Ελλάδα 2030: Μειώνοντας το ψηφιακό χάσμα, χτίζοντας ανταγωνιστικότητα
Η «διπλή ταχύτητα» του ψηφιακού μετασχηματισμού και το στοίχημα της παραγωγικότητας
Η εικόνα της Ελλάδας στον ψηφιακό μετασχηματισμό θυμίζει μια χώρα που έχει καταφέρει να «τρέξει» σε ορισμένα πεδία –κυρίως εκεί όπου το κράτος έβαλε σαφείς στόχους, έστησε πλατφόρμες και δημιούργησε κεντρική δυναμική– αλλά εξακολουθεί να υστερεί στις πιο δύσκολες, δομικές μεταβάσεις: στις οπτικές ίνες, στις ψηφιακές δεξιότητες, στην υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής από τις επιχειρήσεις και, κυρίως, στη μετατροπή της τεχνολογίας σε μετρήσιμη αύξηση παραγωγικότητας.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που αναδύεται από τα επικαιροποιημένα ευρήματα του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, τα οποία παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση με τίτλο «Ελλάδα 2030: Μειώνοντας το Ψηφιακό Χάσμα, Χτίζοντας Ανταγωνιστικότητα». Το report λειτουργεί ως «ψηφιακός καθρέφτης»: αποτυπώνει πρόοδο, αλλά και τις ασυμμετρίες που κρατούν τη χώρα πίσω από τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας της ΕΕ.
- Η μεγάλη εικόνα: πρόοδος με ανισορροπίες
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει βελτιωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, όμως το ψηφιακό της προφίλ παραμένει ανισόρροπο:
- Ισχυρή επίδοση στην ψηφιοποίηση δημόσιων υπηρεσιών και στην κάλυψη 5G.
- Αργή πρόοδος στις οπτικές ίνες (FTTH/FTTP), που είναι η κρίσιμη υποδομή για οικονομία δεδομένων.
- Χαμηλή ένταση επενδύσεων σε τεχνολογίες αιχμής από τον ιδιωτικό τομέα.
- Σοβαρό έλλειμμα ανθρώπινου κεφαλαίου σε ειδικούς ΤΠΕ (ICT specialists), παρά την παραγωγή καλού STEM ταλέντου.
- Ανεπαρκής κουλτούρα κυβερνοασφάλειας στις επιχειρήσεις, που αυξάνει τον συστημικό κίνδυνο.
Με απλά λόγια: η Ελλάδα έχει αποκτήσει «βιτρίνα ψηφιακού κράτους» και ισχυρή ασύρματη κάλυψη, αλλά δεν έχει ακόμη πετύχει την επιχειρησιακή και παραγωγική μετάβαση της οικονομίας.
- Data-driven αποτύπωση: οι αριθμοί που λένε την ιστορία
Η δύναμη του report είναι ότι μετατρέπει το αφήγημα σε μετρήσιμους δείκτες. Και οι δείκτες αποκαλύπτουν ένα ξεκάθαρο μοτίβο:
Δημόσιο: καλύτερο από το αναμενόμενο
Η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο στην ψηφιοποίηση υπηρεσιών:
- e-Gov benchmarks:
- 79% υπηρεσίες προς επιχειρήσεις
- 77% υπηρεσίες προς πολίτες
Ωστόσο, η «επόμενη πίστα» (δεδομένα, διαλειτουργικότητα, αξιοποίηση) υστερεί:
- open data maturity: 61%, χαμηλή ωριμότητα στα ανοικτά δεδομένα.
Συμπέρασμα: το κράτος ψηφιοποιεί διαδικασίες, αλλά δεν έχει μετατραπεί πλήρως σε data-driven δημόσια διοίκηση.
Υποδομές: 5G παντού, ίνες… στη μέση
- 5G κάλυψη: σχεδόν 100%
- Οπτικές ίνες (τέλος 2024): μόλις 46% των νοικοκυριών
Αυτό είναι στρατηγικό ζήτημα. Η κάλυψη 5G βοηθά την πρόσβαση, αλλά η ανταγωνιστικότητα (cloud, AI, big data, βιομηχανικές εφαρμογές) απαιτεί σταθερή υπερυψηλή χωρητικότητα – δηλαδή ίνες.
