Προϋπολογισμός 2026: Δημοσιονομική «πειθαρχία με όρους Ευρώπης» – γιατί το 2026 δεν είναι έτος χαλάρωσης

29 Ιανουαρίου, 2026 9:45 μμ

Ο Προϋπολογισμός 2026 καταγράφει μια κρίσιμη μετάβαση: από την περίοδο της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης (ιδίως το 2024–2025) σε μια φάση ελεγχόμενης ομαλοποίησης, μέσα σε ένα νέο, πιο δεσμευτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο που μεταφέρει το κέντρο βάρους από τους στόχους ισοζυγίου στους κανόνες δαπανών. Η εικόνα που αναδύεται από τα στοιχεία είναι διπλή: από τη μία πλευρά, η Ελλάδα εμφανίζει ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα, βελτιωμένο προφίλ χρέους και αναβαθμισμένη αξιοπιστία στις αγορές· από την άλλη, το 2026 είναι χρονιά που εξαντλεί το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο, αφήνοντας ελάχιστο χώρο για νέες παροχές ή πολιτικές πρωτοβουλίες εκτός σχεδιασμού.

Με άλλα λόγια, ο Προϋπολογισμός 2026 δεν είναι «επέκταση» – είναι άσκηση ισορροπίας: διατήρηση αξιοπιστίας, χρηματοδότηση ανάπτυξης μέσω επενδύσεων και ταυτόχρονα συμμόρφωση με τους νέους ευρωπαϊκούς περιορισμούς.

 
1) Η νέα αρχιτεκτονική: από το έλλειμμα στις δαπάνες

Η βασική στρατηγική μετατόπιση αφορά το ίδιο το «παιχνίδι» της δημοσιονομικής πολιτικής. Στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, το σημείο αναφοράς δεν είναι ο ετήσιος Προϋπολογισμός αλλά ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός 2026–2029, που λειτουργεί ως δεσμευτικό μονοπάτι.

Το κλειδί εδώ είναι οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες:

• επιτρεπόμενη αύξηση περίπου 3,7% το 2025
• και περίπου 3,6% το 2026

Ωστόσο, ο Προϋπολογισμός 2026 προβλέπει αύξηση καθαρών πρωτογενών δαπανών 5,7%, δηλαδή πάνω από το ετήσιο όριο.

Γιατί αυτό δεν θεωρείται παραβίαση

Η απόκλιση καλύπτεται σωρευτικά στο πλαίσιο του πολυετούς μονοπατιού, αξιοποιώντας:

• το περιθώριο που δημιουργήθηκε από χαμηλότερη αύξηση δαπανών προηγούμενων ετών
• και τον «λογαριασμό ελέγχου» (control account).

Αλλά το κρίσιμο σημείο είναι πολιτικό και όχι τεχνικό: το 2026, ακόμη κι αν κινείται εντός κανόνων, εξαντλεί το περιθώριο, άρα δεν υπάρχει πρόσθετος χώρος για νέες διακριτικές δαπάνες.

 
2) Η αφετηρία: το 2025 ως έτος υπεραπόδοσης και μείωσης κινδύνου

Η δημοσιονομική δυναμική του 2026 στηρίζεται στη βελτιωμένη εκτέλεση του 2025. Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία:

• Το συνολικό ισοζύγιο του Κρατικού Προϋπολογισμού εμφάνισε πλεόνασμα €0,10 δισ., βελτιωμένο κατά €2,69 δισ. έναντι στόχου.
• Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα €8,09 δισ., υπερβαίνοντας τον στόχο κατά €2,76 δισ. (+51,8%).

Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι η υπεραπόδοση οφείλεται σε:

• ισχυρή επίδοση εσόδων (φορολογικά)
• συγκράτηση δαπανών
• χωρίς ενδείξεις υστέρησης επενδυτικών πληρωμών.

Αξιολόγηση: Αυτό είναι κρίσιμο γιατί «χτίζει» αξιοπιστία. Όμως η ίδια η μελέτη ξεκαθαρίζει πως η καλή εκτέλεση του 2025 δεν μεταφράζεται σε χαλάρωση το 2026 – λειτουργεί κυρίως ως μείωση κινδύνου.

 
3) Πλεονάσματα: ομαλοποίηση χωρίς απώλεια πυρήνα

Σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, ο Προϋπολογισμός 2026 προβλέπει:

• πρωτογενές πλεόνασμα €7,21 δισ. (2,8% ΑΕΠ)

Αυτό αποτυπώνεται ως ελεγχόμενη δημοσιονομική ομαλοποίηση, μετά τα υψηλά αποτελέσματα:

• 2024: €11,14 δισ. (4,7% ΑΕΠ)
• 2025: €9,15 δισ. (3,7% ΑΕΠ)

Παράλληλα, οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι το συνολικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα παραμένει θετικό:

• 2026: πλεόνασμα €0,70 δισ. (0,3% ΑΕΠ)
• 2027: σχεδόν ισοσκελισμένο €0,10 δισ.

Αξιολόγηση: Πρόκειται για ένα προφίλ που «κλειδώνει» τη χώρα στην εικόνα της σταθερότητας: τα πλεονάσματα δεν είναι συγκυριακά, αλλά ενσωματώνονται ως δομικό στοιχείο της στρατηγικής.

 
4) Χρέος: μείωση λόγου, θωρακισμένη διάρθρωση

Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ εκτιμάται ότι υποχωρεί:

• 154,2% (2024)
• 145,9% (2025)
• 138,2% (2026)

Η ανάλυση αποδίδει τη βελτίωση σε:

• διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα
• θετική ονομαστική μεγέθυνση
• ευνοϊκή διάρθρωση χρέους.

Ιδιαίτερα σημαντικά ποιοτικά στοιχεία:

• ~70% του χρέους στον επίσημο τομέα
• 100% σταθερού επιτοκίου μετά τις πράξεις αντιστάθμισης
• μέση διάρκεια ~19 έτη
• ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες <10% ΑΕΠ το 2026
• ταμειακό απόθεμα περίπου €39 δισ. (τέλος 2025).

Αξιολόγηση: Η ανάλυση υποδεικνύει ότι το χρέος δεν είναι απλώς «μικρότερο» ως ποσοστό, αλλά ποιοτικά λιγότερο επικίνδυνο. Αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερη ευαισθησία στα επιτόκια και σε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε διεθνείς αναταράξεις.

 
5) Αγορές και αξιοπιστία: spread, ESM και επενδυτική βαθμίδα

Η βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών αποτυπώνεται στις αγορές:

• το spread των ελληνικών 10ετών έναντι γερμανικών υποχωρεί κάτω από 80 μονάδες βάσης (2025)

Παράλληλα:

• ανάλυση του ESM επιβεβαιώνει τις εξελίξεις
• η χώρα βρίσκεται πλέον σε επενδυτική βαθμίδα για όλους τους οίκους που λαμβάνει υπόψη το Ευρωσύστημα (και στις περισσότερες αξιολογήσεις ένα σκαλοπάτι πάνω).

Αξιολόγηση: Το 2026 δεν είναι «προεκλογικός» προϋπολογισμός. Είναι προϋπολογισμός διατήρησης επενδυτικής βαθμίδας, δηλαδή προϋπολογισμός που υπηρετεί την πρόσβαση σε φθηνότερο χρήμα.

 
6) Ανάπτυξη μέσω επενδύσεων: ΠΔΕ + ΤΑΑ ως μηχανισμός στήριξης χωρίς δημοσιονομικό κόστος

Η αναπτυξιακή ώθηση μετατοπίζεται προς επενδύσεις:

• ΠΔΕ περίπου €9,70 δισ.
• από το ΤΑΑ έχουν εκταμιευθεί έως αρχές 2026 €23,40 δισ. (~65% των συνολικών πόρων).

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο συνδυασμός υψηλού ΠΔΕ και εκταμιεύσεων ΤΑΑ επιτρέπει στήριξη της δυναμικής:

• μέσω συγχρηματοδοτούμενων επενδύσεων
• χωρίς αντίστοιχη επιβάρυνση του εθνικού σκέλους των καθαρών πρωτογενών δαπανών.

Αξιολόγηση: Αυτή είναι η «έξυπνη» πλευρά της στρατηγικής: ανάπτυξη χωρίς να τινάξεις στον αέρα τους κανόνες δαπανών. Όμως προϋποθέτει υψηλή διοικητική ικανότητα υλοποίησης.

 
7) Πόσο ρεαλιστικός είναι ο στόχος του 2026; Η Monte Carlo απάντηση

Το πιο ενδιαφέρον και ώριμο στοιχείο της έκθεσης είναι ότι δεν μένει σε λεκτικές διαβεβαιώσεις, αλλά κάνει ποσοτική εκτίμηση κινδύνου με προσομοίωση Monte Carlo για το πρωτογενές αποτέλεσμα 2026.

Η άσκηση εξετάζει δύο προσεγγίσεις:

• Άσκηση Α: ιστορική κατανομή δημοσιονομικών επιδόσεων
• Άσκηση Β (κύρια): χωριστή προσομοίωση μακροοικονομικών/δημοσιονομικών μεταβλητών.

Βασικά αποτελέσματα

• στο 80% των εκβάσεων, το πρωτογενές αποτέλεσμα είναι 1,98%–3,62% ΑΕΠ
• πιθανότητα να παραμείνει πάνω από 2,0% ΑΕΠ: ~90%

Αξιολόγηση: Το συμπέρασμα είναι σαφές: περιορισμένος κίνδυνος δημοσιονομικής αποσταθεροποίησης και χαμηλή πιθανότητα ανάγκης διορθωτικών παρεμβάσεων, ακόμη και σε δυσμενές σενάριο.

 
Ο Προϋπολογισμός 2026 ως «σφιχτός διάδρομος» πολιτικής

Ο Προϋπολογισμός 2026 δεν είναι θριαμβολογία ούτε επιστροφή στην πολιτική των παροχών. Είναι ένας προϋπολογισμός που:

1. κλειδώνει τη δημοσιονομική αξιοπιστία (κανόνες δαπανών + πρωτογενή πλεονάσματα)
2. χτίζει επενδυτική αφήγηση με ΠΔΕ και ΤΑΑ ως μοχλούς ανάπτυξης
3. θωρακίζει το χρέος με συνεχή αποκλιμάκωση και ποιοτικά χαρακτηριστικά χαμηλού κινδύνου
4. επιβεβαιώνει ότι το 2026 είναι χρονιά στενών περιθωρίων, όχι «δημοσιονομικής ελευθερίας».

Το στρατηγικό μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η χώρα επιχειρεί να μετατρέψει την υπεραπόδοση των τελευταίων ετών από συγκυρία σε θεσμοποιημένη κανονικότητα, με την αγορά και την Ευρώπη ως κοινό ακροατήριο.

Πηγή: Οικονομικό δελτίο Eurobank

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.