Η ελληνική οικονομία στη μέγγενη των γεωπολιτικών κραδασμών

29 Μαΐου, 2026 5:13 μμ

Η ακτινογραφία της Alpha Bank για το 2026 και η διπλή πρόκληση ανάπτυξης και ακρίβειας

 
Του ειδικού μας συνεργάτη

ΑΘΗΝΑ (Μάιος 2026) – Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου η εντυπωσιακή μακροοικονομική ανάκαμψη και η δημοσιονομική υπεραπόδοση των τελευταίων ετών έρχονται αντιμέτωπες με το «ψυχρό ντους» της νέας γεωπολιτικής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Η πρόσφατη οικονομική έκθεση της Alpha Bank (Greece: Economic and Financial Outlook, Μάιος 2026) αποτυπώνει με απόλυτα ανάγλυφο τρόπο αυτή τη γεωμετρία: μια χώρα που θωρακίστηκε δημοσιονομικά, αλλά παραμένει ευάλωτη στις εισαγόμενες ενεργειακές καταιγίδες.

Μέσα από μια προσέγγιση data-driven storytelling, επιχειρούμε να αποκωδικοποιήσουμε τα σκληρά δεδομένα της έκθεσης, αναδεικνύοντας τις υπόγειες τάσεις, τα κανάλια μετάδοσης των κρίσεων και το στρατηγικό στοίχημα για την επόμενη ημέρα.

 

1. Το Shock της Μέσης Ανατολής: Τα κανάλια μετάδοσης στην Αθήνα

Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και οι αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν απλώς τίτλους διεθνών ειδήσεων, αλλά παράγοντες που αναδιαμορφώνουν την καθημερινότητα της ελληνικής αγοράς. Αν και η Ελλάδα παρουσιάζει μηδενική απευθείας εξάρτηση από το Ιράν για πετρέλαιο και φυσικό αέριο —καθώς το μεν αέριο αγωγών προέρχεται κυρίως από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν, το δε αργό πετρέλαιο κατά 60% από το Ιράκ, το Καζακστάν και τη Λιβύη — εντούτοις παραμένει εκτεθειμένη στον παγκόσμιο τιμολογιακό τυφώνα.

Τα στοιχεία είναι αμείλικτα:

• Ενεργειακή εξάρτηση: Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν το 61% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης στην Ελλάδα, κατατάσσοντας τη χώρα σε μία από τις πιο ευάλωτες θέσεις σε ολόκληρη την ΕΕ-27.
• Η έκρηξη των τιμών: Μέχρι τα τέλη Μαΐου 2026, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου Brent έχουν καταγράψει άνοδο 30%, ενώ το φυσικό αέριο (TTF) έχει εκτιναχθεί κατά 47% από την έναρξη της σύγκρουσης.
• Το κόστος του χρήματος και της αβεβαιότητας: Ο Δείκτης Οικονομικής Αβεβαιότητας (EUI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σημείωσε κατακόρυφη άνοδο τον Μάρτιο και Απρίλιο του 2026. Αντίθετα, ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος (ESI) στην Ελλάδα υποχώρησε διαδοχικά στο 106,8 τον Μάρτιο και στο 105,7 τον Απρίλιο του 2026, αν και διατηρείται ακόμα πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

2. Ο πληθωριστικός εφιάλτης επιστρέφει: Cost-Push και Services Inflation

Αυτή η ενεργειακή πίεση μεταφράζεται άμεσα σε «πληθωρισμό κόστους» (cost-push inflation). Η έκθεση της Alpha Bank κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς η ταχύτητα μετακύλισης των αυξήσεων στην υπόλοιπη εφοδιαστική αλυσίδα και στα τρόφιμα είναι ζήτημα χρόνου.

Η καμπύλη του εναρμονισμένου πληθωρισμού (HICP) στην Ελλάδα δείχνει μια απότομη αλλαγή τάσης:

• Ιανουάριος – Φεβρουάριος 2026: Ο πληθωρισμός κινούνταν σε ένα σχετικά ελεγχόμενο επίπεδο της τάξης του 3%.
• Μάρτιος 2026: Επιτάχυνση στο 3,4% (έναντι 2,6% στην Ευρωζώνη).
• Απρίλιος 2026: Άλμα στο 4,6% (έναντι 3% στην Ευρωζώνη).

