Παγκόσμια κλιματική συνεργασία μετά το 2024: Μια πρόταση για συμμαχία βαριάς βιομηχανίας για το Κλίμα

Η παγκόσμια κλιματική συνεργασία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, ιδιαίτερα μετά την απόσυρση των ΗΠΑ από τις παγκόσμιες κλιματικές συμφωνίες και την αντιστροφή της ομοσπονδιακής κλιματικής πολιτικής τους. Το φαινόμενο του “λαθρεπιβάτη” (“free-rider problem”) εμποδίζει την αποτελεσματική συλλογική δράση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς οι χώρες επωμίζονται το κόστος των κλιματικών τους πολιτικών αλλά αποκομίζουν μόνο ένα μικρό μέρος των συνολικών οφελών. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, προτείνεται η δημιουργία μιας «συμμαχίας βαριάς βιομηχανίας για το κλίμα».

 
Κλιματική πολιτική των ΗΠΑ μετά το 2024

Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ τον Νοέμβριο του 2024 για μια δεύτερη, μη διαδοχική, προεδρική θητεία καθιστά σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια κλιματική συνεργασία τα επόμενα χρόνια. Ενώ η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε επαναβεβαιώσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στη Συμφωνία του Παρισιού και είχε εφαρμόσει σημαντικές πολιτικές απανθρακοποίησης μέσω φορολογικών και ρυθμιστικών μηχανισμών, η επερχόμενη κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη αποσυρθεί από τη Συμφωνία του Παρισιού και έχει ξεκινήσει την ανατροπή των κανονισμών για τις εκπομπές. Ενώ η πλήρης κατάργηση των πιστώσεων καθαρής ενέργειας του νόμου για τη Μείωση του Πληθωρισμού (IRA) είναι λιγότερο πιθανή λόγω του οφέλους τους σε πολλές ρεπουμπλικανικές εκλογικές περιφέρειες και της δυσκολίας κοινοβουλευτικής δράσης, η πρόοδος των εκπομπών των ΗΠΑ θα εξαρτηθεί πλέον από πολιτικές δράσεις σε επίπεδο πολιτειών, καθώς και από τις δυναμικές που προκύπτουν από προηγούμενες πολιτικές υιοθετήσεις και τεχνολογικές αλλαγές. Πολλές πολιτείες των ΗΠΑ, όπως η Καλιφόρνια, η Ουάσινγκτον και η Νέα Υόρκη, έχουν εφαρμόσει ή συνεχίζουν να εφαρμόζουν φιλόδοξες κλιματικές πολιτικές και προγράμματα τιμολόγησης του άνθρακα.

 
Προκλήσεις στην Παγκόσμια κλιματική συνεργασία

Η πρόοδος στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι ανεπαρκής, με τις τρέχουσες πολιτικές να οδηγούν σε αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,7°C έως το 2100, πολύ πάνω από τον στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για 1,5°C. Οι βασικές προκλήσεις περιλαμβάνουν:

• Το Πρόβλημα του Λαθρεπιβάτη: Κάθε δικαιοδοσία φέρει το πλήρες κόστος των πολιτικών της, αλλά αποκομίζει μόνο ένα ελάχιστο μέρος των συνολικών οφελών, μειώνοντας το κίνητρο για δράση.
• Έλλειψη Μηχανισμού Επιβολής: Η Συμφωνία του Παρισιού βασίζεται σε μια στρατηγική “δέσμευσης και επανεξέτασης” (“pledge and review”), όπου οι χώρες θέτουν τις δικές τους εθνικά καθορισμένες συνεισφορές (NDCs). Ωστόσο, δεν υπάρχουν κυρώσεις για τις χώρες που αποτυγχάνουν να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, καθιστώντας τον κίνδυνο φήμης ανεπαρκή κίνητρο.
• Έλλειψη Ηγεσίας: Παρόλο που ο κόσμος αναγνωρίζει τη φύση του προβλήματος, η απουσία σταθερής ηγεσίας εμποδίζει την πρόοδο. Η διαλείπουσα συμμετοχή των ΗΠΑ, του μεγαλύτερου ιστορικού εκπομπού, υπονομεύει τις προσπάθειες.

 
Η προτεινόμενη συμμαχία βαριάς βιομηχανίας για το κλίμα

Για να ξεπεραστούν αυτά τα εμπόδια, προτείνεται μια συμμαχία βαριάς βιομηχανίας για το κλίμα. Τα μέλη της συμμαχίας θα δεσμευτούν να εφαρμόσουν ένα τέλος άνθρακα (ή ένα ισοδύναμο σύστημα εμπορίας εκπομπών) στις άμεσες εκπομπές άνθρακα (πεδίο 1) και στην αντίστοιχη ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται στην παραγωγή (πεδίο 2) των βαρέων βιομηχανιών. Οι βιομηχανίες αυτές περιλαμβάνουν το αλουμίνιο, τον σίδηρο και τον χάλυβα, το τσιμέντο και τα λιπάσματα.

Επιπλέον, τα μέλη θα συμφωνήσουν να επιβάλλουν μη διακριτικούς δασμούς (μηχανισμοί συνοριακής προσαρμογής άνθρακα – CBAMs) στις εισαγωγές από χώρες μη μέλη, αλλά όχι μεταξύ τους. Η συμμαχία θα συντονίσει επίσης την ανάπτυξη κοινών προτύπων μέτρησης, αναφοράς και επαλήθευσης, καθώς και κοινών διοικητικών διαδικασιών για τη μείωση του κόστους συμμόρφωσης.

 
Πλεονεκτήματα και μηχανισμοί για ευρεία συμμετοχή

Αυτή η προσέγγιση συμμαχίας προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα:

• Μείωση Εκπομπών και Φορολογικά Έσοδα: Η τιμολόγηση του βιομηχανικού άνθρακα μπορεί να επιφέρει σημαντικά οφέλη μείωσης των εκπομπών, ενώ παράλληλα αυξάνει τα φορολογικά έσοδα. Εκτιμάται ότι μια τέτοια συμμαχία έχει τη δυνατότητα να μειώσει τις παγκόσμιες εκπομπές κατά 1,5% (570 εκατομμύρια τόνους ετησίως) εάν συμμετέχουν οι 17 δικαιοδοσίες της G20 που ήδη χρησιμοποιούν κάποια μορφή τιμολόγησης άνθρακα, ή έως και 2,7% (1030 εκατομμύρια τόνους ετησίως) εάν η συμμετοχή καλύπτει την πλειονότητα του κόσμου.
• Μηχανισμός Επιβολής: Η συμμαχία θα ενθαρρύνει την υιοθέτηση πολιτικών, προσφέροντας στα μέλη προνομιακή πρόσβαση στην αγορά και άλλα οφέλη σε σχέση με τα μη μέλη. Αυτό παρέχει έναν μηχανισμό επιβολής που έχει λείψει από τη διαδικασία της UNFCCC.
• Τμηματική Τιμολόγηση: Προτείνεται μια διαβαθμισμένη προσέγγιση τιμολόγησης (tiered pricing) που θα είναι ευαίσθητη στα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης των χωρών, για να διευρυνθεί η συμμετοχή. Για παράδειγμα, προτείνονται τρία επίπεδα τιμολόγησης για χώρες χαμηλού, μεσαίου και υψηλού εισοδήματος, ενδεχομένως στα 25€, 50€ και 75€ (προσαρμοσμένα στον πληθωρισμό). Αυτό το σχέδιο αποσκοπεί στο να δοθούν στις χώρες χαμηλότερου εισοδήματος ισχυρότερα κίνητρα για συμμετοχή και να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες ότι οι CBAMs θα τις έβλαπταν δυσανάλογα.
• Πρόσθετα Κίνητρα: Η συμμαχία θα μπορούσε να συνδυάσει τον μηχανισμό τιμολόγησης άνθρακα με άλλα κίνητρα για τα μέλη, όπως πρόσβαση στην αγορά, δεσμεύσεις χρηματοδότησης για το κλίμα και συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας.

 
Σύγκριση με τον CBAM της ΕΕ και βελτιώσεις

Η πρόταση αυτή βασίζεται στον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) της ΕΕ, αλλά τον βελτιώνει. Ο CBAM της ΕΕ εφαρμόζεται επί του παρόντος σε εκπομπές πεδίου 1 και 2 σε ορισμένους τομείς, και πιστώνει την τιμολόγηση άνθρακα των χωρών εξαγωγής στους υπολογισμούς των δασμών του. Ωστόσο, έχει επικριθεί για το διοικητικό του βάρος και τις ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα. Μια πολυμερής προσέγγιση, όπως η προτεινόμενη συμμαχία, μπορεί να αντιμετωπίσει αυτές τις ανησυχίες παρέχοντας ενιαία πρότυπα, τιμώντας την αρχή των «κοινών αλλά διαφοροποιημένων ευθυνών» και διευκολύνοντας την ευρύτερη συμμετοχή, μειώνοντας τις ανησυχίες για διαρροή εκπομπών.

 
Διαπραγμάτευση και αντίκτυπος

Η διαπραγμάτευση μιας τέτοιας συμμαχίας δεν θα είναι εύκολη, δεδομένων των υφιστάμενων διεθνών εντάσεων. Ωστόσο, είναι εφικτή, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι οι δικαιοδοσίες της G20 αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% των παγκόσμιων εκπομπών άνθρακα και οι περισσότερες από αυτές χρησιμοποιούν ήδη κάποιες μορφές τιμολόγησης άνθρακα. Παραδόξως, η απουσία των ΗΠΑ από την ηγεσία θα μπορούσε να διευκολύνει τον συντονισμό των πολιτικών τιμολόγησης άνθρακα, μειώνοντας τις συγκρούσεις που συνδέονται με τις προτιμήσεις των ΗΠΑ. Ακόμη και χωρίς την πλήρη συμμετοχή των ΗΠΑ, οι βαριές βιομηχανίες των ΗΠΑ ενδέχεται να έχουν σημαντικά κίνητρα να συμμετάσχουν, εάν οι ανταγωνιστές τους σε παγκόσμιες αγορές είναι μέρος της συμμαχίας.

Μια συμμαχία βαριάς βιομηχανίας για το κλίμα έχει τη δυνατότητα να μειώσει σημαντικά τις παγκόσμιες εκπομπές και να λειτουργήσει ως ένα σκαλοπάτι για περαιτέρω διεθνή κλιματική συνεργασία. Αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του λαθρεπιβάτη μέσω οικονομικών κινήτρων και μηχανισμών επιβολής, και λαμβάνοντας υπόψη τις διαφοροποιημένες ευθύνες των χωρών, αυτή η προσέγγιση μπορεί να επιταχύνει την παγκόσμια δράση για το κλίμα, ακόμη και εν μέσω των μεταβαλλόμενων γεωπολιτικών συνθηκών.

 
Με πληροφορίες από piie.com

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.