με την Κομισιόν. Στις φθινοπωρινές προβλέψεις της, στα μέσα Νοεμβρίου, η Επιτροπή υποβάθμισε την ανάπτυξη του 2027 στο 1,5% (έναντι 2,3% του προϋπολογισμού) και ανέβασε τον πληθωρισμό στο 3,2% (έναντι 2,8%). Το χρέος εξακολουθεί να υποχωρεί, στο 126,6% του ΑΕΠ το 2028. Με λιγότερη πραγματική ανάπτυξη και περισσότερες τιμές, η τροχιά του χρέους μένει σχεδόν αδιάφορη. Αυτό που αλλάζει είναι η αγοραστική δύναμη.
Το πακέτο χωράει μέσα στην ακρίβεια
Οι νέες παρεμβάσεις του 2027 κοστίζουν 2,28 δισ. ευρώ. Συνολικά, το κόστος των κυριότερων μόνιμων δημοσιονομικών μέτρων ανεβαίνει από 4,08 δισ. το 2026 σε 7,34 δισ. το 2027, αύξηση 3,26 δισ. Τα φορολογικά έσοδα προβλέπονται στα 77,95 δισ. Ένας απλός υπολογισμός δείχνει ότι τα νέα μέτρα αντιστοιχούν στο 2,9% των φορολογικών εσόδων, σχεδόν ακριβώς όσο ο πληθωρισμός που προβλέπει ο ίδιος ο προϋπολογισμός (2,8%). Ο πληθωρισμός αυτός, εφαρμοσμένος στη φορολογική βάση, αντιστοιχεί σε περίπου 2,2 δισ. ευρώ.
Η αντιστοιχία δεν είναι νομοτέλεια. Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης που υπολογίζονται ανά μονάδα προϊόντος δεν ακολουθούν τις τιμές, ενώ οι κλίμακες φόρου εισοδήματος που δεν προσαρμόζονται στον πληθωρισμό αποδίδουν περισσότερα από όσα θα δικαιολογούσε η άνοδος των τιμών. Η τάξη μεγέθους όμως είναι σαφής: ό,τι διαθέτει το κράτος για να ανακουφίσει χωράει μέσα σε αυτό που η ακρίβεια προσθέτει, σε ονομαστικούς όρους, στη φορολογική βάση. Οι αναλύσεις που συνοδεύουν την κατάθεση του προϋπολογισμού μιλούν για νέα υπερέσοδα για το κράτος. Αυτό δεν τεκμηριώνει πρόθεση. Τεκμηριώνει ότι ο προϋπολογισμός έχει ενσωματώσει την ακρίβεια ως δεδομένο και όχι ως κίνδυνο.
Η δημοσιονομική αριθμητική το επιβεβαιώνει από άλλη πλευρά. Το πρωτογενές πλεόνασμα υποχωρεί από 3,6% σε 3,2% του ΑΕΠ, δηλαδή κατά περίπου 1 δισ. ευρώ (εκτίμηση της mywaypress.gr με βάση το ονομαστικό ΑΕΠ που συνεπάγονται οι παραδοχές), ενώ το κόστος των μόνιμων μέτρων αυξάνεται κατά 3,26 δισ. Η διαφορά πρέπει να προέλθει από τα έσοδα ή από τη συγκράτηση άλλων δαπανών. Τα ενεργητικά μέτρα εσόδων που έχουν θεσμοθετηθεί ή υλοποιούνται, όπως η επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η φορολόγηση των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων, τα τέλη ταξινόμησης των υβριδικών οχημάτων και η φορολόγηση στελεχών με αμοιβές άνω των 60.000 ευρώ από συμμετοχή στα κέρδη, αναμένεται να αποδώσουν 468 εκατ. ευρώ το 2027 από 182 εκατ. το 2026. Το ποσό είναι σημαντικό, αλλά μικρό μπροστά στη διαφορά που καλείται να καλύψει.