Η γενεσιουργός αιτία είναι ξεκάθαρη: η ενεργειακή συνιστώσα, η οποία καθ’ όλο το 2025 και μέχρι τον φετινό Φεβρουάριο είχε αρνητική συμβολή, τον Μάρτιο αυξήθηκε κατά 7,7% και τον Απρίλιο έκανε «μπαμ» στο 21,9%, προσθέτοντας από μόνη της 1,7 ποσοστιαίες μονάδες στον γενικό δείκτη. Το timing είναι το πλέον ανησυχητικό, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους συμπίπτει με την έναρξη της τουριστικής περιόδου, γεγονός που ενδέχεται να τροφοδοτήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό των υπηρεσιών, ο οποίος το 2025 έτρεχε ήδη με 4,8%.

Συνέπεια αυτών των εξελίξεων είναι η αναθεώρηση των προβλέψεων: οι εγχώριοι και διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν πλέον ότι η ανάπτυξη για το 2026 θα περιοριστεί κάτω από το 2% (0,3 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τις προπολεμικές εκτιμήσεις) , ενώ ο μέσος πληθωρισμός για το έτος προβλέπεται στο 3,4% (1 ποσοστιαία μονάδα υψηλότερα).

 

3. Το «Δημοσιονομικό Μαξιλάρι» και το πακέτο των 500 εκατ. ευρώ

Αν υπάρχει ένα πεδίο όπου η Ελλάδα υπερέχει με διαφορά στην Ευρωζώνη, αυτό είναι τα δημόσια οικονομικά της. Το 2025 έκλεισε με μια εντυπωσιακή δημοσιονομική υπεραπόδοση: το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης διευρύνθηκε στα 12,1 δισ. ευρώ (4,9% του GDP), αφήνοντας πολύ πίσω τις αρχικές προβλέψεις του προϋπολογισμού για 3,2%. Την ίδια ώρα, η πλειονότητα των κρατών-μελών της Ευρωζώνης κατέγραφε πρωτογενή ελλείμματα.

Αυτή η υπεραπόδοση, που στηρίχθηκε στην ανάπτυξη (+2,1% το 2025) , την αύξηση των τουριστικών εσόδων, αλλά και στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης λόγω της διασύνδεσης των POS με τις φορολογικές αρχές , έδωσε στην κυβέρνηση τον απαραίτητο «δημοσιονομικό χώρο» (policy space) για να αντιδράσει.

Έτσι, μετά τα 300 εκατ. ευρώ του Μαρτίου, ανακοινώθηκε ένα νέο πακέτο μέτρων στήριξης ύψους 500 εκατ. ευρώ, το οποίο εξειδικεύεται ως εξής:

1. Επιδότηση Diesel: 0,20 ευρώ ανά λίτρο για τον Απρίλιο και τον Μάιο (κόστος €106 εκατ.).
2. Fuel Pass: Προπληρωμένη κάρτα καυσίμων για βενζίνη και diesel με μέση κάλυψη 0,36 ευρώ ανά λίτρο (κόστος €130 εκατ.).
3. Αγροτική στήριξη: Επιδότηση 15% στο κόστος των λιπασμάτων έως τα τέλη Αυγούστου (κόστος €41 εκατ.).
4. Στήριξη οικογενειών: Έκτακτο βοήθημα 150 ευρώ ανά παιδί με εισοδηματικά κριτήρια (κόστος €245 εκατ., εκ των οποίων τα €240 εκατ. αφορούν το άμεσο επίδομα).
5. Ενισχύσεις συνταξιούχων & ενοικίων: Μόνιμη αύξηση του επιδόματος Νοεμβρίου για συνταξιούχους από τα 250 στα 300 ευρώ (κόστος €198 εκατ.) και διεύρυνση των κριτηρίων για το επίδομα ενοικίου (€25 εκατ.).

Παράλληλα, από τον Απρίλιο του 2026 τέθηκε σε ισχύ η αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 4,55%, στα 920 ευρώ, η οποία επηρεάζει τόσο τον ιδιωτικό όσο και τον δημόσιο τομέα.

