ΣΕΒ: Υπεραποσβέσεις και φορολογική σταθερότητα καταλύτες για επενδύσεις

Με δεδομένη την ανυπαρξία εθνικής αποταμίευσης, η οποία είναι μάλιστα αρνητική, προκύπτει η ανάγκη οι ιδιωτικές επενδύσεις να προωθηθούν μέσω προσέλκυσης κεφαλαίων με κίνητρο τις φοροαπαλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και η πρόβλεψη του νέου αναπτυξιακού νόμου για 12ετές σταθερό φορολογικό πλαίσιο για τις μεγάλες επενδύσεις. Κάτι τέτοιο, όμως, προϋποθέτει ένα σταθερό και φιλικό προς τον επενδυτή επιχειρησιακό περιβάλλον με εξομάλυνση των θεσμικών στρεβλώσεων στις αγορές και τη δημιουργία μιας διεθνώς ανταγωνιστικής οικονομίας, σημειώνει το Eβδομαδιαίο Δελτίο για την Ελληνική οικονομία – Οικονομία & Επιχειρήσεις του ΣΕΒ. Αναλυτικά:

 
Σε σύνολο επενδύσεων €20 δις που γίνονται τον χρόνο, οι επενδύσεις των €6,75 δις (κοινοτικές και εθνικές) του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) έχουν σημαντικό ρόλο να παίξουν. Η στόχευσή τους όμως, καθώς και η στασιμότητα τους, διαχρονικά, λόγω δημοσιονομικής στενότητας σηματοδοτεί την περιορισμένη συμβολή τους στην ανάκαμψη της αναπτυξιακής διαδικασίας. Συνεπώς οι δημόσιοι πόροι που ενισχύουν ιδιωτικές επενδύσεις στο πλαίσιο του αναπτυξιακού νόμου θα είναι ανεπαρκείς κατά τα επόμενα χρόνια, εξ’ ου και ο σημαντικός ρόλος που καλούνται να παίξουν οι φοροαπαλλαγές και το 12ετές σταθερό φορολογικό περιβάλλον για μεγάλες επενδύσεις, ως κίνητρα προσέλκυσης επενδύσεων. Το ΕΣΠΑ 2014-2020 των €26 δις περιλαμβάνει και αμιγώς επενδυτικές δράσεις, κυρίως στους τομείς των επιχειρησιακών προγραμμάτων ανταγωνιστικότητας, επιχειρηματικότητας και καινοτομίας (€4,7 δις), και, υποδομών μεταφορών, περιβάλλοντος και αειφόρου ανάπτυξης (€5,2 δις), που στον βαθμό που συμμετέχει το κράτος καταγράφονται αναλογικά ως δημόσιες επενδύσεις. Σε κάθε περίπτωση, όλοι οι διαθέσιμοι πόροι που μπορούν να κινητοποιηθούν τα επόμενα χρόνια δεν είναι παρά ένα μικρό μέρος των επενδυτικών αναγκών της χώρας που, δεδομένης και της αρνητικής εθνικής αποταμίευσης, αναγκαστικά θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν από ξένα κεφάλαια ώστε να υπάρξει ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση οφείλει να δεσμευτεί για ένα σταθερό φορολογικό πλαίσιο και να προχωρήσει σε οριζόντιες επενδυτικές φοροαπαλλαγές, στη μορφή υπεραποσβέσεων, σε όλες τις ιδιωτικές επενδύσεις, και όχι μόνο σε εκείνες που εντάσσονται στον αναπτυξιακό νόμο, που από μόνες τους δεν είναι σε θέση να κάνουν τη διαφορά. Σε συνθήκες υπερφορολόγησης της ιδιωτικής οικονομίας, οι υπεραποσβέσεις μπορούν να αντισταθμίσουν μερικώς τις αναπόφευκτα αρνητικές επιπτώσεις του Μνημονίου στην οικονομική δραστηριότητα, και να οδηγήσουν, με μεγαλύτερη ασφάλεια, την εθνική οικονομία σε σταθερότερο περιβάλλον.

-Βιομηχανική παραγωγή και εξαγωγές συνεχίζουν να επιδεικνύουν ανθεκτικότητα, στο πλαίσιο μιας αγοράς εργασίας με καλή πορεία σε ό,τι αφορά την απασχόληση, αλλά και εν μέσω συνεχιζόμενου αποπληθωρισμού και υποχώρησης μισθών στον ιδιωτικό τομέα. Την ίδια ώρα η εκτέλεση του προϋπολογισμού ωφελείται από τα εισπρακτικά μέτρα του 2016 και την ταμειακή συγκράτηση πληρωμών, παρά την αύξηση ορισμένων κατηγοριών δαπανών, κοινωνικού κυρίως χαρακτήρα.

 
• Ο αναπτυξιακός ρόλος του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων

Ο Προϋπολογισμός Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) του 2017 προβλέπεται να διατηρηθεί στο επίπεδο του 2016 (€6,75 δις), με τη μείωση στις συγχρηματοδοτούμενες δαπάνες (€5,75 δις έναντι €6 δις το 2016) να αντισταθμίζεται πλήρως από την αύξηση στις δαπάνες που χρηματοδοτούνται αμιγώς από εθνικούς πόρους (€1 δις έναντι €0,75 δις το 2016). Είναι αξιοσημείωτο ότι το 2016-2017, οι δαπάνες του ΠΔΕ ακολουθούν και πάλι ανοδική πορεία μετά τη συνεχή μείωση λόγω της δημοσιονομικής κρίσης, από €9,6 δις το 2008 σε €8,5 δις το 2010 και λίγο πάνω από €6 δις από τότε μέχρι σήμερα.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία εκτέλεσης του ΠΔΕ του 2016, στο οκτάμηνο Ιαν-Αυγ. έχουν εκταμιευθεί €1,9 δις έναντι στόχου €2,8 δις, με τα έσοδα να ανέρχονται σε €1,9 δις έναντι στόχου €2,9 δις, με την παράλληλη υστέρηση εσόδων και δαπανών του ΠΔΕ να διατηρεί το ταμειακό έλλειμμα σχεδόν αμετάβλητο σε χαμηλά επίπεδα. Τα στοιχεία εσόδων του ΠΔΕ είναι συμβατά με τα στοιχεία απολήψεων από την ΕΕ, όπως δημοσιεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. Συγκεκριμένα, στο επτάμηνο Ιαν-Ιουλ. 2016, οι απολήψεις από την ΕΕ στο ισοζύγιο κεφαλαίων ανήλθαν (για την περίοδο Ιαν.- Ιούλ.) σε €1,54 δις έναντι €1,49 δις πέρυσι. Οι συγχρηματοδοτούμενες δαπάνες του ΠΔΕ (€6 δις) χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από κοινοτικούς πόρους (Πίνακας 3).

Το 2016, η χρηματοδότηση από επιχορηγήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλεπόταν να διαμορφωθεί σε €4,17 δις, εκ των οποίων, μεταξύ άλλων, €1,5 δις από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), €1,4 δις από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), €595 εκατ. από το Ταμείο Συνοχής (ΤΣ), και €401 εκατ. από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ). Στο μεγαλύτερο μέρος του το υπόλοιπο της συγχρηματοδοτούμενης δαπάνης μέχρι τα €6 δις καλύπτεται από εθνικούς πόρους, που αποτελούν την εθνική συμμετοχή. Πέραν των συγχρηματοδοτούμενων δαπανών, στο ΠΔΕ περιλαμβάνονται και έργα, που δεν είναι επιλέξιμα για κοινοτική χρηματοδότηση. Το 2016 προβλεπόταν δαπάνη €750 εκατ. για τα έργα που καλύπτονται από εθνικούς πόρους. Οι δαπάνες του ΠΔΕ κατευθύνονται σε έργα ευθύνης των διαφόρων υπουργείων (Πίνακας 3).