Υπάρχει και ένα θεσμικό εύρημα. Στα μέτρα που περιγράφονται, η τιμαριθμοποίηση εμφανίζεται μία μόνο φορά: για τα αναπηρικά επιδόματα. Όλα τα υπόλοιπα, η ενίσχυση του Νοεμβρίου, το επίδομα Χριστουγέννων των δημοσίων υπαλλήλων, τα δύο βήματα του κατώτατου μισθού, είναι αποφάσεις που λαμβάνονται και χρονομετρούνται κάθε φορά από την πολιτική εξουσία. Οι τιμές αυξάνονται αυτόματα. Η ανακούφιση χορηγείται κατά περίπτωση.
Ο μισθός που κυνηγά τις τιμές
Ο στόχος για κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ έως το 2028, από 920 σήμερα, με δύο αυξήσεις τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028, είναι το πιο ορατό σημείο του πακέτου. Αντιστοιχεί σε αύξηση 8,7%. Η συνολική άνοδος από τα 650 ευρώ του 2021 παρουσιάζεται ως 54%. Είναι όμως ονομαστική και, όπως κάθε ονομαστικό μέγεθος, δεν απαντά στο ερώτημα τι αγοράζει ο μισθός.
Ας το δοκιμάσουμε με τις δικές του παραδοχές. Ο πληθωρισμός είναι 4% για το 2026 και 2,8% για το 2027, σωρευτικά 6,9%. Με τις προβλέψεις της Κομισιόν (4,1% και 3,2%) η σωρευτική άνοδος των τιμών είναι 7,4%. Μια αύξηση 8,7% που ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο του 2028 αφήνει κέρδος αγοραστικής δύναμης 1,2 έως 1,7%, και αυτό πριν προσμετρηθεί ο πληθωρισμός του 2028. Με απλά λόγια, η αύξηση καλύπτει σχεδόν εξ ολοκλήρου την ακρίβεια των δύο ετών που προηγούνται και αφήνει ένα περιθώριο που οι τιμές του 2028 μπορούν να εξαφανίσουν. Η εκτίμηση είναι ενδεικτική: ένα μέρος των τιμών του 2026 έχει ήδη αντισταθμιστεί από προηγούμενες αυξήσεις, και το ύψος κάθε βήματος δεν προσδιορίζεται στα στοιχεία του προϋπολογισμού που εξετάζουμε.
Στο ίδιο μοτίβο κινείται η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες από τον Απρίλιο του 2027 για τον ιδιωτικό τομέα. Ανά 1.000 ευρώ μικτών μηνιαίων αποδοχών είναι 5 ευρώ τον μήνα. Για νοικοκυριό που ξοδεύει το σύνολο των αποδοχών του, αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα πέμπτο του πληθωρισμού του 2027. Στον δημόσιο τομέα η εικόνα είναι διαφορετική: ο βασικός μισθός αναπροσαρμόζεται οριζόντια, αναλογικά με τον κατώτατο, και από το 2027 προστίθεται επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά. Ο ιδιωτικός τομέας παίρνει ένα όφελος σχεδόν συμβολικό σε ευρώ και ο δημόσιος έναν μηχανισμό σύνδεσης. Η σύνδεση έχει και δημοσιονομική συνέπεια: η αύξηση του κατώτατου μισθού συνεπάγεται αύξηση σε επιδόματα ανεργίας και μητρότητας και στην αμοιβή των υπερωριών, άρα το πραγματικό κόστος της απόφασης είναι ευρύτερο από τη γραμμή του μισθολογίου που τη φέρει.
Στους συνταξιούχους, η ενίσχυση του Νοεμβρίου γίνεται μόνιμα 400 ευρώ καθαρά, από 300, και επεκτείνεται σε όλους τους άνω των 65 ετών από τον Νοέμβριο του 2026. Για έναν συνταξιούχο που ξοδεύει 800 ευρώ τον μήνα, πληθωρισμός 4% σημαίνει περίπου 384 ευρώ τον χρόνο, σχεδόν όσο το σύνολο της ενίσχυσης. Η αύξηση κατά 100 ευρώ είναι το πραγματικά νέο στοιχείο, και η διεύρυνση του κύκλου των δικαιούχων το πιο ουσιαστικό σκέλος του μέτρου.
