Η οικονομική εξέλιξη της Ινδίας: Από μια κλειστή οικονομία σε μια δυναμική οικονομία αγοράς

Από την ανεξαρτησία της το 1947, η Ινδία έχει βιώσει έναν εντυπωσιακό οικονομικό μετασχηματισμό, μεταβαίνοντας από μια κρατικά καθοδηγούμενη, αγροτική οικονομία σε μια δυναμική και αγοραιοπροσανατολισμένη αναδυόμενη δύναμη. Οι μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν το 1991 αποτέλεσαν ένα σημείο καμπής, θέτοντας τα θεμέλια για υψηλούς και βιώσιμους ρυθμούς ανάπτυξης. Η κυβερνητική πρωτοβουλία «Viksit Bharat 2047» (Αναπτυγμένη Ινδία 2047) έχει ως φιλόδοξο στόχο να αναδείξει τη χώρα σε οικονομία υψηλού εισοδήματος μέχρι το 2047, έτος που συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ανεξαρτησία της.

 
Σημεία καμπής στην οικονομική πορεία

Η πορεία της Ινδίας χαρακτηρίζεται από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και κρίσιμα σημεία καμπής. Μετά την ανεξαρτησία της από τη Μεγάλη Βρετανία το 1947, η οικονομία ήταν κρατικά καθοδηγούμενη και βασιζόταν στην αγροτική παραγωγή. Η μετάβαση προς την παγκόσμια ολοκλήρωση και την ανάπτυξη βασισμένη στις εξαγωγές ξεκίνησε σταδιακά με τις μεταρρυθμίσεις του 1980 και επιταχύνθηκε το 1991, ως απάντηση σε μια κρίση ισοζυγίου πληρωμών.

Η κρίση του 1991, που χαρακτηρίστηκε από εξάντληση των συναλλαγματικών αποθεμάτων, υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και πτώση της επενδυτικής εμπιστοσύνης, ανάγκασε την Ινδία να στραφεί στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) για έκτακτη στήριξη. Οι μεταρρυθμίσεις που επιβλήθηκαν από το ΔΝΤ περιλάμβαναν υποτίμηση της ρουπίας, ελευθέρωση του εμπορίου, άνοιγμα στις ξένες επενδύσεις και ιδιωτικοποιήσεις κρατικών επιχειρήσεων. Αυτές οι αλλαγές, γνωστές ως μεταρρυθμίσεις LPG (Liberalization, Privatization, Globalization), σταθεροποίησαν την οικονομία βραχυπρόθεσμα και έθεσαν τις βάσεις για τη μακροπρόθεσμη μεγέθυνση.

Από το 1992 έως το 2008, το πραγματικό ΑΕΠ της Ινδίας αυξήθηκε κατά μέσο ετήσιο ρυθμό 6,2%. Η ανάπτυξη αυτή συνέβαλε σημαντικά στη μείωση της φτώχειας και στην ανάδειξη της χώρας σε οικονομία χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος. Ωστόσο, μετά το 2008, υπήρξε μια επιβράδυνση της αναπτυξιακής δυναμικής λόγω αδράνειας στην πολιτική, στασιμότητας στις επενδύσεις και προβλημάτων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, γνωστά ως «πρόβλημα του δίδυμου ισολογισμού».

 
Η εποχή Μόντι και το «Viksit Bharat 2047»

Από το 2014, η οικονομική πορεία της Ινδίας έχει επηρεαστεί σημαντικά από την κυβερνητική ατζέντα του Πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι. Κατά τη διάρκεια της θητείας του (2014-2024), ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ ανήλθε σε 6,2%. Εάν εξαιρεθεί η συρρίκνωση κατά 5,8% λόγω της πανδημίας το 2020, ο μέσος ρυθμός θα ήταν κοντά στο 7,2%, γεγονός που υπογραμμίζει την ανθεκτικότητα και τη συνεχιζόμενη διαρθρωτική εξέλιξη της οικονομίας.

Η κυβέρνηση Μόντι έχει επικεντρωθεί σε μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στην αντιμετώπιση μακροχρόνιων διαρθρωτικών αδυναμιών. Οι βασικοί πυλώνες της μεταρρυθμιστικής ατζέντας περιλαμβάνουν:

• Επίσημη Οικονομία και Ψηφιοποίηση: Η υιοθέτηση συστημάτων όπως το UPI (Unified Payments Interface) και το JAM Trinity (Jan Dhan, Aadhar, Mobile) έχει διευρύνει σημαντικά τη χρηματοοικονομική ένταξη, περιορίσει τις διαρροές επιδοτήσεων και εμβαθύνει το ψηφιακό οικοσύστημα πληρωμών. Ο αριθμός των ψηφιακών συναλλαγών ανά κάτοικο αυξήθηκε από 2,4 το 2014 σε 22,4 το 2019.
• Φορολογικές Μεταρρυθμίσεις: Η καθιέρωση του Φόρου Αγαθών και Υπηρεσιών (GST) ενοποίησε το προηγουμένως κατακερματισμένο σύστημα έμμεσης φορολογίας, διευρύνοντας τη φορολογική βάση και βελτιώνοντας τη συμμόρφωση.
• Επενδύσεις σε Υποδομές και Παραγωγή: Έχουν γίνει σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές και παραγωγική ικανότητα μέσω προγραμμάτων όπως το «Make in India», τα σχέδια PLI (Production-Linked Incentive) και το NMP (National Master Plan), τα οποία έχουν βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας.
• Χρηματοπιστωτικός Τομέας: Οι μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνουν μια προσπάθεια ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών ύψους 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων και τη θέσπιση του Κώδικα Αφερεγγυότητας και Πτώχευσης (IBC) για τον καθαρισμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Αυτά τα μέτρα έχουν αντιμετωπίσει βασικές διαρθρωτικές αδυναμίες στους τομείς της ανεπίσημης οικονομίας, των υποδομών και της χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης.

 
Μεσοπρόθεσμες προοπτικές και κίνδυνοι

Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ινδικής οικονομίας παραμένουν θετικές. Η ανάπτυξη στηρίζεται στην ισχυρή εσωτερική κατανάλωση, την ενίσχυση των επενδύσεων και τη συνεχιζόμενη δημοσιονομική εξυγίανση. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,4% σε ετήσια βάση το δ’ τρίμηνο του οικονομικού έτους 2024-25, ξεπερνώντας τις προσδοκίες. Η ανάπτυξη για ολόκληρο το έτος ανήλθε στο 6,5%.

Παρ’ όλα αυτά, η Ινδία αντιμετωπίζει σημαντικούς κινδύνους και προκλήσεις. Το παγκόσμιο μακροοικονομικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα. Ιδιοσυγκρασιακοί κίνδυνοι, όπως οι γεωπολιτικές εντάσεις με το Πακιστάν, θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά το επενδυτικό κλίμα. Μακροχρόνιες ανεπάρκειες στις υποδομές και διαρθρωτικά εμπόδια εξακολουθούν να περιορίζουν το δυνητικό προϊόν της οικονομίας.

Ωστόσο, υπάρχουν και ευνοϊκοί παράγοντες που στηρίζουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη:

• Δημογραφικό Πλεονέκτημα: Ο νεαρός και αυξανόμενος πληθυσμός αποτελεί βασικό πλεονέκτημα. Ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας (15-64) εκτιμάται σε περίπου 970 εκατομμύρια το 2023, αντιπροσωπεύοντας το 68% του συνολικού πληθυσμού. Η συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό (FLFPR) αυξάνεται σταθερά, φτάνοντας το 41,7% το οικονομικό έτος 2023-24.
• Ψηφιοποίηση: Η επιταχυνόμενη υιοθέτηση της ψηφιακής τεχνολογίας αυξάνει την παραγωγικότητα σε όλους τους τομείς.
• Ξένες Άμεσες Επενδύσεις (FDI): Οι συνεχείς εισροές FDI θέτουν σταθερές βάσεις για την ανάπτυξη. Οι εισροές ανήλθαν σε 81 δισεκατομμύρια δολάρια το οικονομικό έτος 2024-25, σημειώνοντας αύξηση 14% σε ετήσια βάση.

 
Δημόσιο χρέος και εξωτερικός τομέας

Το γενικό κυβερνητικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί στο 6,9% του ΑΕΠ το οικονομικό έτος 2025-26, από 9,0% το προηγούμενο έτος. Το δημόσιο χρέος, το οποίο είχε φτάσει σχεδόν το 90% του ΑΕΠ το 2020-21, έχει μετριαστεί στο 81% το 2024-25 και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω στο 75% μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Σημειώνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος του χρέους της Ινδίας κατέχεται εγχώρια, γεγονός που συμβάλλει στη σταθερότητα.

Όσον αφορά τις εξωτερικές συναλλαγές, το έλλειμμα του τρεχουσών συναλλαγών (CAD) έχει μειωθεί σημαντικά στο 0,8% του ΑΕΠ το 2024-25, από 2,0% το 2022. Παρόλο που αναμένεται μια σταδιακή διεύρυνση στο 2,2% του ΑΕΠ, αυτό θα αντισταθμιστεί από τις ανθεκτικές εισροές FDI.

 
Διαρθρωτική στήριξη και μελλοντική ανάπτυξη

Η πορεία της Ινδίας προς την ανάπτυξη βασίζεται σε τρεις κρίσιμους μοχλούς: τον σχηματισμό κεφαλαίου, την επέκταση του εργατικού δυναμικού και την αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών (TFP).

• Σχηματισμός Κεφαλαίου: Οι επενδύσεις έχουν ανακάμψει μετα-πανδημικά, φτάνοντας το 30,8% του ΑΕΠ το 2023-24. Ωστόσο, οι ιδιωτικές εταιρικές επενδύσεις παραμένουν υποτονικές. Η διατήρηση της έμφασης στις υποδομές (μεταφορές, ενέργεια, ψηφιακά δίκτυα) είναι απαραίτητη για την αύξηση του κεφαλαιακού αποθέματος της Ινδίας.
• Εργατικό Δυναμικό: Παρόλο που η Ινδία διαθέτει έναν τεράστιο πληθυσμό σε ηλικία εργασίας, η συνολική συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό υστερεί σε σχέση με άλλες αναδυόμενες οικονομίες. Η πρόσφατη αύξηση της συμμετοχής των γυναικών αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη.
• Συνολική Παραγωγικότητα: Η TFP συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη της Ινδίας από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η διάδοση των ψηφιακών τεχνολογιών και οι στρατηγικές επενδύσεις σε υποδομές ενισχύουν την παραγωγικότητα.

Η μετάβαση της Ινδίας από αναπτυσσόμενη σε ανεπτυγμένη οικονομία θα εξαρτηθεί από την υλοποίηση της μεταρρυθμιστικής ατζέντας, τη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την επιδέξια διαχείριση των εξωγενών προκλήσεων. Η Ινδία διαθέτει ένα ισχυρό δημογραφικό πλεονέκτημα, με το ταχύτερα αναπτυσσόμενο νεανικό εργατικό δυναμικό στον κόσμο, το οποίο οδηγεί σε ισχυρή εγχώρια ζήτηση. Παρά τις προκλήσεις, όπως οι κίνδυνοι εκτέλεσης μεταρρυθμίσεων και οι ανεπάρκειες στην αγορά εργασίας, η χώρα είναι σε θέση να διατηρήσει την αναπτυξιακή της δυναμική. Η πρωτοβουλία IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor) αποτελεί ένα στρατηγικό βήμα για την ενίσχυση της παγκόσμιας εμπορικής ολοκλήρωσης και την ανάδειξη της Ινδίας σε έναν ανθεκτικό και ελκυστικό προορισμό για εμπόριο και επενδύσεις.

mywaypress.gr – Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής

Πηγή: Οικονομικό δελτίο Eurobank