Ο πρωθυπουργός και ο πρόεδρος του ΣΕΒ διάβασαν τα ίδια νούμερα αντίθετα
Το μέρισμα της απασχόλησης εξαντλήθηκε – Στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ, ο πρωθυπουργός έκανε απολογισμό επτάμισι ετών και ο πρόεδρος του Συνδέσμου, με τα ίδια νούμερα, περιέγραψε το σημείο όπου η ανάπτυξη αυτή παύει να αρκεί. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο ομιλίες είναι η πραγματική είδηση.
Ανάλυση της mywaypress.gr ·
Η ουσία
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε άμεση επιδότηση ρεύματος για τη βιομηχανία, εκτιμώμενου κόστους 95 εκατ. ευρώ: περίπου 190 ευρώ ανά εργαζόμενο του κλάδου, αν μοιραστεί στο σύνολο της απασχόλησής του (υπολογισμός της mywaypress.gr).
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ παραδέχθηκε ότι η ανάπτυξη στηρίχθηκε κυρίως στη μείωση της ανεργίας και ότι αυτή η πηγή δεν μπορεί πια να τροφοδοτήσει σημαντική περαιτέρω μεγέθυνση.
Ο στόχος των 65 δισ. ευρώ επενδύσεων το 2030 απαιτεί, κατά τον υπολογισμό μας, αύξηση περίπου 10% τον χρόνο επί τέσσερα έτη, την ώρα που εξαντλείται το Ταμείο Ανάκαμψης.
Την Τρίτη 6 Οκτωβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής, ακούστηκαν δύο ομιλίες για την ίδια οικονομία. Ο πρωθυπουργός μέτρησε όσα έχουν ήδη κατακτηθεί: ανεργία από 18% το 2019 σε 7,4% τον Αύγουστο, ΑΕΠ από 185 σε 262 δισ. ευρώ, περισσότεροι από 90 φόροι καταργημένοι ή μειωμένοι. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, μέτρησε όσα λείπουν: παραγωγικότητα στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο στο 43%, τεχνητή νοημοσύνη σε 7,7% των επιχειρήσεων έναντι 17% στην Ευρώπη.
Ανάμεσα στους δύο καταλόγους βρίσκεται μια φράση που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Η ανάπτυξη, είπε ο κ. Θεοδωρόπουλος, στηρίχθηκε «κυρίως στη μείωση της ανεργίας», και με την ανεργία πλέον σε χαμηλά επίπεδα η αύξηση της απασχόλησης δεν μπορεί να υποστηρίξει σημαντική περαιτέρω μεγέθυνση. Ό,τι ο πρωθυπουργός παρουσίασε ως επίτευγμα, ο πρόεδρος των βιομηχάνων το περιέγραψε ως απόθεμα που τελειώνει. Και οι δύο έχουν δίκιο. Η σύγκρουση των δύο αναγνώσεων είναι το θέμα αυτού του άρθρου.
Το 95: μέτρο ανακούφισης, όχι πολιτική ανταγωνιστικότητας
Η μοναδική χειροπιαστή ανακοίνωση της βραδιάς ήταν η άμεση επιδότηση του ηλεκτρικού ρεύματος για τη βιομηχανία, με κρατική παρέμβαση που εκτιμάται σε 95 εκατ. ευρώ. Αφορά, μεταξύ άλλων, τσιμέντο, τρόφιμα, χαρτικά και πλαστικά, με πρόσθετη ενίσχυση για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Τις προηγούμενες ημέρες οι διαρροές μιλούσαν για πακέτο 100 εκατ., με επιδότηση έως 70% της μέσης ετήσιας τιμής για το μισό της κατανάλωσης και πιθανή τιμή-δάπεδο στα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μέσω των ευρωπαϊκών πλαισίων CISAF και METSAF. Το ποσό που ανακοινώθηκε είναι κοντά στο αναμενόμενο, και αυτό είναι ήδη μικρή είδηση: πέρυσι, στην ίδια εκδήλωση, ο πρωθυπουργός αρκέστηκε σε γενικόλογη υπόσχεση, τα μέτρα ήρθαν έξι μήνες αργότερα και δεν ικανοποίησαν τη βιομηχανία.