Η άποψη ότι η ακρίβεια και οι φόροι εξαφανίζουν τα οφέλη για την πλειονότητα των πολιτών, που ακούγεται στη δημόσια συζήτηση για τον προϋπολογισμό, δεν αντέχει ως απόλυτη διατύπωση: οι αριθμοί δείχνουν μικρό καθαρό κέρδος, όχι μηδενικό. Αντέχει όμως για όποιον παίρνει ένα μικρό και μεμονωμένο όφελος. Όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο υπουργός, «οι μισθοί πρέπει να αυξηθούν κι άλλο».
Μια ανάπτυξη που κρέμεται από μία παραδοχή
Ο προϋπολογισμός στηρίζεται σε ανάπτυξη 2,3% το 2027, με αύξηση των επενδύσεων κατά 7,9%. Η Κομισιόν βλέπει 1,5% και το ΙΟΒΕ, στην τριμηνιαία έκθεσή του τον Οκτώβριο, 1,9%. Η διαφορά δεν είναι αντίθεση μεθοδολογιών. Είναι διαφορετική απάντηση σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα: τι αντικαθιστά το Ταμείο Ανάκαμψης όταν ολοκληρωθούν οι επιχορηγήσεις;
Η κυβερνητική απάντηση έχει συγκεκριμένα στοιχεία: συμβασιοποιημένα επενδυτικά σχέδια 29,3 δισ. ευρώ που βρίσκονται σε εξέλιξη, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων 11 δισ., νέα χρηματοδοτικά εργαλεία 1,5 δισ. για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και εκταμιεύσεις δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης που συνεχίζονται και το 2027. Η απάντηση της Κομισιόν είναι πιο επιφυλακτική: το αυξημένο ενεργειακό κόστος, οι αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης και η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου θα περιορίσουν σημαντικά τις επενδύσεις από το 2027. Και οι δύο απαντήσεις μπορεί να ισχύουν ταυτόχρονα: ένα έργο που έχει υπογραφεί δεν είναι έργο που έχει εκτελεστεί, και ο ρυθμός εκτέλεσης είναι αυτός που μετράει στο ΑΕΠ ενός έτους. Η εμπειρία των προηγούμενων ετών δείχνει ότι ο περιοριστικός παράγοντας για τις ελληνικές επενδύσεις είναι συχνότερα η ικανότητα υλοποίησης παρά η διαθεσιμότητα κονδυλίων.
Ακόμη και τα εργαλεία για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν έναν πολλαπλασιαστή που εξαρτάται από τρίτους. Τα 1,5 δισ. ευρώ από δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης (1,1 δισ. σε δανειοδοτικό και 400 εκατ. σε εγγυοδοτικό πρόγραμμα) αναμένεται, με τη συμμετοχή του τραπεζικού συστήματος, να στηρίξουν δάνεια 5 δισ., δηλαδή περίπου 3,3 φορές το αρχικό ποσό. Το πολλαπλασιαστικό μέρος το βάζουν οι τράπεζες, και οι τράπεζες δανείζουν όταν υπάρχει ζήτηση για επενδύσεις.
Πόσο κοστίζει μια τέτοια διαφορά; Αν κάθε 0,1 μονάδα πραγματικής ανάπτυξης μεταφράζεται σε 0,1% του ονομαστικού ΑΕΠ και τα φορολογικά έσοδα ακολουθούν αναλογικά, 0,8 μονάδες χαμηλότερη ανάπτυξη σημαίνουν περίπου 620 εκατ. ευρώ λιγότερα έσοδα, όσο περίπου το κόστος των νέων μέτρων του 2026 (605 εκατ.). Το σενάριο της Κομισιόν όμως φέρνει και περισσότερο πληθωρισμό: το άθροισμα ανάπτυξης και τιμών είναι κατά προσέγγιση 4,7% έναντι 5,1% στον προϋπολογισμό, διαφορά μόλις 0,4 μονάδων. Οι υψηλότερες τιμές αντισταθμίζουν, με άλλα λόγια, περίπου το μισό της χαμένης ανάπτυξης. Για τον προϋπολογισμό του κράτους, η ακρίβεια λειτουργεί ως ασφάλιση. Στο παρασκήνιο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που η Κομισιόν εκτιμά στο 6,3% του ΑΕΠ φέτος και στο 5,9% το 2027, υπενθυμίζει ότι μέρος της ζήτησης που στηρίζει την ανάπτυξη διοχετεύεται σε εισαγωγές.
