Παγκόσμια οικονομία σε αναταραχή: Το ΔΝΤ προειδοποιεί για επιβράδυνση και αυξημένη αβεβαιότητα
Ένα οικονομικό τοπίο σε μετάλλαξη
Η παγκόσμια οικονομία διέρχεται περίοδο έντονης αναδιαμόρφωσης, με τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου και της οικονομικής συνεργασίας να βρίσκονται σε ρευστότητα. Σύμφωνα με την τελευταία έκδοση των Προοπτικών της Παγκόσμιας Οικονομίας (World Economic Outlook – WEO) του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για τον Οκτώβριο 2025, το διεθνές οικονομικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αυξημένο προστατευτισμό, κατακερματισμό και αμυδρές μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.
Η αναφορά του ΔΝΤ καταγράφει μια κρίσιμη καμπή: μετά την εισαγωγή υψηλότερων δασμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Φεβρουάριο 2025, και παρά τις μεταγενέστερες συμφωνίες που μετρίασαν ορισμένες ακρότητες, η αβεβαιότητα για τη σταθερότητα και την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας παραμένει έντονη. Ταυτόχρονα, σημαντικές περικοπές στην αναπτυξιακή βοήθεια και νέοι περιορισμοί στη μετανάστευση από ορισμένες προηγμένες οικονομίες προσθέτουν επιπλέον πιέσεις στο σύστημα.
Η εξέλιξη των προβλέψεων: Από τον Απρίλιο στον Οκτώβριο 2025
Οι αρχικές ανησυχίες του Απριλίου
Όταν εκδηλώθηκαν οι πρώτες μετατοπίσεις στην εμπορική πολιτική και ακολούθησε η έξαρση της αβεβαιότητας, η έκδοση του WEO τον Απρίλιο 2025 αναθεώρησε προς τα κάτω την παγκόσμια πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2025 κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες, στο 2,8%. Η αιτιολογία ήταν σαφής: οι δασμοί λειτουργούσαν ως σοκ προσφοράς για τις χώρες που τους επέβαλλαν και ως σοκ ζήτησης για τις στοχευόμενες, ενώ η αβεβαιότητα αποτελούσε αρνητικό σοκ ζήτησης για όλους.
Η μετριοπαθής ανάκαμψη του Ιουλίου
Τον Ιούλιο, ανακοινώσεις που μείωσαν τους δασμούς από τα υψηλά τους επίπεδα του Απριλίου οδήγησαν σε μια μετριοπαθή ανοδική αναθεώρηση στο 3,0%. Οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό, αν και συνολικά σχεδόν αμετάβλητες, αυξήθηκαν για τις Ηνωμένες Πολιτείες και μειώθηκαν για πολλές άλλες οικονομίες.
Η τρέχουσα εικόνα: Οκτώβριος 2025
Σύμφωνα με την τελευταία αναφορά, η παγκόσμια ανάπτυξη προβλέπεται να επιβραδυνθεί από 3,3% το 2024 σε 3,2% το 2025 και σε 3,1% το 2026. Πρόκειται για βελτίωση σε σχέση με την Ιουλιανή ενημέρωση, αλλά σωρευτικά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τις προβλέψεις που είχαν γίνει πριν τις μετατοπίσεις πολιτικής στην έκδοση του Οκτωβρίου 2024.
Σε βάση τέλους έτους, η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί από 3,6% το 2024 σε 2,6% το 2025, αντικατοπτρίζοντας τις αντίθετες δυνάμεις από την αβεβαιότητα και τον προστατευτισμό.
Η πραγματικότητα πίσω από τα νούμερα: Προσωρινή ανθεκτικότητα ή Δομική αδυναμία;
Η παραπλανητική αντοχή του πρώτου Εξαμήνου
Μετά από μια ανθεκτική έναρξη, η παγκόσμια οικονομία εμφανίζει σημάδια μέτριας επιβράδυνσης, όπως προβλέφθηκε. Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2025 έδειξαν ισχυρή δραστηριότητα: ο πληθωρισμός στις ασιατικές οικονομίες ήταν συγκρατημένος, ενώ παρέμεινε σταθερός στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι αυτή η εμφανής ανθεκτικότητα φαίνεται να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε προσωρινούς παράγοντες παρά σε θεμελιώδη δύναμη. Συγκεκριμένα:
- Front-loading εμπορίου και επενδύσεων: Οι επιχειρήσεις έσπευσαν να προλάβουν την επιβολή δασμών
- Στρατηγικές διαχείρισης αποθεμάτων: Αύξηση αποθεμάτων για να αποφευχθούν μελλοντικές αυξήσεις κόστους
Η εξασθένηση των προσωρινών παραγόντων
Καθώς αυτοί οι παράγοντες εξασθενούν, αναδύονται πιο αδύναμα δεδομένα. Το front-loading αναστρέφεται, οι αγορές εργασίας μαλακώνουν και η μετάδοση των δασμών στις τιμές καταναλωτή των ΗΠΑ, που προηγουμένως ήταν περιορισμένη, φαίνεται όλο και πιο πιθανή.
Επιπλέον, οι προηγμένες οικονομίες που βασίζονταν παραδοσιακά στη μετανάστευση παρατηρούν απότομες μειώσεις στις καθαρές εισροές εργατικού δυναμικού, με συνέπειες για τη δυνητική παραγωγή.
Περιφερειακές προοπτικές: Μια οικονομία δύο ταχυτήτων
Προηγμένες οικονομίες: Επιβράδυνση στον ορίζοντα
Οι προηγμένες οικονομίες προβλέπεται να αναπτυχθούν περίπου 1,5% το 2025-26. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να επιβραδυνθούν στο 2,0%, καθώς οι επιπτώσεις των δασμολογικών πολιτικών και των περιοριστικών μέτρων στη μετανάστευση γίνονται πιο εμφανείς.
Αναδυόμενες αγορές: Σχετική αντοχή
Οι αναδυόμενες αγορές και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες προβλέπεται να μετριάσουν την ανάπτυξή τους σε λίγο πάνω από 4,0%. Η σχετική αντοχή τους αντανακλά εν μέρει την καλύτερη προσαρμοστικότητα και την προηγούμενη ενίσχυση των πολιτικών πλαισίων τους.
Πληθωρισμός: Διαφοροποιημένη εικόνα
Ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί στο 4,2% παγκοσμίως το 2025 και στο 3,7% το 2026, με σημαντική διακύμανση:
- Πληθωρισμός πάνω από τον στόχο στις ΗΠΑ, με κινδύνους προς τα πάνω
- Συγκρατημένος πληθωρισμός στο μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου κόσμου
Παγκόσμιο εμπόριο: Επιταχυνόμενη επιβράδυνση
Ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου προβλέπεται να αναπτυχθεί με μέσο ρυθμό 2,9% το 2025-26, ενισχυμένος από το front-loading το 2025, αλλά ακόμα πολύ πιο αργά από τον ρυθμό ανάπτυξης 3,5% το 2024. Ο διαρκής κατακερματισμός του εμπορίου περιορίζει τα κέρδη.
Κίνδυνοι: Το ισοζύγιο κλίνει προς τα κάτω
Κύριοι κίνδυνοι επιδείνωσης
Το ΔΝΤ εντοπίζει μια σειρά σοβαρών κινδύνων που απειλούν να επιδεινώσουν περαιτέρω τις προοπτικές:
- Παρατεταμένη Αβεβαιότητα Πολιτικής Η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα σχετικά με την κατεύθυνση των πολιτικών θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις, καθώς επιχειρήσεις και καταναλωτές επιλέγουν να περιμένουν και να παρακολουθούν.
- Κλιμάκωση του Προστατευτισμού Περαιτέρω κλιμάκωση των προστατευτικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των μη δασμολογικών φραγμών, θα μπορούσε να καταστείλει τις επενδύσεις, να διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού και να περιορίσει την αύξηση της παραγωγικότητας.
- Σοκ Προσφοράς Εργασίας Μεγαλύτερα από το αναμενόμενο σοκ στην προσφορά εργασίας, ιδιαίτερα από περιοριστικές πολιτικές μετανάστευσης, θα μπορούσαν να μειώσουν την ανάπτυξη, ειδικά σε οικονομίες που αντιμετωπίζουν γήρανση του πληθυσμού και ελλείψεις δεξιοτήτων.
- Δημοσιονομικές Ευπάθειες Οι δημοσιονομικές αδυναμίες και οι ευθραυστότητες των χρηματοπιστωτικών αγορών ενδέχεται να αλληλεπιδράσουν με το αυξανόμενο κόστος δανεισμού και τους αυξημένους κινδύνους ανανέωσης χρέους για τα κράτη.
- Αναπροσαρμογή των Μετοχών Τεχνολογίας Μια απότομη αναπροσαρμογή της αποτίμησης των μετοχών τεχνολογίας θα μπορούσε να προκληθεί από απογοητευτικά αποτελέσματα στα κέρδη και τα κέρδη παραγωγικότητας που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), σηματοδοτώντας το τέλος του επενδυτικού boom στην ΑΙ και του συναφούς ενθουσιασμού των χρηματοπιστωτικών αγορών.
- Πίεση στην Ανεξαρτησία Θεσμών Η πίεση στην ανεξαρτησία βασικών οικονομικών θεσμών, όπως οι κεντρικές τράπεζες, θα μπορούσε να διαβρώσει την κερδισμένη με κόπο αξιοπιστία πολιτικής και να υπονομεύσει τη σωστή οικονομική λήψη αποφάσεων.
- Ανατιμήσεις Τιμών Εμπορευμάτων Οι απότομες αυξήσεις των τιμών των εμπορευμάτων που προέρχονται από κλιματικά σοκ ή γεωπολιτικές εντάσεις θέτουν πρόσθετους κινδύνους, ειδικά για χώρες χαμηλού εισοδήματος που εισάγουν εμπορεύματα.
Θετικά σενάρια: Περιορισμένα αλλά υπαρκτά
Παρά την επικράτηση των αρνητικών κινδύνων, το ΔΝΤ αναγνωρίζει ορισμένες θετικές δυνατότητες:
- Διαπραγματεύσεις Εμπορίου: Μια ουσιαστική πρόοδος στις εμπορικές διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να μειώσει τους δασμούς και την αβεβαιότητα
- Ώθηση Μεταρρυθμίσεων: Ανανεωμένη ορμή μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των εντεινόμενων προκλήσεων θα μπορούσε να δώσει ώθηση στη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη
- Κέρδη από την ΑΙ: Ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας λόγω της ΑΙ θα μπορούσε να φέρει κέρδη σε ολόκληρη την οικονομία
Πολιτικές συστάσεις: Ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσης
Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι το έργο που έχει μπροστά του είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μέσω αξιόπιστων, προβλέψιμων και βιώσιμων πολιτικών δράσεων.
- Εμπορική πολιτική και διπλωματία
Καθιέρωση Σαφών Οδικών Χαρτών Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να καθιερώσουν σαφείς, διαφανείς και βασισμένους σε κανόνες οδικούς χάρτες εμπορικής πολιτικής για τη μείωση της αβεβαιότητας και την υποστήριξη των επενδύσεων.
Εκσυγχρονισμός Εμπορικών Κανόνων Οι εμπορικοί κανόνες πρέπει να εκσυγχρονιστούν για την ψηφιακή εποχή και να προσφέρουν ευκαιρίες για ισχυρότερη πολυμερή συνεργασία.
Σύζευξη με Μακροοικονομική Προσαρμογή Ο συνδυασμός της εμπορικής διπλωματίας με μακροοικονομική προσαρμογή είναι ζωτικής σημασίας για τη διόρθωση των διαρκών εξωτερικών ανισορροπιών, αντιμετωπίζοντας τις υποκείμενες αιτίες τους.
- Δημοσιονομική πολιτική
Ανασυγκρότηση Ταμειακών Αποθεμάτων Η ανασυγκρότηση των δημοσιονομικών ταμειακών αποθεμάτων και η διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους παραμένουν προτεραιότητα.
Μεσοπρόθεσμη Δημοσιονομική Εξυγίανση Η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική εξυγίανση θα πρέπει να περιλαμβάνει ρεαλιστικά, ισορροπημένα σχέδια που συνδυάζουν εξορθολογισμό των δαπανών και δημιουργία εσόδων.
Στοχευμένα Μέτρα Στήριξης Τυχόν νέα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι προσωρινά, καλά στοχευμένα και να αντισταθμίζονται από σαφείς εξοικονομήσεις.
- Νομισματική πολιτική
Διαβάθμιση για Ισορροπία Η νομισματική πολιτική πρέπει να βαθμονομηθεί για να εξισορροπήσει την σταθερότητα των τιμών και τους κινδύνους ανάπτυξης, σύμφωνα με τις εντολές των κεντρικών τραπεζών.
Διαφύλαξη Ανεξαρτησίας Η διατήρηση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών παραμένει κρίσιμη για την αγκύρωση των προσδοκιών πληθωρισμού και τη δυνατότητά τους να επιτύχουν τις εντολές τους.
- Δομικές μεταρρυθμίσεις
Οι προσπάθειες για δομικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να διπλασιαστούν τώρα για να ανεβάσουν τις προοπτικές ανάπτυξης:
- Προώθηση της κινητικότητας της εργασίας
- Ενθάρρυνση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό
- Επένδυση στον ψηφιακό μετασχηματισμό
- Ενίσχυση των θεσμών
- Βιομηχανική πολιτική: Ευκαιρίες και προειδοποιήσεις
Όπως αποδεικνύει το Κεφάλαιο 3 της αναφοράς, η βιομηχανική πολιτική μπορεί να έχει ρόλο στη βελτίωση της ανθεκτικότητας και της ανάπτυξης, αλλά πρέπει να δίνεται πλήρης εκτίμηση στο κόστος ευκαιρίας και στις αντισταθμίσεις που εμπλέκονται στη χρήση της.
- Ειδικές προκλήσεις για χώρες χαμηλού εισοδήματος
Για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος, η κινητοποίηση εγχώριων πόρων, μεταξύ άλλων μέσω μεταρρυθμίσεων διακυβέρνησης και διοίκησης, είναι ουσιώδης καθώς η εξωτερική βοήθεια μειώνεται.
- Προετοιμασία και αξιοπιστία
Σε περιόδους αβεβαιότητας, ο σχεδιασμός σεναρίων και τα προσχεδιασμένα εγχειρίδια πολιτικής μπορούν να βελτιώσουν την ετοιμότητα και την αξιοπιστία, διασφαλίζοντας ότι οι πολιτικές απαντήσεις είναι αποτελεσματικές και έγκαιρες.
Πλοηγώντας στην αβεβαιότητα
Η έκθεση του ΔΝΤ για τον Οκτώβριο 2025 ζωγραφίζει μια εικόνα μιας παγκόσμιας οικονομίας που βρίσκεται σε σημείο καμπής. Η μετριοπαθής βελτίωση των προβλέψεων σε σχέση με τον Απρίλιο και τον Ιούλιο δεν πρέπει να συγκαλύπτει το γεγονός ότι η παγκόσμια ανάπτυξη παραμένει υποτονική και σημαντικά χαμηλότερη από τις προβλέψεις πριν από τις πολιτικές αλλαγές.
Η προσωρινή ανθεκτικότητα που παρατηρήθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2025 αποδίδεται σε προσωρινούς παράγοντες που εξασθενούν. Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει καθώς η μετάδοση των δασμών στις τιμές καταναλωτή θα γίνει πιο εμφανής, οι αγορές εργασίας θα μαλακώσουν περαιτέρω και οι επιπτώσεις των περιοριστικών πολιτικών μετανάστευσης θα γίνουν περισσότερο αισθητές.
Οι κίνδυνοι παραμένουν σαφώς στραμμένοι προς τα κάτω, με την παρατεταμένη αβεβαιότητα, τον αυξανόμενο προστατευτισμό, τις δημοσιονομικές ευπάθειες και την πιθανή διάβρωση της θεσμικής ανεξαρτησίας να αποτελούν σοβαρές απειλές. Ωστόσο, υπάρχουν και ευκαιρίες: μια ουσιαστική πρόοδος στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, ανανεωμένη ορμή μεταρρυθμίσεων και τα πιθανά κέρδη παραγωγικότητας από την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν τις προοπτικές.
Το κεντρικό μήνυμα του ΔΝΤ είναι σαφές: η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης απαιτεί αξιόπιστες, προβλέψιμες και βιώσιμες πολιτικές δράσεις. Από την εμπορική διπλωματία και τη δημοσιονομική εξυγίανση μέχρι τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών και την εντατικοποίηση των δομικών μεταρρυθμίσεων, οι προκλήσεις είναι πολλαπλές αλλά όχι ανυπέρβλητες.
Σε αυτήν την κρίσιμη συγκυρία, η ικανότητα των κυβερνήσεων να συνεργαστούν, να διατηρήσουν σταθερά πολιτικά πλαίσια και να εφαρμόσουν ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις θα καθορίσει το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας. Όπως τονίζει το ΔΝΤ, χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, οι χώρες πρέπει να αγκαλιάσουν τις μεταρρυθμίσεις για να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα καθώς διαμορφώνεται ένα νέο παγκόσμιο οικονομικό τοπίο.
Η επόμενη διετία θα είναι κρίσιμη. Οι επιλογές που θα γίνουν τώρα—στην εμπορική πολιτική, στη δημοσιονομική διαχείριση, στην προστασία της θεσμικής ανεξαρτησίας και στην προώθηση των δομικών μεταρρυθμίσεων—θα διαμορφώσουν όχι μόνο τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης, αλλά και τη μακροπρόθεσμη ευημερία εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.
Σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες του διεθνούς οικονομικού συστήματος βρίσκονται σε ρευστότητα, η επιστροφή στις βασικές αρχές—διαφάνεια, προβλεψιμότητα, συνεργασία και βιωσιμότητα—δεν είναι απλώς επιθυμητή, αλλά απαραίτητη για την πλοήγηση στην αβεβαιότητα που βρίσκεται μπροστά μας.
Ειδική αναφορά: Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα
Σύμφωνα με δημοσίευμα του ελληνικού Τύπου, το ΔΝΤ αναθεωρεί προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης για την Ελλάδα. Αν και τα συγκεκριμένα στοιχεία για τη χώρα μας δεν περιλαμβάνονται στην εκτελεστική περίληψη της παγκόσμιας αναφοράς, η γενικότερη επιβράδυνση των προηγμένων οικονομιών και οι επιπτώσεις από την εμπορική αβεβαιότητα αναμένεται να επηρεάσουν και την ελληνική οικονομία.
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο που περιγράφει το ΔΝΤ: η ανάγκη για δημοσιονομική εξυγίανση, η σημασία των δομικών μεταρρυθμίσεων, η αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων και η ενίσχυση της παραγωγικότητας μέσω επενδύσεων στον ψηφιακό μετασχηματισμό παραμένουν κεντρικές προτεραιότητες.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες, καλείται να εφαρμόσει τις συστάσεις του ΔΝΤ: να διατηρήσει σταθερά δημοσιονομικά, να επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να προετοιμαστεί για διάφορα σενάρια με προσχεδιασμένα σχέδια δράσης.
Άρθρο που βασίζεται στην έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Οκτώβριος 2025
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