Το μέγεθος όμως έχει σημασία. Τα 95 εκατ. είναι περίπου το 4% των 2,2 δισ. που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης. Αν μοιραστούν στα σχεδόν 500.000 άτομα που απασχολεί η βιομηχανία, αντιστοιχούν σε 190 ευρώ ανά εργαζόμενο: μέσος όρος εικονικός, αφού το ποσό δεν θα φτάσει σε όλους, αλλά χρήσιμος για την κλίμακα. Και είναι κάτω από το 0,3% της άμεσης προστιθέμενης αξίας του κλάδου, που με το 13,1% του ΑΕΠ υπολογίζεται σε περίπου 34 δισ. ευρώ.
Αυτό δεν είναι επιχείρημα εναντίον του μέτρου. Η επιδότηση είναι ευπρόσδεκτη και, όπως τόνισε ο ΣΕΒ, ευρεία: καλύπτει σχεδόν το σύνολο της βιομηχανίας, ανεξαρτήτως μεγέθους. Είναι επιχείρημα για το τι είναι: ανακούφιση μέσα σε κρίση, όχι αντιστροφή ενός μειονεκτήματος. Το λέει και η ίδια η ομιλία του ΣΕΒ, που ζητά να μειωθεί η διαφορά ενεργειακού κόστους της Ευρώπης από τις ΗΠΑ και την Κίνα, διαφορά που, όπως είπε, διαβρώνει σταθερά και συνεχώς την ανταγωνιστικότητα. Μια διαφορά που διαβρώνει σταθερά δεν είναι κρίση· είναι κατάσταση. Το METSAF, εξάλλου, είναι ήδη από το όνομά του προσωρινό, και η ευχή του κ. Θεοδωρόπουλου να έχει εκτονωθεί η κρίση στη Μέση Ανατολή έως τον Δεκέμβριο δείχνει ότι και οι δύο πλευρές βλέπουν το μέτρο ως παρένθεση.
Υπάρχει και μια δημοσιονομική λεπτομέρεια. Ο πρωθυπουργός περιέγραψε τη δημοσιονομική επίδοση της χώρας ως «εθνικό οπλοστάσιο» απέναντι στην κρίση. Ο ΦΠΑ όμως, ως φόρος επί της αξίας, αποδίδει περισσότερα όταν ανεβαίνουν οι τιμές, και σύμφωνα με το δημοσίευμα του OT.gr ο ίδιος ο πρωθυπουργός ζήτησε με επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιοποιηθούν τα πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ από τις ανατιμήσεις των καυσίμων για επιδόματα. Δεν είναι κατηγορία· είναι μηχανική του φόρου. Σημαίνει όμως ότι το οπλοστάσιο δεν είναι ανεξάρτητο από τη φωτιά.
Η φράση που άλλαξε την ομιλία
Η πρώτη φάση της ανάκαμψης ήταν η ευκολότερη, πολιτικά και στατιστικά: υπήρχαν άνεργοι, υπήρχαν θέσεις, και κάθε ενεργοποίηση αδρανούς εργατικού δυναμικού ανέβαζε το ΑΕΠ. Ο πρωθυπουργός την αντιλαμβάνεται ως δικαίωση: χαρακτήρισε την ανεργία «τη χειρότερη μορφή κοινωνικής αδικίας» και τη μέτρησε να πέφτει από το 18% στο 7,4%. Ο κ. Θεοδωρόπουλος την αντιλαμβάνεται ως εξάντληση αποθέματος. Η δεύτερη φάση δεν μοιάζει με την πρώτη. Αντί για κινητοποίηση ανθρώπων, απαιτεί κεφάλαιο, κλίμακα, οργάνωση και τεχνολογία: πράγματα ακριβότερα, αθέατα και αργά. Το ΑΕΠ δεν μεγαλώνει πια επειδή περισσότεροι δουλεύουν, αλλά μόνο αν όσοι δουλεύουν παράγουν περισσότερα.