Τι αγοράζει το κράτος με τις ελαφρύνσεις
Οι τρεις παρεμβάσεις που αναλύονται εκτενώς, για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τριτέκνους, κοστίζουν μαζί 312 εκατ. ευρώ το 2027 και 254 εκατ. ετησίως όταν σταθεροποιηθούν. Είναι λιγότερο από το 14% των νέων παρεμβάσεων του έτους. Η σημασία τους δεν βρίσκεται στο μέγεθος. Βρίσκεται στον τρόπο που επιλέγουν δικαιούχους.
Πρώτον, ωφελούν όποιον πληρώνει ήδη φόρο. Από τους 245.907 αγρότες ωφελούνται 47.091, ένας στους πέντε (19%), που όμως συγκεντρώνουν το 56% του αγροτικού εισοδήματος. Οι υπόλοιποι είτε βρίσκονται κάτω από το αφορολόγητο είτε δεν πληρούν τα κριτήρια (κατά κύριο επάγγελμα αγρότης, με τουλάχιστον 50% του εισοδήματος από αγροτική δραστηριότητα), που αφήνουν εκτός τα μικτά εισοδήματα. Από τους 152.039 τριτέκνους ωφελούνται 86.927 (57%), εκείνοι που βρίσκονται πάνω από το αφορολόγητο όριο. Ο μηδενισμός του συντελεστή είναι ουσιαστικός για όποιον τον απολαμβάνει, αλλά ο μηχανισμός του φορολογικού κώδικα δεν φτάνει σε όσους δεν φορολογούνται.
Ο μέσος όρος του οφέλους κάνει τη συζήτηση πιο γήινη. Τα 56 εκατ. σε 47.091 αγρότες είναι περίπου 1.190 ευρώ τον χρόνο, έναντι μέγιστου 2.900. Για τους τριτέκνους, 90 εκατ. σε 86.927 δικαιούχους είναι περίπου 1.035 ευρώ, έναντι μέγιστου 1.800. Για κλίμακα: πληθωρισμός 4% σε ετήσια δαπάνη της τάξης των 25.000 ευρώ κοστίζει 1.000 ευρώ. Η ελάφρυνση αναπληρώνει δηλαδή περίπου ένα έτος ακρίβειας για ένα νοικοκυριό μέσης δαπάνης. Δεν δημιουργεί κέρδος.
Δεύτερον, η παρέμβαση για τους ελεύθερους επαγγελματίες είναι η πιο αποκαλυπτική. Από τις 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, οι 427.000 (57%) φορολογούνται με βάση τεκμήρια, δηλαδή τουλάχιστον όσο ορίζει το τεκμήριο και όχι όσο δηλώνουν. Περίπου 156.000 επιβαρύνονται με προσαυξήσεις λόγω κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας. Η απαλλαγή, 10% του κόστους μισθοδοσίας και 5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών από τον μέσο όρο του ΚΑΔ, δίνεται σε όσους έχουν πλήρη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, υποβάλλουν στοιχεία στο myDATA, δεν έχουν εργατικές ή φορολογικές παραβάσεις την τελευταία πενταετία και υποβάλλουν εγκαίρως δηλώσεις ΦΠΑ και εισοδήματος. Το κράτος δεν χαρίζει φόρο. Αγοράζει ορατότητα. Είναι μια θεμιτή, ίσως και έξυπνη συναλλαγή: όποιος αφήνει το κράτος να δει τη δραστηριότητά του πληθαίνει τη βάση στην οποία φορολογείται με βάση τα πραγματικά του στοιχεία και όχι με βάση το τεκμήριο.