Από τα έργα του ΠΔΕ 2016, μεταξύ άλλων, €2 δις περίπου είναι έργα του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, €2 δις περίπου επιπλέον είναι έργα ευθύνης του Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης & Τουρισμού (εκ των οποίων άνω του €1 δις κατευθύνεται για τη χρηματοδότηση περιφερειακών προγραμμάτων), €603 εκατ. του Υπουργείου Ανάπτυξης και Τροφίμων, €590 εκατ. του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, €410 εκατ. του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, €380 εκατ. του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικών Ασφαλίσεων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, και €340 εκατ. του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης. Ο κύριος όγκος των έργων του ΠΔΕ είναι έργα που συγχρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) μεταξύ Ελλάδος και Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συμφωνείται με επταετή ορίζοντα υλοποίησης. Όσον αφορά στο ΕΣΠΑ 2007-2013, ύψους €24,3 δις συγχρηματοδοτούμενης δημόσιας δαπάνης, η απορροφητικότητα στον Προϋπολογισμό 2016 ανερχόταν σε ποσοστό 93,6% (και σήμερα πρέπει σταδιακά να πλησιάζει το 100%). Ταυτόχρονα, έχει αρχίσει κα υλοποιείται το ΕΣΠΑ 2014-2020, ύψους €26 δις., εκ των οποίων το 80% περίπου προέρχεται από πόρους διαρθρωτικών – επενδυτικών ταμείων της ΕΕ ενώ το υπόλοιπο 20% από εθνικές χρηματοδοτήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντική η ενεργοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων στοχευμένων στην υποβοήθηση των ιδιωτών να συμμετέχουν στα έργα ΕΣΠΑ. Σημειώνεται εν προκειμένω ότι το 2016 από τα €6 δις της συγχρηματοδοτούμενης δαπάνης €2,1 δις αφορούν σε έργα ΕΣΠΑ 2007-2013, €3,1 δις σε έργα του ΕΣΠΑ 2014-2020 και 800 εκατ. σε διάφορα άλλα έργα των δύο περιόδων. Οι δράσεις του ΕΣΠΑ 2014-2020 παρουσιάζονται αναλυτικά στον Πίνακα 4, ανά τομεακό επιχειρησιακό πρόγραμμα μαζί με τα 13 περιφερειακά προγράμματα, με τις προτεραιότητες που έχουν τεθεί κα τα αναλογούντα κονδύλια για τα πρώτα χρόνια υλοποίησης του προγράμματος.

Όσον αφορά στα έργα που χρηματοδοτούνται αμιγώς από εθνικούς πόρους (€750 εκατ. το 2016) σημειώνεται ότι καλύπτουν κυρίως επενδυτικές δαπάνες της τοπικής αυτοδιοίκησης, δαπάνες συντήρησης υποδομών, αποκατάστασης ζημιών υπό φυσικές καταστροφές και δαπάνες ενίσχυσης ιδιωτικών επενδύσεων μέσω των Αναπτυξιακών Νόμων. Σύμφωνα με τον ΓΓ Στρατηγικών και Ιδιωτικών Επενδύσεων κ. Λαμπριανίδη, υπάρχουν ήδη συμβασιοποιημένες υποχρεώσεις από τους παλαιούς αναπτυξιακούς νόμους που αφορούν σε 6.000 επενδυτικά σχέδια ύψους €6,4 δις και για τα οποία €200 εκατ. θα διατεθούν το 2016 για εκείνα τα επενδυτικά σχέδια που έχουν ολοκληρωθεί. Προκύπτει, εν προκειμένω, το ερώτημα τι μέλλει γενέσθαι με το νέο αναπτυξιακό νόμο και τη χρηματοδότηση των νέων επενδυτικών σχεδίων που θα υπαχθούν στο νόμο αυτό, δεδομένων των υποχρεώσεων που θα γεννούν τα συμβασιοποιημένα έργα παλαιών αναπτυξιακών νόμων.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι απολύτως αναγκαία η χρήση φοροαπαλλαγών σε ποσοστό 45% των ενισχύσεων, όταν στη ΕΕ ο μέσος όρος είναι 54%, και στους παλαιούς αναπτυξιακούς νόμους, η χρήση φοροαπαλλαγών δεν ξεπερνούσε το 5% των ενισχύσεων. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι πόροι που θα είναι διαθέσιμοι για τον αναπτυξιακό νόμο θα παραμείνουν μάλλον περιορισμένοι τα επόμενα χρόνια. Με δεδομένη την ανυπαρξία εθνικής αποταμίευσης, η οποία είναι μάλιστα αρνητική, προκύπτει η ανάγκη οι ιδιωτικές επενδύσεις να προωθηθούν μέσω προσέλκυσης κεφαλαίων με κίνητρο τις φοροαπαλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και η πρόβλεψη του νέου αναπτυξιακού νόμου για 12ετές σταθερό φορολογικό πλαίσιο για τις μεγάλες επενδύσεις. Κάτι τέτοιο, όμως, προϋποθέτει ένα σταθερό και φιλικό προς τον επενδυτή επιχειρησιακό περιβάλλον με εξομάλυνση των θεσμικών στρεβλώσεων στις αγορές και τη δημιουργία μιας διεθνώς ανταγωνιστικής οικονομίας.