Προϋπολογισμός 2026: Ανάμεσα στους αριθμούς και τις σιωπές
Τι δείχνουν τα δεδομένα – και τι αποφεύγει να πει το αφήγημα Πιερρακάκη
Ο Κρατικός Προϋπολογισμός 2026, όπως παρουσιάστηκε από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη στη Βουλή, επιχειρεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως δημοσιονομικό εργαλείο, αλλά ως κείμενο πολιτικής αυτοεπιβεβαίωσης. Οι αριθμοί επιστρατεύονται για να στηρίξουν ένα συνεκτικό αφήγημα «εποχής», σταθερότητας και θεσμικής ωριμότητας. Ωστόσο, πίσω από τη θετική μακροοικονομική εικόνα, αναδύονται κρίσιμα ερωτήματα για την πληρότητα, τη συγκρισιμότητα και την κοινωνική διάχυση των αποτελεσμάτων.
Οι αριθμοί που προβάλλονται
Ο υπουργός παρουσιάζει μια οικονομία με ρυθμούς ανάπτυξης 2,2% το 2025 και 2,4% το 2026, σαφώς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, πληθωρισμό σε αποκλιμάκωση (2,6% → 2,2%), ανεργία στο 8,6% – χαμηλότερη από το 2008 – και επενδύσεις που αγγίζουν το 17,7% του ΑΕΠ το 2026 . Παράλληλα, η ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους (από 154,2% του ΑΕΠ το 2024 σε 138,2% το 2026, με στόχο κάτω από 120% το 2029) παρουσιάζεται ως στρατηγικό επίτευγμα που «απελευθερώνει» πόρους για το μέλλον.
Τα δεδομένα αυτά, ως έχουν, είναι πραγματικά και ελέγξιμα. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχει πρόοδος, αλλά πώς κατανέμεται, ποιοι μένουν εκτός και ποια δομικά ρίσκα υποβαθμίζονται στον δημόσιο λόγο.
Η σιωπή πίσω από την αγοραστική δύναμη
Κεντρικός ισχυρισμός του υπουργού είναι ότι ο προϋπολογισμός «ενισχύει ουσιαστικά την αγοραστική δύναμη της πλειονότητας των εργαζομένων». Ωστόσο, στις ομιλίες απουσιάζει οποιαδήποτε ποσοτική ανάλυση καθαρών πραγματικών εισοδημάτων, δηλαδή εισοδημάτων μετά τον πληθωρισμό, τη στέγη και τις έμμεσες επιβαρύνσεις. Η αύξηση του κατώτατου μισθού (έως 950 ευρώ το 2027) παρουσιάζεται σωρευτικά (+46% από το 2021), χωρίς σύγκριση με το αντίστοιχο κόστος διαβίωσης ή τη μεταβολή ενοικίων και βασικών αγαθών.
Η επιλογή αυτή δεν είναι ουδέτερη. Πρόκειται για απόκρυψη μέσω αποσύνδεσης δεδομένων: οι μισθοί παρουσιάζονται χωρίς το περιβάλλον τιμών στο οποίο καλούνται να λειτουργήσουν.
Έμμεσοι φόροι: το κενό της συζήτησης
Στην κριτική της αντιπολίτευσης για τους έμμεσους φόρους, ο υπουργός απαντά πολιτικά, όχι αναλυτικά. Δεν παρατίθεται καμία διάρθρωση φορολογικών εσόδων, καμία αναλογία άμεσων–έμμεσων φόρων, καμία σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντί γι’ αυτό, τίθεται ένα διλημματικό ερώτημα κόστους για τις προτάσεις ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ («τα έχετε πάνω σας;»).
Η απουσία δεδομένων εδώ δεν είναι τεχνική αβλεψία· είναι συνειδητή αποφυγή ενός πεδίου όπου η κοινωνική επιβάρυνση είναι άνιση, καθώς οι έμμεσοι φόροι πλήττουν δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Ιδιωτικό χρέος: μείωση ποσοστού ή μετατόπιση βάρους;
Ο υπουργός επικαλείται τη μείωση του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους από 70% σε 58% του ΑΕΠ και τη βελτίωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αυτό που δεν αποσαφηνίζεται είναι πού μεταφέρθηκε το βάρος: σε funds, σε ρυθμίσεις μακράς διάρκειας, σε νοικοκυριά με περιορισμένη δυνατότητα κατανάλωσης. Η ποσοτική βελτίωση δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με κοινωνική αποσυμπίεση.
Η ιδεολογική κορύφωση των αριθμών
Η φράση «τα χρήματα δεν υπάρχουν – γεννιούνται» συνοψίζει τη φιλοσοφία του λόγου: η ανάπτυξη ως προϊόν πολιτικής βούλησης και όχι ως αποτέλεσμα σύνθετων διεθνών και κοινωνικών παραγόντων. Πρόκειται για ιδεολογική υπεραπλούστευση, που μετατρέπει τον προϋπολογισμό από εργαλείο λογοδοσίας σε αφήγημα αυτοδικαίωσης.
Αντίστοιχα, η ένταξη στο Euronext και η εκλογή στην Προεδρία του Eurogroup εντάσσονται στο ίδιο σχήμα «εθνικής αποκατάστασης», χωρίς καμία αναφορά στους περιορισμούς που συνεπάγεται η αυστηρότερη ευρωπαϊκή δημοσιονομική εποπτεία.
Ένας προϋπολογισμός με ισχυρή μορφή, αλλά επιλεκτικό περιεχόμενο
Ο Προϋπολογισμός 2026 αποτυπώνει πράγματι μια οικονομία σε καλύτερη μακροοικονομική θέση από το παρελθόν. Όμως η επιλεκτική χρήση δεδομένων, η απουσία κοινωνικών δεικτών πίεσης και η μετατόπιση της συζήτησης από την ανάλυση στην ηθικοπολιτική αντιπαράθεση, περιορίζουν τη διαφάνεια.
Σε μια ώριμη δημοκρατία, οι αριθμοί δεν αρκεί να εντυπωσιάζουν· πρέπει να φωτίζουν και τις σκιές. Και αυτές, στον συγκεκριμένο προϋπολογισμό, παραμένουν επιμελώς εκτός κάδρου.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