Η συναλλαγή έχει δύο αδυναμίες. Η πρώτη είναι το κατώφλι: η πενταετής απουσία παραβάσεων είναι υψηλή απαίτηση για μια κατηγορία που ενδέχεται να πιάνεται εύκολα σε τυπικές παραβάσεις, και το πραγματικό κόστος των 108 εκατ. θα εξαρτηθεί από το ποσοστό ένταξης: δεν γνωρίζουμε πόσοι από τους 156.000 θα πληρούν τους όρους. Η δεύτερη είναι ο χρόνος. Τα μέτρα για αγρότες και ελεύθερους επαγγελματίες ισχύουν από το φορολογικό έτος 2026 και εμφανίζονται στις δηλώσεις του 2027, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες τριτέκνους η μείωση θα εμφανιστεί στις δηλώσεις του 2028. Η ακρίβεια πληρώνεται τώρα, η ανακούφιση μετά.
Υπάρχει και τρίτος άξονας επιλογής, η γεωγραφία. Ο ΕΝΦΙΑ καταργείται από το 2027 σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων (2.200 στη Δυτική Μακεδονία και στις περιφερειακές ενότητες που εφάπτονται στα χερσαία σύνορα), το τέλος επιτηδεύματος καταργείται με αφετηρία την περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη και η μείωση κατά 50% του τεκμηρίου επεκτείνεται σε 136 νέους οικισμούς. Είναι μια πολιτική συγκράτησης πληθυσμού στην περιφέρεια και στα σύνορα, με λογική στόχευση. Κάθε κατώφλι όμως γεννά ένα όριο, και κάθε όριο ένα αίτημα να μετακινηθεί: ένας οικισμός με 2.001 κατοίκους φορολογείται, ένας με 1.999 όχι.
Στέγη: φθηνότερο δάνειο για περιορισμένη προσφορά
Στο στεγαστικό, ο προϋπολογισμός παρατείνει ένα πλέγμα μέτρων που ήδη ισχύουν, όπως την τριετή απαλλαγή από τον φόρο κενών ακινήτων που ενοικιάζονται, τη μείωση φόρου για δαπάνες αναβάθμισης κτηρίων, την απαλλαγή από ΦΠΑ για τα νέα κτήρια και τους περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Προσθέτει δύο νέα: το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», με 2 δισ. ευρώ χαμηλότοκων δανείων μέσω της ΕΑΤ για την πρώτη κατοικία, και αύξηση του φόρου μεταβίβασης από 3% σε 15% για αγορές κατοικιών από φορολογικούς κατοίκους τρίτων χωρών εκτός ΕΕ. Σκοπός, όπως ορίζεται, είναι η μείωση της πίεσης στις τιμές.
Η αρχιτεκτονική είναι ωστόσο κυρίως στήριξη της ζήτησης. Το φθηνό δάνειο αυξάνει τη δανειοληπτική ικανότητα του υποψήφιου αγοραστή, ενώ το 15% περιορίζει μία κατηγορία ζήτησης. Ούτε το ένα ούτε το άλλο προσθέτει σπίτια. Σε αγορά όπου το πρόβλημα είναι η προσφορά, η ενίσχυση της δανειοληπτικής ικανότητας κινδυνεύει να μεταφραστεί, εν μέρει, σε υψηλότερες τιμές. Για κλίμακα, αν ο μέσος δανεισμός ήταν 100.000 ευρώ, τα 2 δισ. θα χρηματοδοτούσαν 20.000 νοικοκυριά. Ο αριθμός αυτός δεν αποκαλύπτει ούτε πόσα ακίνητα θα προστεθούν στην αγορά ούτε ποιοι ενοικιαστές θα ωφεληθούν. Για τους ενοικιαστές, που σηκώνουν μεγάλο μέρος της πίεσης, υπάρχουν μόνο έμμεσα κίνητρα προς τους ιδιοκτήτες που ενοικιάζουν. Και για την επίδραση του 15% στις τιμές δεν δίνεται εκτίμηση.
Ο αντίλογος
Μια δίκαιη ανάγνωση οφείλει να καταγράψει και την καλύτερη εκδοχή της κυβερνητικής θέσης. Η ανεργία αναμένεται στο 7,9%, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008. Οι μειώσεις φόρων και εισφορών είναι μόνιμες και όχι εφάπαξ και χωρούν εντός των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων. Η επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για ενεργειακές επενδύσεις, της τάξης του 1 δισ. ευρώ έως το 2028, δείχνει ότι το επιτελείο αξιοποιεί το πλαίσιο αντί να συγκρούεται μαζί του. Προβλέπονται και 200 εκατ. ευρώ για ενδεχόμενη επιδότηση του ενεργειακού κόστους τους πρώτους μήνες του έτους. Η σύνδεση των ελαφρύνσεων με ηλεκτρονική συμμόρφωση είναι, για πολλούς οικονομολόγους, ο ορθός τρόπος να περιοριστεί η φοροδιαφυγή. Ο πληθωρισμός, τέλος, αποδίδεται κυρίως σε διεθνείς εξελίξεις στην ενέργεια, και ο υπουργός υποστηρίζει ότι τα τελευταία χρόνια οι στόχοι συχνά ξεπερνιούνται. Όλα αυτά έχουν βάση. Σε μεγάλο βαθμό έχουν δίκιο ως προς την κατεύθυνση. Το ερώτημα αφορά την επάρκεια και την κατανομή.
Η εκτίμηση της mywaypress.gr
Ο προϋπολογισμός του 2027 είναι αξιόπιστος ως προς τη δημοσιονομική του αρχιτεκτονική και περιορισμένος ως προς την κοινωνική του απόκριση. Η πρώτη κρίση στηρίζεται σε πρωτογενές πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ, σε μόνιμα μέτρα εντός των ευρωπαϊκών κανόνων και σε ανεργία στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008. Η δεύτερη στηρίζεται στο ότι ό,τι δίνεται αντιστοιχεί σε μέγεθος περίπου σε ένα έτος πληθωρισμού και φτάνει κυρίως σε όσους το κράτος ήδη βλέπει.
Η πιο εκτεθειμένη παραδοχή είναι η ανάπτυξη του 2027, με 2,3% έναντι 1,5% της Κομισιόν. Η λιγότερο εκτεθειμένη είναι το χρέος, γιατί το προστατεύουν οι τιμές.
Τέσσερα σημεία αξίζει να παρακολουθήσουμε:
-το ύψος του πρώτου βήματος του κατώτατου μισθού τον Απρίλιο του 2027 σε σχέση με τον πληθωρισμό της ίδιας περιόδου,
-τον πραγματικό ρυθμό εκτέλεσης των επενδύσεων το πρώτο εξάμηνο του 2027, έναντι της παραδοχής για αύξηση 7,9%,
-το ποσοστό ένταξης των ελεύθερων επαγγελματιών στην απαλλαγή, από τους περίπου 156.000 που επιβαρύνονται,
-τις τιμές κατοικίας και τα ενοίκια μετά την έναρξη του «Σπίτι μου ΙΙΙ».
Παρακείμενη ιδέα
Η πρόταση μας: Κάθε ελάφρυνση που αγοράζει συμμόρφωση να συνοδεύεται από ρήτρα αξιολόγησης και από ετήσια έκθεση της ΑΑΔΕ με ανωνυμοποιημένα στοιχεία: πόσοι εντάχθηκαν, πόσο επιπλέον εισόδημα και ΦΠΑ δηλώθηκε και πόσο κόστισε η απαλλαγή. Ο προϋπολογισμός κατατέθηκε για πρώτη φορά αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή, με QR code προσβάσιμο σε κάθε πολίτη. Το ίδιο εργαλείο μπορεί να δημοσιεύει και το αποτέλεσμα. Αν η απαλλαγή των 108 εκατ. φέρνει περισσότερα έσοδα από όσα κοστίζει, θα το δούμε. Αν όχι, θα το δούμε κι αυτό.
Η διάσταση που δεν πρέπει να μας διαφύγει
Ο προϋπολογισμός του 2027 χωρίζει τους πολίτες σε ορατούς και αόρατους για το κράτος, και ανταμείβει τους ορατούς. Δεν το λέει πουθενά έτσι, και δεν είναι αποτέλεσμα πρόθεσης που μπορούμε να τεκμηριώσουμε. Είναι αποτέλεσμα του τρόπου που είναι σχεδιασμένα τα εργαλεία.
Δείτε ποιος ωφελείται. Ο φορολογούμενος που πληρώνει ήδη φόρο και βρίσκεται πάνω από το αφορολόγητο. Ο επαγγελματίας με συνδεδεμένο POS, καθαρή πενταετία και δηλώσεις στην ώρα. Ο μισθωτός του ιδιωτικού τομέα, με την εισφορά που μειώνεται. Ο δημόσιος υπάλληλος, με το επίδομα και τη σύνδεση με τον κατώτατο μισθό. Ο συνταξιούχος, με την ενίσχυση του Νοεμβρίου. Όλοι είναι πολίτες που το κράτος έχει στα μητρώα του με πλήρη στοιχεία.
Δείτε και ποιος μένει εκτός. Οι τέσσερις στους πέντε αγρότες που δεν πιάνουν το όριο ή τα κριτήρια. Το 43% των τριτέκνων που βρίσκεται κάτω από το αφορολόγητο. Οι σχεδόν οκτώ στις δέκα ατομικές επιχειρήσεις που δεν ανήκουν στις 156.000. Ο ενοικιαστής, που δεν έχει δάνειο να πάρει ούτε ΕΝΦΙΑ να του καταργηθεί. Και, πέρα από κάθε αριθμό του προϋπολογισμού, όποιος δουλεύει και ζει στις παρυφές των μητρώων.
Υπάρχει μία δύναμη που δεν διακρίνει ορατούς και αόρατους: η ακρίβεια. Ο πληθωρισμός δεν ρωτά ποιος έχει συνδεδεμένο POS. Επιβαρύνει με τον ίδιο τρόπο τον επαγγελματία που δικαιούται απαλλαγή και εκείνον που δεν τη δικαιούται. Και όταν προέρχεται από ενέργεια και τρόφιμα, βαραίνει ανάλογα περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα, που ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος τους σε είδη πρώτης ανάγκης.
Αυτό είναι το βαθύτερο στρατηγικό δίδαγμα. Η ψηφιακή εφορία, το myDATA, οι διασυνδεδεμένες ταμειακές και η άυλη κατάθεση του ίδιου του προϋπολογισμού είναι πραγματική πρόοδος και εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τα πλεονάσματα. Μετατρέπονται όμως σιωπηλά και σε πύλη πρόσβασης στην ανακούφιση. Όποιος περνά την πύλη κερδίζει. Όποιος όχι, πληρώνει την ακρίβεια χωρίς αντιστάθμισμα. Μια δημοσιονομική δύναμη που στηρίζεται σε όσους είναι ήδη ορατοί δεν είναι αδύναμη. Είναι όμως ημιτελής: δεν έχει απαντήσει ακόμη στο πώς θα φτάσει στους υπόλοιπους.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έγραψε ότι «ήρθε η ώρα της οικονομικής φιλοδοξίας». Αν η φιλοδοξία δεν απαντήσει σε αυτό το ερώτημα πριν η επόμενη κρίση τιμών δοκιμάσει την κοινωνική συνοχή, θα έχει χτιστεί πάνω σε μια χώρα δύο ταχυτήτων: αυτήν που φαίνεται στα μητρώα και αυτήν που φαίνεται μόνο στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
Πηγές και μεθοδολογική σημείωση: Κρατικός προϋπολογισμός 2027 και ανάλυση των κυριότερων δημοσιονομικών παρεμβάσεων (κατάθεση στη Βουλή)· φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Νοέμβριος 2026)· τριμηνιαία έκθεση ΙΟΒΕ (Οκτώβριος 2026). Οι υπολογισμοί σε ποσοστά, σωρευτικό πληθωρισμό, μέσο όφελος ανά δικαιούχο και ευρώ είναι εκτιμήσεις της mywaypress.gr με απλές παραδοχές, που δηλώνονται στο κείμενο.
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο της mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει




