Πόλεμος με το Ιράν: Πώς αναδιατάσσεται το παγκόσμιο γεωπολιτικό παιχνίδι
Ο πόλεμος που ξέσπασε ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη κρίση στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με την ανάλυση του Washington Institute for Near East Policy, η σύγκρουση αυτή έχει ήδη αρχίσει να παράγει «γεωπολιτικό ντόμινο», επηρεάζοντας τις στρατηγικές επιλογές μεγάλων δυνάμεων όπως η Κίνα και η Ρωσία, αλλά και περιφερειακών παικτών όπως η Τουρκία και η Ευρώπη.
Η κρίση εξελίσσεται σε ένα τεστ ισχύος για το παγκόσμιο σύστημα ισορροπιών, όπου κάθε δύναμη προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες που δημιουργεί η εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Η στρατηγική του Λευκού Οίκου και το μήνυμα προς τους αντιπάλους
Η απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να πλήξει το Ιράν σηματοδοτεί μια σαφή μετατόπιση στη στρατηγική χρήσης στρατιωτικής ισχύος. Σε αντίθεση με την πρώτη θητεία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ —όταν συχνά η κλιμάκωση συνοδευόταν από τελική υπαναχώρηση— η δεύτερη θητεία χαρακτηρίζεται από ταχύτερη και πιο αποφασιστική χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Τα τελευταία χρόνια η Ουάσιγκτον έχει πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις σε πολλαπλά θέατρα επιχειρήσεων, όπως στην Υεμένη, τη Βενεζουέλα, τη Νιγηρία και τώρα στο Ιράν. Αυτές οι επιχειρήσεις ακολουθούν μια κοινή αρχή: ισχυρά, στοχευμένα πλήγματα για την επίτευξη συγκεκριμένων στρατηγικών στόχων.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική δημιουργεί και ένα ευρύτερο ερώτημα: εάν οι ΗΠΑ εμπλακούν σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο, οι γεωπολιτικοί τους ανταγωνιστές θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση.
Η Κίνα: Στρατηγική «υπομονής»
Η Κίνα εμφανίζεται προς το παρόν σχετικά αμέτοχη, επιλέγοντας μια τακτική υπολογισμένης αναμονής.
Η βασική ανησυχία του Πεκίνου αφορά την ενεργειακή ασφάλεια. Περίπου 45% των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την περιοχή κρίσιμη για την οικονομία της.
Ωστόσο, το Πεκίνο διαθέτει ορισμένα «μαξιλάρια ασφαλείας»:
- στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου περίπου 104 ημερών
- σημαντικές ποσότητες ιρανικού πετρελαίου ήδη αποθηκευμένες σε δεξαμενόπλοια
- συνεχιζόμενες εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη παρά τις κυρώσεις
Η κινεζική στρατηγική είναι σαφής: αποφυγή άμεσης εμπλοκής και αναμονή για το πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση, ενώ παράλληλα επωφελείται από την απορρόφηση αμερικανικών στρατιωτικών πόρων στη Μέση Ανατολή.
Η Ρωσία: Απώλεια συμμάχου αλλά γεωπολιτική ευκαιρία
Για τη Μόσχα, ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί ένα σύνθετο δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, η αποδυνάμωση ή πιθανή κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος θα σήμαινε απώλεια ενός σημαντικού εταίρου στη Μέση Ανατολή. Από την άλλη, η κρίση δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για το Κρεμλίνο.
Η Ρωσία:
- αποφεύγει την άμεση στρατιωτική εμπλοκή
- εμφανίζεται ως πιθανός μεσολαβητής
- διατηρεί σχέσεις τόσο με το Ιράν όσο και με κράτη του Κόλπου και το Ισραήλ
Παράλληλα, η κρίση έχει δύο σημαντικά πλεονεκτήματα για τη Μόσχα:
- αποσπά την προσοχή των ΗΠΑ από τον πόλεμο στην Ουκρανία
- αυξάνει τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, ενισχύοντας τα ρωσικά έσοδα.
Η ρωσική στρατηγική, επομένως, κινείται στη λογική της μακροπρόθεσμης γεωπολιτικής υπομονής.
Τουρκία: ανάμεσα σε δύο κόσμους
Η Τουρκία βρίσκεται ίσως στη δυσκολότερη θέση από όλους τους περιφερειακούς παίκτες.
Οι σχέσεις της με το Ιράν χαρακτηρίζονται από ιστορικό ανταγωνισμό αλλά και γεωπολιτική ισορροπία, καθώς οι δύο χώρες μοιράζονται σύνορα περίπου 400 ετών.
Η Άγκυρα φοβάται δύο βασικά σενάρια:
- την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν
- την πιθανή διάλυση του ιρανικού κράτους, που θα μπορούσε να δημιουργήσει χάος και νέο κύμα προσφύγων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης το ενδεχόμενο ενεργοποίησης κουρδικών οργανώσεων στο Ιράν, γεγονός που θα μπορούσε να αναζωπυρώσει το κουρδικό ζήτημα για την Τουρκία.
Για τον λόγο αυτό, η Άγκυρα κρατά προς το παρόν ουδέτερη στάση, επιδιώκοντας να διατηρήσει σχέσεις τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Η Ευρώπη: μεταξύ στήριξης και επιφυλάξεων
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα στρατηγικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν ότι η αποδυνάμωση του Ιράν θα περιορίσει την υποστήριξη της Τεχεράνης προς τη Ρωσία στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Από την άλλη πλευρά, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανησυχούν για:
- πιθανή παραβίαση του διεθνούς δικαίου
- τον κίνδυνο εμφυλίου πολέμου στο Ιράν
- νέα κύματα τρομοκρατίας και προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη.
Παρά τις επιφυλάξεις, η Ευρώπη φαίνεται ότι οδηγείται σε περιορισμένη στρατιωτική συμμετοχή, κυρίως αμυντικού χαρακτήρα. Ήδη ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναπτύξει αεροσκάφη και ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή για την προστασία συμμάχων.
Το ευρύτερο γεωπολιτικό συμπέρασμα
Η σύγκρουση με το Ιράν δεν είναι μόνο ένας πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Είναι ένας πολλαπλασιαστής γεωπολιτικών εξελίξεων.
Από την ανάλυση προκύπτουν τρεις βασικές τάσεις:
- Η παγκόσμια ισορροπία ισχύος μεταφέρεται ξανά στη Μέση Ανατολή.
- Οι μεγάλες δυνάμεις επιλέγουν στρατηγική έμμεσης εμπλοκής αντί άμεσης σύγκρουσης.
- Η διάρκεια του πολέμου θα καθορίσει ποιος τελικά θα επωφεληθεί γεωπολιτικά.
Αν η σύγκρουση εξελιχθεί σε μακροχρόνια κρίση, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια νέα φάση παγκόσμιου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, όπου η Μέση Ανατολή θα αποτελέσει και πάλι το κεντρικό πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