Ο πρωθυπουργός δεν αγνόησε το ζήτημα. Παραδέχθηκε ότι το επενδυτικό κενό έχει μειωθεί αλλά δεν έχει καλυφθεί, και ότι κάθε εθνική πολιτική έχει τα όριά της μπροστά στο μέγεθος των διεθνών αναταράξεων. Η διαφορά βρίσκεται στο πού πέφτει το βάρος: στις περιστάσεις ή στη δομή.
Μία επιφύλαξη για τον απολογισμό. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο πρωθυπουργός είπε ότι το ΑΕΠ θα φτάσει από 185 σε 262 δισ. ευρώ «σε πραγματικούς όρους». Η αύξηση είναι 42% σε επτά έτη, περίπου 5% τον χρόνο, ρυθμός που δεν συνάδει με πραγματική ανάπτυξη σε περίοδο που περιλαμβάνει την ύφεση του 2020. Το μέγεθος μοιάζει με ονομαστικό ΑΕΠ, σε τρέχουσες τιμές. Αν ισχύει, ένα σημαντικό μέρος της ανάπτυξης που υπολογίστηκε είναι πληθωρισμός, ο ίδιος που ο πρωθυπουργός περιέγραψε λίγο αργότερα ως τον αντίπαλο. Ο ονομαστικός παρονομαστής βοηθά, εν μέρει, και την αποκλιμάκωση του χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ. Πριν το νούμερο χρησιμοποιηθεί ως δείκτης πραγματικής ευημερίας, χρειάζεται διευκρίνιση.
43% και 54%: πόσο από το χάσμα είναι χρήμα
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ έδωσε δύο νούμερα που σπάνια μπαίνουν δίπλα-δίπλα. Η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα είναι στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο είναι 94.000 ευρώ έναντι 217.000, δηλαδή 43%. Ο ΣΕΒ τα συνδέει με τον προφανή τρόπο: λίγο κεφάλαιο, λίγη παραγωγικότητα, άρα χρειάζονται επενδύσεις. Η αριθμητική λέει κάτι πιο λεπτό. Με συμβατική παραδοχή ότι το κεφάλαιο αντιστοιχεί στο 35% του προϊόντος, το κεφαλαιακό χάσμα εξηγεί περίπου τη μισή απόσταση στην παραγωγικότητα· για παραδοχές από 30% έως 40%, κάπου ανάμεσα στο 40% και το 55%. Το υπόλοιπο δεν είναι έλλειμμα χρήματος αλλά έλλειμμα συνδυασμού: μέγεθος επιχειρήσεων, οργάνωση, τεχνολογία, θεσμικό περιβάλλον. Είναι υπολογισμός της mywaypress.gr και, ως προς τις παραδοχές, χονδρικός. Η κατεύθυνσή του όμως είναι ανθεκτική: τα 65 δισ. ευρώ είναι αναγκαία συνθήκη, όχι ικανή.
Και η συνθήκη είναι βαριά. Το 17% του ΑΕΠ, με ΑΕΠ γύρω στα 262 δισ., σημαίνει επενδύσεις περίπου 44 έως 45 δισ. ευρώ σήμερα. Για να φτάσουν τα 65 δισ. το 2030 χρειάζεται αύξηση κοντά στο 10% τον χρόνο, σε ονομαστικούς όρους, επί τέσσερα έτη. Αν το ονομαστικό ΑΕΠ μεγαλώνει 4% ετησίως, αυτό σημαίνει επενδύσεις γύρω στο 21% του ΑΕΠ, δηλαδή κατά προσέγγιση ευρωπαϊκά επίπεδα. Η ομιλία δεν διευκρινίζει αν ο στόχος αφορά τρέχουσες ή σταθερές τιμές· στη δεύτερη περίπτωση το βάρος είναι μεγαλύτερο.
Την ίδια ώρα εξαντλείται ο βασικός πόρος της τελευταίας πενταετίας. Ο ΣΕΒ έσπευσε να διευκρινίσει ότι ό,τι έληξε τον Ιούλιο είναι η συμβασιοποίηση των επενδύσεων και ότι η υλοποίηση θα συνεχιστεί το 2027, το 2028 και το 2029. Σωστό, αλλά απαντά σε άλλο ερώτημα. Τα ήδη συμβασιοποιημένα έργα θα ολοκληρωθούν. Το ερώτημα είναι ποιος θα συμβασιοποιήσει τα επόμενα.
Εξίσου απαιτητικός είναι ο στόχος για τη βιομηχανία. Η άνοδος της μεταποίησης στο 12% του ΑΕΠ μεταφράζεται, κατά τους υπολογισμούς του ΣΕΒ, σε άνοδο της βιομηχανίας από το 13,1% στο 16%–17%. Αν ο ορίζοντας είναι το 2030 και το σύνολο της οικονομίας μεγεθύνεται 2% τον χρόνο σε πραγματικούς όρους, η βιομηχανία θα έπρεπε να αναπτύσσεται 7% έως 9% ετησίως. Η ομιλία δεν λέει από πού θα προέλθει ένας τέτοιος ρυθμός. Το ιστορικό που επικαλείται, οι εξαγωγές μεταποιημένων από 18 δισ. το 2010 σε 42 δισ. το 2025, αντιστοιχεί σε περίπου 5,8% ετησίως σε τρέχουσες τιμές, και δεν αποσαφηνίζεται πόσο οφείλεται στα προϊόντα διύλισης, η αξία των οποίων ακολουθεί την τιμή του πετρελαίου.
Η ατζέντα του ΣΕΒ: ένα συμβόλαιο με μία υπογραφή
Ο ΣΕΒ κατέθεσε περίπου δέκα προτάσεις. Τρεις αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή.
Πρώτη: από τις θέσεις εργασίας στην παραγωγικότητα. Ζήτησε να αντικατασταθεί στους αναπτυξιακούς νόμους το κριτήριο της δημιουργίας νέων θέσεων με εκείνο της σημαντικής αύξησης της παραγωγικότητας. Είναι η πιο ριζική πρόταση της ομιλίας και η λιγότερο σχολιασμένη. Θα τερμάτιζε την αρχή με την οποία η ελληνική κρατική ενίσχυση τιμολογείται μέχρι σήμερα, ανά θέση. Θα επιβράβευε την αυτοματοποίηση, όχι τον αριθμό των εργαζομένων, και ταιριάζει με τις ελλείψεις προσωπικού που περιγράφει ο ίδιος ο ΣΕΒ. Συγκρούεται όμως με το πολιτικό νόμισμα μιας κυβέρνησης που μόλις γιόρτασε ανεργία 7,4%, σε στιγμή που ο ΣΕΒ υπενθυμίζει ότι εκλογές αναμένονται σε δέκα κράτη της Ένωσης, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα. Ποιο μέτρο θα επιβραβεύει το κράτος είναι το πιο ουσιώδες αναπάντητο ερώτημα της βραδιάς.
Δεύτερη: τα φίλτρα. Ο ΣΕΒ πρότεινε να θεωρούνται εμβληματικές οι επενδύσεις άνω των 300 εκατ. με παραγωγικότητα τουλάχιστον ίση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του κλάδου, και στρατηγικές όσες υπερβαίνουν τα 150 εκατ. με παραγωγικότητα στο 90%. Όταν η ελληνική βιομηχανία συνολικά βρίσκεται στο 68%, ένα τέτοιο κατώφλι επιλέγει εκ κατασκευής έργα που προέρχονται από έξω από τον υπάρχοντα βιομηχανικό ιστό. Τα παραδείγματα της ομιλίας το επιβεβαιώνουν: εργοστάσιο κινεζικής αυτοκινητοβιομηχανίας, δεύτερο υπόστεγο στην ΕΑΒ για τις αναβαθμίσεις των F-16, σταθμός συναρμολόγησης και επισκευής ελικοπτέρων Erickson. Τα δύο είναι αμυντικά, το τρίτο κινεζικό. Υπάρχει και μια ειρωνεία: η ομιλία ξεκινά καταγγέλλοντας την επιθετική εξαγωγική πολιτική της Κίνας και τελειώνει ευχόμενη να φιλοξενήσει κινεζικό εργοστάσιο. Δεν είναι αντίφαση· είναι στρατηγική: να παράγεις εντός Ευρώπης αντί να δέχεσαι εισαγωγές. Δείχνει όμως ότι ο ανοδικός δρόμος της ελληνικής βιομηχανίας, όπως τον φαντάζεται ο ΣΕΒ, περνά από ξένο κεφάλαιο και αμυντικές συμβάσεις.
Τρίτη: οι συγχωνεύσεις. Το μέγεθος της επιχείρησης είναι, κατά τον ΣΕΒ, κρίσιμος παράγοντας παραγωγικότητας, και οι μέχρι σήμερα προσπάθειες για συγχωνεύσεις «δεν έχουν πετύχει σημαντικά αποτελέσματα». Το αίτημα είναι ισχυρότερα κίνητρα. Δεν υπάρχει όμως διάγνωση για το γιατί απέτυχαν τα προηγούμενα: φορολογία, οικογενειακή ιδιοκτησία, χρηματοδότηση, κανονιστικό πλαίσιο; Χωρίς διάγνωση, το αίτημα είναι μεγαλύτερη δόση του ίδιου φαρμάκου.
Μία παρατήρηση για το σύνολο. Καμία πρόταση δεν συνοδεύεται από κοστολόγηση και καμία από δέσμευση που θα αναλάμβαναν οι ίδιες οι επιχειρήσεις. Υπερεκπτώσεις για την τεχνητή νοημοσύνη, κίνητρα συγχωνεύσεων, ειδικό πλαίσιο κινήτρων: όλα απαιτούν δημόσιους πόρους ή δημόσιους κανόνες. Στη δική τους πλευρά, ο ΣΕΒ προσφέρει την προτροπή προς τις επιχειρήσεις να τολμήσουν να επενδύσουν. Ένα συμβόλαιο με μία υπογραφή είναι ακόμη ευχή.
Η Ευρώπη ως πραγματικό πρόβλημα και ως άλλοθι
Η ευρωπαϊκή διάγνωση του ΣΕΒ στηρίζεται σε πραγματικά προβλήματα: το ενεργειακό χάσμα, το 16% των προτάσεων της Έκθεσης Ντράγκι που έχει υλοποιηθεί πλήρως σύμφωνα με το Draghi Observatory, ο προϋπολογισμός 2028–2034 που στριμώχνεται ανάμεσα στην άμυνα, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και την πολιτική συνοχή. Για μια χώρα της οποίας η επενδυτική προσπάθεια στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ευρωπαϊκούς πόρους, η πίεση αυτή δεν είναι μακρινή.
Δύο σημεία όμως θέλουν έλεγχο. Πρώτον, η αιτιολόγηση: το κλείσιμο 30 από τα 100 διυλιστήρια από το 2009 αποδίδεται στην απόλυτη προτεραιότητα της πράσινης μετάβασης. Τα διυλιστήρια έκλεισαν και λόγω υπερδυναμικότητας, μειωμένης ζήτησης και ανταγωνισμού από μεγάλες μονάδες εκτός Ευρώπης· η ομιλία δεν το λέει. Δεύτερον, το αίτημα για αντισταθμιστικά μέτρα στις εισαγωγές από χώρες με χαμηλότερους περιβαλλοντικούς κανόνες διατυπώνεται σε υποθετικό χρόνο, «θα έπρεπε να έχουν επιβληθεί», χωρίς λέξη για τον μηχανισμό CBAM, που κάνει ακριβώς αυτό και μπήκε σε οριστική φάση εφαρμογής από τις αρχές του 2026. Είτε ο ΣΕΒ ζητά την επέκτασή του σε εξαγωγές και προϊόντα μεταγενέστερων σταδίων, είτε τον θεωρεί ανεπαρκή, η θέση είναι θεμιτή· όπως διατυπώθηκε, μένει ασαφής.
Η Ευρώπη, τέλος, λειτουργεί και ως άλλοθι, και ο ΣΕΒ το γνωρίζει. Το δεύτερο μισό της ομιλίας του αφορά την Ελλάδα, και εκεί φαίνονται τα εγχώρια εμπόδια: νέα χωροταξικά που δεν επιτρέπουν νέες μονάδες εκτός βιομηχανικών περιοχών, με πάρκα σχεδόν πλήρη, το ανοιχτό πρόβλημα της ΒΙΠΕ ΕΤΒΑ μετά την ιδιωτικοποίηση, επιχειρήσεις που δεν πληρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές και δεν ελέγχονται επαρκώς, εξειδικευμένο και ανειδίκευτο προσωπικό που δεν βρίσκεται. Τα περισσότερα από αυτά είναι αποφάσεις που η χώρα μπορεί να πάρει μόνη της.
Ο ανθρώπινος παράγοντας: η ομολογία στο τέλος
Για τελευταία πρόταση, είπε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, άφησε την πιο σημαντική: τον ανθρώπινο παράγοντα. Ζήτησε περισσότερες σχολές με τα χαρακτηριστικά της Σιβιτανιδείου και ταχύτερες διαδικασίες πρόσκλησης ανειδίκευτων εργαζομένων, δηλαδή, στην πράξη, μεταναστευτικού εργατικού δυναμικού. Το δεύτερο αίτημα είναι εκείνο που μιλά. Μια στρατηγική παραγωγικότητας και η ζήτηση για περισσότερα ανειδίκευτα χέρια δεν αντιφάσκουν βραχυπρόθεσμα, αλλά η ζήτηση αυτή είναι η υπογραφή ενός παραγωγικού μοντέλου που πρέπει να αλλάξει: όταν η ανάπτυξη των επιχειρήσεων περιορίζεται από την προσφορά ανειδίκευτης εργασίας, το κεφάλαιο ανά εργαζόμενο είναι χαμηλό. Η λύση για το πρώτο, η τεχνική εκπαίδευση, αποδίδει σε μια δεκαετία. Η λύση για το δεύτερο αποδίδει σε μήνες. Ο ΣΕΒ ζητά, ουσιαστικά, την ταχεία διόρθωση για να στηριχθεί ο αργός μετασχηματισμός, και αυτό είναι το αίτημα που κανείς δεν θα επαναλάβει δυνατά σε προεκλογική περίοδο.
Υπάρχει και η κοινωνική διάσταση, που ο ΣΕΒ τη θίγει σχεδόν παρεμπιπτόντως. Η χαμηλή παραγωγικότητα, είπε, δυσχεραίνει τη διάχυση του οφέλους της ανάπτυξης στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Είναι ίσως η πολιτικά βαρύτερη πρόταση όλου του υλικού, γιατί παραδέχεται ότι η μακροοικονομική επιτυχία δεν φτάνει αυτόματα στα νοικοκυριά. Τα στοιχεία του ίδιου του Συνδέσμου δείχνουν τη μορφή του προβλήματος. Ο μέσος μισθός στη βιομηχανία το 2025 ήταν 32% πάνω από τον μέσο όρο της οικονομίας και ο ρυθμός αύξησής του εξακολουθεί να είναι υψηλότερος. Αν ως βάση ληφθεί ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης των 1.500 ευρώ που ανέφερε ο πρωθυπουργός, κάτι που η ομιλία δεν διευκρινίζει, ο βιομηχανικός μέσος όρος πλησιάζει τα 1.980 ευρώ, πάνω από τον στόχο των 1.800 ευρώ που η κυβέρνηση έχει θέσει για το σύνολο της οικονομίας το 2030.
Δύο αγορές εργασίας, λοιπόν, και η απόσταση ανάμεσά τους μεγαλώνει όσο πετυχαίνει η μία. Η βιομηχανία απασχολεί λιγότερο από έναν στους οκτώ εργαζομένους. Για τους υπόλοιπους επτά, στις υπηρεσίες, το εμπόριο, τον τουρισμό, ούτε η ομιλία του πρωθυπουργού ούτε η ομιλία του ΣΕΒ περιέγραψαν στρατηγική παραγωγικότητας.
Το πολιτικό ρολόι
Ο πρωθυπουργός μίλησε για «εντολή προόδου» που είναι η πυξίδα της κυβέρνησης εδώ και 7,5 χρόνια: λόγος απολογισμού, τέτοιος που ταιριάζει στο κλείσιμο ενός κύκλου. Προειδοποίησε επίσης ότι ο χειμώνας που είχε περιγράψει πριν από έναν μήνα ως δύσκολος μπορεί να αποδειχθεί δυσκολότερος. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πολιτικές με άμεση, ορατή απόδοση, όπως η ενεργειακή επιδότηση, υλοποιούνται. Εκείνες με απόδοση σε χρόνια, δεξιότητες, κλίμακα, παραγωγικότητα, υπόσχονται. Δεν είναι ελληνικό ούτε κυβερνητικό ιδίωμα· είναι ο τρόπος με τον οποίο το εκλογικό ρολόι επιλέγει. Εξηγεί όμως γιατί η ατζέντα του ΣΕΒ, όσο στέρεη κι αν είναι, έχει τη δομή αιτήματος προς την επόμενη κυβέρνηση όσο και προς την τωρινή.
Τρεις δοκιμασίες για τους επόμενους μήνες
Η εκτέλεση. Το «άμεση» θα κριθεί στους λογαριασμούς ρεύματος, όχι στην ανακοίνωση. Μέτρο σύγκρισης είναι η περσινή καθυστέρηση των έξι μηνών. Δεν γνωρίζουμε ακόμη τη διάρκεια, την τιμή-δάπεδο, τα ανώτατα όρια ανά επιχείρηση ούτε τον χρόνο έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή· οι επίσημες ομιλίες σήμερα και τα κείμενα που εξετάσαμε δεν τα περιέχουν.
Το κριτήριο. Αν το επόμενο αναπτυξιακό πλαίσιο και το πλαίσιο των εμβληματικών επενδύσεων θα τιμολογούν την παραγωγικότητα ή τις θέσεις εργασίας.
Ο χάρτης χρηματοδότησης. Αν η διαφορά των περίπου 20 δισ. ευρώ ανάμεσα στο σημερινό επίπεδο επενδύσεων και τον στόχο του 2030 θα καλυφθεί από τραπεζική πίστη, κεφαλαιαγορά, ξένες άμεσες επενδύσεις ή δημόσιους πόρους, και σε ποια αναλογία. Ο ΣΕΒ τονίζει ότι οι τράπεζες είναι πλέον πιο υγιείς· η ομιλία δεν δίνει όμως χάρτη.
Στην αίθουσα του Μεγάρου, ο πρωθυπουργός και ο πρόεδρος του ΣΕΒ συμφώνησαν στους στόχους. Ο πρωθυπουργός ανέφερε τα όρια της εθνικής πολιτικής μπροστά σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Ο ΣΕΒ απαρίθμησε τα πεδία όπου η εθνική πολιτική δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί. Οι περιστάσεις αλλάζουν ανά εξάμηνο· οι δομές ανά δεκαετία. Μια οικονομία που διαχειρίζεται μόνο τις πρώτες θα συνεχίσει να παρουσιάζει καλούς απολογισμούς. Το αν θα έχει και μέλλον κρίνεται στις δεύτερες.
Η εκτίμηση της mywaypress.gr
Η κίνηση για την ενέργεια είναι σωστή και, με μέτρο την περσινή εμπειρία, γρήγορη: ευρεία κάλυψη, ευρωπαϊκά εργαλεία που ήδη χρησιμοποιούν άλλα κράτη, ποσό κοντά στο αναμενόμενο. Η κατεύθυνση είναι θετική, το μέγεθος περιορισμένο, και τα ουσιώδη ζητήματα, διάρκεια, τιμή-δάπεδο, ανώτατα όρια, χρόνος έγκρισης, παραμένουν ανοιχτά.
Το πιο πολύτιμο της βραδιάς δεν ήταν η επιδότηση αλλά η παραδοχή του ΣΕΒ ότι το μέρισμα της απασχόλησης τελείωσε. Οι πολιτικές που ακολουθούν, κριτήριο παραγωγικότητας, κλίμακα, χάρτης χρηματοδότησης, θα κριθούν από το ποιος θα επωμιστεί το κόστος της μετάβασης. Όπως υποστήριξε η mywaypress.gr σε ανάλυση της για τις αξιολογήσεις των οίκων, «οι οίκοι πιστοποιούν την ικανότητα του κράτους να πληρώνει, όχι την οικονομία που θα το στηρίζει»: τα αξιόπιστα δημοσιονομικά είναι προϋπόθεση, όχι υποκατάστατο, της παραγωγικής βάσης.
Αξιολόγηση: θετική στην κατεύθυνση, ανεπαρκής στο μέγεθος, ανοιχτή στο ουσιώδες.
Η μεγάλη εικόνα
Ο περιοριστικός παράγοντας του στόχου δεν είναι το χρήμα ούτε η επιδότηση. Είναι η πρόσβαση: γη και ηλεκτρική σύνδεση. Το νέο χωροταξικό δεν επιτρέπει νέες βιομηχανικές μονάδες εκτός βιομηχανικών περιοχών, και τα υφιστάμενα πάρκα είναι σχεδόν πλήρη. Ταυτόχρονα, η ηλεκτρική ισχύς που διατίθεται σε νέες συνδέσεις είναι πεπερασμένη και την διεκδικούν ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευση και κέντρα δεδομένων. Κάθε μεγαβάτ που δεσμεύεται για το ένα δεν είναι διαθέσιμο για το άλλο.
Αν η βιομηχανία πρέπει να φτάσει στο 16%–17% του ΑΕΠ, χρειάζεται εκ των προτέρων ένα δημόσιο ισοζύγιο γης και ισχύος: πόσα εκτάρια βιομηχανικής γης και πόσα μεγαβάτ σύνδεσης είναι διαθέσιμα έως το 2030, ποιος τα διεκδικεί και με ποια σειρά εξυπηρετείται. Χωρίς αυτό, ο στόχος των 65 δισ. ευρώ θα αποφασιστεί σιωπηρά από όποιον φτάσει πρώτος στην ουρά, και όχι από την εθνική στρατηγική.
Για τα στοιχεία: το άρθρο βασίζεται σε δημοσίευμα με τα βασικά σημεία της ομιλίας του πρωθυπουργού (όχι το πλήρες κείμενο), προεπισκόπηση του OT.gr της 6ης Οκτωβρίου, το πλήρες κείμενο της ομιλίας του προέδρου του ΣΕΒ και το δελτίο τύπου του ΣΕΒ. Οι υπολογισμοί για το κεφαλαιακό χάσμα, τον ρυθμό των επενδύσεων και τον ρυθμό της βιομηχανίας είναι της mywaypress.gr, με ρητές παραδοχές. Ανάμεσα στους χορηγούς της εκδήλωσης, σύμφωνα με το δελτίο τύπου του ΣΕΒ, είναι όμιλοι από κλάδους που ονομάστηκαν δικαιούχοι της επιδότησης, όπως το τσιμέντο και τα τρόφιμα: κάτι φυσιολογικό για εργοδοτικό σύνδεσμο, που οφείλει όμως να είναι γνωστό στον αναγνώστη.
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει