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη θεαματική πτώση του δείκτη χρέους προς GDP κατά 63 ποσοστιαίες μονάδες από το αποκορύφωμα του 2020 (από 209,4% σε 146,1% το 2025), έχει εδραιώσει την εμπιστοσύνη των αγορών. Η Ελλάδα, έχοντας ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα (BBB σε S&P, Fitch, DBRS και Baa3 σε Moody’s) , δανείζεται πλέον με αποδόσεις 10ετών ομολόγων που προσεγγίζουν εκείνες της Γαλλίας και της Ιταλίας, σχεδιάζοντας ετήσιες εκδόσεις 8-10 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2029.

 

4. Επενδύσεις: Η μετατόπιση του μοντέλου και το ορόσημο του RRF

Για πρώτη φορά στη μεταπανδημική περίοδο, οι επενδύσεις αποτέλεσαν τον κύριο μοχλό της εγχώριας ανάπτυξης το 2025, συνεισφέροντας 1,5 ποσοστιαίες μονάδες στο τελικό GDP. Οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 8,9% το 2025, φτάνοντας το 16,9% του GDP. Ωστόσο, το επενδυτικό κενό με την Ευρωζώνη (μέσος όρος 21,3%) παραμένει σημαντικό.

Το πλέον ενδιαφέρον εύρημα της έκθεσης αφορά τη δομική μεταβολή της ποιότητας των επενδύσεων σε σχέση με το παρελθόν. Παρατηρείται μια ξεκάθαρη στροφή από την παραδοσιακή «οικοδομή» προς περιουσιακά στοιχεία υψηλής τεχνολογίας και έντασης γνώσης:

• Το μερίδιο των επενδύσεων σε κατοικίες και κατασκευές συρρικνώθηκε από 65,4% το 2006 σε 43,1% το 2025.
• Αντίθετα, οι επενδύσεις σε μηχανήματα και εξοπλισμό (συμπεριλαμβανομένης της πληροφορικής) αυξήθηκαν από 29% σε 40,3%.
• Εντυπωσιακή είναι η άνοδος των προϊόντων πνευματικής ιδιοκτησίας, που από το 5,3% του 2006 εκτινάχθηκαν στο 16,5% το 2025.

Οι Ξένες Άμεσες Επενδύσεις (FDI) άγγιξαν το ρεκόρ των 11,4 δισ. ευρώ το 2025 (από 7 δισ. το 2024) , κατευθυνόμενες κυρίως στις υπηρεσίες, το real estate, τα χρηματοοικονομικά και την ενέργεια.

Η παγίδα του 2026: Το τρέχον έτος αποτελεί το τελικό χρονικό ορόσημο για την υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης (Ελλάδα 2.0). Μέχρι στιγμής, η χώρα έχει απορροφήσει 24,6 δισ. ευρώ (το 68,5% των συνολικών πόρων των 35,95 δισ. ευρώ), έχοντας εκπληρώσει το 53% των οροσήμων της. Για το 2026, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, μαζί με τα κεφάλαια του RRF, αναμένεται να φτάσει στο ιστορικό υψηλό των 16,7 δισ. ευρώ (6,4% του GDP).

Όμως, η Alpha Bank προειδοποιεί: από το 2027 και ιδιαίτερα τη διετία 2028-2029 αναμένεται απότομη επιβράδυνση των επενδύσεων λόγω της ολοκλήρωσης του RRF. Η κάλυψη αυτού του κενού θα απαιτήσει την άμεση κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων. Μια σημαντική διέξοδος, όπως σημειώνεται, αποτελεί η ευρωπαϊκή στροφή στην αμυντική βιομηχανία. Τα νέα κίνητρα του προϋπολογισμού του 2026 (υπερεκπτώσεις δαπανών για την περίοδο 2026-2028 στην άμυνα και την κατασκευή οχημάτων/αεροσκαφών) κινούνται προς αυτή τη στρατηγική κατεύθυνση.

 

5. Real Estate: Ανάπτυξη με τίμημα μια στεγαστική κρίση

Ο κλάδος των ακινήτων συνεχίζει να καλπάζει, αλλά πλέον η κοινωνική πίεση είναι ασφυκτική. Από το χαμηλότερο σημείο του 2017 έως το τέλος του 2025, οι τιμές των κατοικιών έχουν σημειώσει μια σωρευτική άνοδο 88% σε πανελλαδικό επίπεδο, ξεπερνώντας κατά 8% το προηγούμενο ιστορικό υψηλό του 2008. Στην Αθήνα, η σωρευτική αύξηση αγγίζει το ασύλληπτο 104%.

Την ίδια στιγμή, οι εμπορικές αξίες έχουν καταγράψει άνοδο 38% στα γραφεία και 51% στα καταστήματα από το 2017. Μάλιστα, για πρώτη φορά από το 2010, η καθαρή πιστωτική επέκταση στα στεγαστικά δάνεια γύρισε σε θετικό έδαφος, φτάνοντας στο +1,1% τον Μάρτιο του 2026.

Η άλλη όψη του νομίσματος, ωστόσο, αποτυπώνει μια βαθιά κρίση προσιτότητας (affordability crisis). Οι τιμές των ακινήτων αυξάνονται πολύ ταχύτερα από το διαθέσιμο εισόδημα από το 2018. Το συνολικό στεγαστικό κόστος (ενοίκιο/δόση, λογαριασμοί, κοινόχρηστα) για τα ελληνικά νοικοκυριά απορροφά κατά μέσο όρο το 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματός τους (έναντι μόλις 19,2% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο), φέρνοντας την Ελλάδα στην πρώτη, πιο αρνητική θέση στην ΕΕ-27.

Η οξεία έλλειψη σύγχρονου οικιστικού αποθέματος στα μεγάλα αστικά κέντρα αναγκάζει το κράτος να επιστρατεύσει μια σειρά από εργαλεία, όπως το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», το «Ανακαινίζω-Νοικιάζω», τη νέα ρύθμιση για το Airbnb, τις φοροαπαλλαγές για κλειστά διαμερίσματα και τον θεσμό της «Κοινωνικής Αντιπαροχής». Το κατά πόσο αυτά τα μέτρα θα εξισορροπήσουν μια στρεβλή αγορά, μένει να αποδειχθεί στην πράξη.

 

Η Στρατηγική της Επαγρύπνησης

Η ακτινογραφία της Alpha Bank για τον Μάιο του 2026 είναι σαφής: η Ελλάδα διαθέτει πλέον τα μακροοικονομικά θεμέλια και τη δημοσιονομική σοβαρότητα για να απορροφήσει κραδασμούς που άλλοτε θα την οδηγούσαν στο γκρεμό. Ωστόσο, η υψηλή ενεργειακή της εξάρτηση , ο κίνδυνος ενός παρατεταμένου πληθωριστικού κύκλου που απειλεί την αγοραστική δύναμη και το επικείμενο τέλος του RRF το 2026, δεν επιτρέπουν κανέναν εφησυχασμό. Η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, η επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και η ενεργειακή διαφοροποίηση δεν είναι πλέον επιλογές, αλλά όροι επιβίωσης στο νέο ασταθές διεθνές περιβάλλον.

 

Βασικοί Μακροοικονομικοί Δείκτες (2021 – 2025)

Βάσει των ιστορικών στοιχείων της έκθεσης:

Δείκτης (Ετήσια % μεταβολή)	2021	2022	2023	2024	2025
Real GDP	+8,7%	+5,5%	+2,1%	+2,1%	+2,1%
Ιδιωτική Κατανάλωση	+5,1%	+9,3%	+2,3%	+2,4%	+2,0%
Επενδύσεις (GFCF)	+21,7%	+22,1%	+6,5%	+4,5%	+8,9%
Ανεργία (% του εργατικού δυναμικού)	14,7%	12,4%	11,1%	10,1%	8,9%
Πρωτογενές Πλεόνασμα (% του GDP)	-4,8%	-0,1%	+2,0%	+4,8%	+4,9%
Δημόσιο Χρέος (% του GDP)	197,3%	177,8%	164,3%

Πηγή Δεδομένων: Alpha Bank Economic Research, “GREECE: Economic and Financial Outlook”, Issue May 2026

 
Σύνθεση & Παρουσίαση δεδομένων: Artificial Intelligence

 Επιμέλεια & έλεγχος δεδομένων: Παναγιώτης Τσακιρίδης

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.