Επιχειρήσεις: η υιοθέτηση αιχμής είναι χαμηλή
Το report δίνει «ποσοστό κάλυψης» των στόχων 2030:
- Τεχνητή Νοημοσύνη (AI): 12% του στόχου 2030
- Cloud: 28%
- Data analytics: 42%
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος: η οικονομία δεν «τραβά» τεχνολογία με την ένταση που απαιτείται.
Δεξιότητες: STEM παραγωγή υπάρχει, αγορά εργασίας όχι
- STEM απόφοιτοι: 23,1 ανά 1.000 κατοίκους (ποιοτικό δυναμικό)
- ICT specialists: κάλυψη μόλις 25% του στόχου 2030
Παράγεται ταλέντο, αλλά δεν μετατρέπεται σε κρίσιμη μάζα εργαζομένων στην αγορά: είτε φεύγει (brain drain), είτε δεν απορροφάται, είτε δεν επανακαταρτίζεται το υπάρχον εργατικό δυναμικό.
Κυβερνοασφάλεια: ο αδύναμος κρίκος
Οι δείκτες είναι ανησυχητικοί:
- 7% επικαιροποιούν πολιτική κυβερνοασφάλειας
- 34% εφαρμόζουν τουλάχιστον 5 μεθόδους ασφάλειας
- 31,5% εκπαιδεύουν προσωπικό
Σε περιβάλλον αυξημένων απειλών, αυτό δεν είναι «τεχνική έλλειψη», είναι ανταγωνιστικό μειονέκτημα και ρίσκο λειτουργικής συνέχειας.
- Το στρατηγικό πλαίσιο: από την ψηφιακή ανάπτυξη στην τεχνολογική κυριαρχία
Η παρέμβαση της κας Δέσποινας Σπανού (DG CONNECT, Ευρωπαϊκή Επιτροπή) βάζει το θέμα στο σωστό πλαίσιο: η ψηφιακή πολιτική της Ευρώπης περνά από τη φάση της υιοθέτησης στην πιο δύσκολη φάση της τεχνολογικής κυριαρχίας.
Δηλαδή:
- όχι απλώς να χρησιμοποιούμε τεχνολογία,
- αλλά να ελέγχουμε κρίσιμες αλυσίδες αξίας (δεδομένα, υπολογιστική ισχύ, υποδομές, κυβερνοασφάλεια),
- να μειώνουμε εξαρτήσεις,
- και να θωρακίζουμε οικονομία και άμυνα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα έχει «παράθυρο ευκαιρίας» — αλλά και κίνδυνο να μείνει μόνιμα στην περιφέρεια της ευρωπαϊκής τεχνολογικής παραγωγής.
- Το στοίχημα Pharos και η ΤΝ ως επιταχυντής (ή διχαστής)
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στο AI Factory Pharos, που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως κόμβος ανάπτυξης και αξιοποίησης ΤΝ στη χώρα.
Η ΤΝ όμως είναι διπλής όψης:
- Μπορεί να αυξήσει θεαματικά την παραγωγικότητα.
- Μπορεί όμως να διευρύνει το χάσμα ανάμεσα σε:
- μεγάλες επιχειρήσεις vs μικρομεσαίες
- εργαζόμενους υψηλών δεξιοτήτων vs χαμηλών
- «ψηφιακά ώριμες» περιοχές vs περιφέρεια
Άρα, το Pharos δεν πρέπει να γίνει «έργο-σύμβολο», αλλά μηχανισμός διάχυσης τεχνολογίας στην πραγματική οικονομία.
- Ο ιδιωτικός τομέας: γιατί δεν απογειώνεται η τεχνολογική υιοθέτηση;
Η δήλωση της κας Μάγκυ Αθανασιάδη (ΣΕΒ) είναι απολύτως ενδεικτική: οι επιχειρήσεις πρέπει να ενσωματώσουν εργαλεία για να μειώσουν κόστος και να αυξήσουν παραγωγικότητα.
Όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτό δεν συμβαίνει με την απαιτούμενη ταχύτητα. Οι λόγοι είναι δομικοί:
- Χρηματοδοτική δυσκολία για τεχνολογικές επενδύσεις (ιδίως ΜμΕ)
- Έλλειψη δεξιοτήτων (δεν υπάρχει ανθρώπινο δυναμικό να «τρέξει» έργα)
- Οργανωσιακή αδράνεια (ψηφιακός μετασχηματισμός χωρίς αλλαγή κουλτούρας αποτυγχάνει)
- Χαμηλή εξωστρέφεια του τεχνολογικού τομέα
- Κυβερνορίσκο που αποθαρρύνει ή καθυστερεί υιοθετήσεις
Η δεύτερη ενότητα της εκδήλωσης (παραδείγματα επιχειρήσεων) ανέδειξε ακριβώς αυτό: ότι ο μετασχηματισμός είναι ολιστική αλλαγή, όχι αγορά software.
- Η οικονομία της τεχνολογίας: μικρή συμμετοχή, χαμηλή εξωστρέφεια
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο κρίσιμο εύρημα για την ανταγωνιστικότητα:
- Ο τομέας ΤΠΕ:
- 3,3% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ)
- 1,9% της απασχόλησης
- Προϊόντα υψηλής τεχνολογίας: 5,5% των εξαγωγών αγαθών
Αυτό δείχνει ότι η Ελλάδα, παρά την ανάπτυξη οικοσυστήματος startups, δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε οικονομία με ισχυρό τεχνολογικό εξαγωγικό αποτύπωμα.
- Τα «αντισώματα»: R&D και οικοσύστημα καινοτομίας
Το report δεν είναι απαισιόδοξο. Καταγράφει και θετικές, στρατηγικές εξελίξεις:
- Ιδιωτικές δαπάνες R&D: πάνω από €2 δισ.
- Αντιστοιχία στο ΑΕΠ: 0,85%
- Startups: πάνω από 90 ανά 1 εκατ. κατοίκους
Αυτά είναι θεμέλια. Αλλά χρειάζονται κλιμάκωση: περισσότερα scale-ups, σύνδεση με βιομηχανία, και πρόσβαση σε αγορές.
Η Ελλάδα χρειάζεται «ψηφιακή σύγκλιση» με όρους παραγωγικότητας
Η Ελλάδα έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικό: απέδειξε ότι μπορεί να υλοποιήσει ψηφιακή πολιτική όταν υπάρχει σχέδιο και εκτέλεση (ψηφιακό κράτος, 5G).
Όμως η πραγματική πρόκληση μέχρι το 2030 δεν είναι να προσθέσουμε πλατφόρμες. Είναι:
- να κλείσουμε το κενό στις οπτικές ίνες,
- να δημιουργήσουμε μαζικά ψηφιακές δεξιότητες και να καλύψουμε το κενό σε ICT ειδικούς,
- να επιταχύνουμε την υιοθέτηση AI/cloud/data στις επιχειρήσεις,
- να χτίσουμε κουλτούρα κυβερνοασφάλειας,
- και να μεγαλώσουμε το αποτύπωμα του τομέα ΤΠΕ στην οικονομία.
Με άλλα λόγια: από την «ψηφιοποίηση» πρέπει να περάσουμε στην ανταγωνιστικότητα. Γιατί η τεχνολογία δεν είναι πλέον εργαλείο εκσυγχρονισμού — είναι ο νέος μηχανισμός ισχύος, ανθεκτικότητας και ανάπτυξης.
info
Δείτε εδώ το Special Report με το σύνολο των ευρημάτων του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ
Παρακολουθήστε ολόκληρη την εκδήλωση στο Link: https://www.youtube.com/watch?v=LvV7l1TBK_w
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
