Προληπτικοί πόλεμοι ή καθυστερημένη καταστροφή;

Η στρατηγική λογική πίσω από τα «wars of choice» και το νέο γεωπολιτικό δόγμα αποτροπής

 
Η συζήτηση γύρω από τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα των πολέμων επανέρχεται δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο, με αφορμή τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν και τη συνολικότερη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή. Το κείμενο του Clifford D. May, σύμφωνα με το δημοσίευμα,( fdd.org ), δεν αποτελεί απλώς μια υπεράσπιση των λεγόμενων «wars of choice», αλλά μια συνολική στρατηγική πρόταση για το πώς οι μεγάλες δυνάμεις οφείλουν να διαχειρίζονται τις ανερχόμενες απειλές σε ένα πολυπολικό και ολοένα πιο ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα.

 
Η βασική θέση: η καθυστέρηση κοστίζει περισσότερο

Στον πυρήνα της ανάλυσης βρίσκεται ένα απλό αλλά ισχυρό επιχείρημα: η αναβολή μιας σύγκρουσης δεν οδηγεί σε ειρήνη, αλλά συχνά σε έναν πολύ πιο καταστροφικό πόλεμο στο μέλλον. Το ιστορικό παράδειγμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου χρησιμοποιείται ως κατεξοχήν απόδειξη αυτής της λογικής.

Η έννοια του «πολέμου επιλογής» επαναπροσδιορίζεται: δεν πρόκειται για έναν αυθαίρετο ή επιθετικό πόλεμο, αλλά για μια στρατηγική απόφαση πρόληψης, πριν ο αντίπαλος αποκτήσει τέτοια ισχύ που να καθιστά τη σύγκρουση αναπόφευκτη και δυσμενέστερη.

 
Το τέλος της έννοιας της «άμεσης απειλής»

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του κειμένου είναι η απόρριψη της έννοιας της «επικείμενης απειλής» ως προϋπόθεσης για στρατιωτική δράση. Σύμφωνα με τη συλλογιστική αυτή, η διεθνής πολιτική δεν μπορεί να βασίζεται σε στενούς νομικούς ορισμούς, όταν η τεχνολογία (πυρηνικά, βαλλιστικοί πύραυλοι, drones) μειώνει δραματικά τον χρόνο αντίδρασης.

Το δίλημμα που τίθεται είναι χαρακτηριστικό: πρέπει ένα κράτος να περιμένει μέχρι ο αντίπαλος «να πατήσει τη σκανδάλη» ή να δράσει όταν διαπιστώνει ότι η απειλή ωριμάζει;

Η στρατηγική αυτή συνδέεται άμεσα με το δόγμα προληπτικών ενεργειών που υιοθετήθηκε μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ενσωματώνοντας την ιδέα ότι η αποτροπή δεν αρκεί όταν ο αντίπαλος δεν λειτουργεί με ορθολογικά ή δυτικά κριτήρια.

 
Το Ιράν ως μελέτη περίπτωσης

Το Ιράν παρουσιάζεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα απειλής που εξελίχθηκε σταδιακά, υπό την ανοχή της διεθνούς κοινότητας. Σύμφωνα με την ανάλυση:

• Ανάπτυξη πυρηνικών υποδομών σε υπόγειες εγκαταστάσεις
• Ενίσχυση δικτύων παραστρατιωτικών οργανώσεων
• Συστηματική παραγωγή πυραύλων και drones
• Διεθνείς συνεργασίες με δυνάμεις όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα

Η στρατηγική εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή ενός «αντι-δυτικού άξονα», με το Ιράν να λειτουργεί ως περιφερειακός επιταχυντής αποσταθεροποίησης.

Η αναφορά σε γεγονότα όπως οι επιθέσεις του 2023 από τη Χαμάς και η κλιμάκωση με τη Χεζμπολάχ εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο: μια αλυσίδα εξελίξεων που, αν δεν είχε ανακοπεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πολύ πιο επικίνδυνη σύγκρουση.

 
Η στρατηγική της αποτροπής μέσω ισχύος

Το άρθρο επαναφέρει μια κλασική αλλά σήμερα αμφισβητούμενη αρχή: η αποτροπή βασίζεται όχι στις διαπραγματεύσεις, αλλά στην ξεκάθαρη επίδειξη ισχύος και βούλησης.

Η φράση ότι «οι αμερικανικές δυνάμεις δεν πρέπει ποτέ να βρίσκονται σε δίκαιη μάχη» συνοψίζει αυτή τη λογική: η υπεροχή δεν είναι απλώς επιθυμητή, αλλά απαραίτητη για την αποφυγή πολέμου.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν αποτελούν αποτυχία της διπλωματίας, αλλά εργαλείο της.

Η ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση

Η ανάλυση ξεπερνά το Ιράν και εισέρχεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό σχήμα. Η συνεργασία Τεχεράνης με το Πεκίνο, τη Μόσχα και την Πιονγκγιάνγκ παρουσιάζεται ως μέρος μιας στρατηγικής πρόκλησης προς τη δυτική ηγεμονία.

Η αναφορά στον Xi Jinping και το όραμά του για μια «κοινή μοίρα της ανθρωπότητας» δεν είναι τυχαία: υποδηλώνει μια εναλλακτική παγκόσμια τάξη, όπου οι κανόνες δεν θα διαμορφώνονται από τη Δύση.

Το υπονοούμενο είναι σαφές: η αποφυγή σύγκρουσης σήμερα μπορεί να οδηγήσει σε στρατηγική υποχώρηση αύριο.

 
Η προειδοποίηση: η παρακμή είναι ταχεία

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η επισήμανση ότι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να διολισθήσουν σε παρακμή πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο πιστεύουν. Η έμμεση αναφορά στην Ευρώπη λειτουργεί ως παράδειγμα «στρατηγικής αδράνειας».

Η επίκληση του John F. Kennedy ενισχύει το επιχείρημα: το κόστος της δράσης είναι μικρότερο από το κόστος της αδράνειας.

 
Μια νέα στρατηγική κανονικότητα

Το κείμενο του May δεν είναι ουδέτερο· είναι μια σαφής τοποθέτηση υπέρ μιας πιο επιθετικής, προληπτικής στρατηγικής. Ωστόσο, αναδεικνύει μια πραγματική μετατόπιση στη διεθνή σκέψη:

• Από την αποτροπή στην πρόληψη
• Από τη διπλωματία στην ισχύ
• Από την αντίδραση στην πρωτοβουλία

Το κρίσιμο ερώτημα που αφήνει ανοιχτό είναι βαθιά πολιτικό και ηθικό:
μπορεί μια δημοκρατία να δικαιολογήσει πολέμους πριν η απειλή γίνει άμεση — ή αυτό ανοίγει την πόρτα σε μια νέα εποχή διαρκούς σύγκρουσης;

Σε κάθε περίπτωση, η έννοια του «πολέμου επιλογής» φαίνεται πως επιστρέφει στο επίκεντρο της διεθνούς στρατηγικής, όχι ως εξαίρεση, αλλά ως πιθανή κανονικότητα.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.