Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για Κλιματικό Στόχο του 2040
Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση προς την Κλιματική Ουδετερότητα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε προτεινόμενη νομοθεσία που επιδιώκει μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040
Στις Βρυξέλλες, η 2α Ιουλίου 2025, ήταν η ημερομηνία κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια τροποποίηση του Ευρωπαϊκού Κλιματικού Νόμου, προτείνοντας έναν νέο ενδιάμεσο κλιματικό στόχο της ΕΕ για το 2040: τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (ΑτΘ) κατά 90% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Αυτή η πρόταση αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα στην πορεία της ΕΕ για να καταστεί η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050, όπως ορίζεται στον Ευρωπαϊκό Κλιματικό Νόμο.
- Η αναγκαιότητα του Νέου Κλιματικού Στόχου για το 2040
Η πρόταση για τον κλιματικό στόχο του 2040 είναι επιβεβλημένη για διάφορους λόγους:
- Νομική Υποχρέωση: Ο Ευρωπαϊκός Κλιματικός Νόμος απαιτεί από την Επιτροπή να προτείνει έναν επόμενο ενδιάμεσο στόχο για το 2040, συνεχίζοντας την συμφωνηθείσα πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα.
- Αποτέλεσμα του Global Stocktake: Η πρόταση ακολουθεί την πρώτη Παγκόσμια Αποτίμηση της Συμφωνίας του Παρισιού, η οποία έλαβε χώρα τον Δεκέμβριο του 2023 και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι απαιτείται σημαντική ενίσχυση της φιλοδοξίας για την επίτευξη του στόχου του 1,5°C.
- Διεθνείς Υποχρεώσεις: Η ΕΕ υποχρεούται να υποβάλει μια ενημερωμένη Εθνικά Καθορισμένη Συνεισφορά (NDC) στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, ενόψει της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP 30) που θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του 2025 στη Βραζιλία. Η ΕΕ θα περιλάβει στην NDC της ένα ενδεικτικό ποσοστό για το 2035.
- Λαϊκή Υποστήριξη: Η τροποποίηση του Ευρωπαϊκού Κλιματικού Νόμου ανταποκρίνεται στην ισχυρή λαϊκή υποστήριξη για την κλιματική δράση στην Ευρώπη. Το Κλιματικό Ευρωβαρόμετρο του 2025, που δημοσιεύθηκε στις 30 Ιουνίου, δείχνει ότι το 85% των πολιτών της ΕΕ θεωρούν την κλιματική αλλαγή σοβαρό πρόβλημα και το 81% υποστηρίζουν τον στόχο της ΕΕ να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050.
- Επιστημονική Θεμελίωση: Η νομική πρόταση βασίζεται σε λεπτομερή εκτίμηση επιπτώσεων και συμβουλές από φορείς όπως η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) και η Ευρωπαϊκή Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή. Προηγήθηκε επίσης μια σημαντική περίοδος διαβούλευσης με κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενδιαφερόμενους φορείς, την κοινωνία των πολιτών και τους πολίτες.
- Κύρια στοιχεία και οφέλη του στόχου του 2040
Η θέσπιση του κλιματικού στόχου του 2040 τώρα προσφέρει σημαντικά οφέλη:
- Σταθερότητα και Προβλεψιμότητα: Παρέχει ένα ισχυρό μήνυμα σταθερότητας και προβλεψιμότητας στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους επενδυτές, καθοδηγώντας τις επιχειρηματικές αποφάσεις και επενδύσεις.
- Οικονομική Ανθεκτικότητα: Θα επιτρέψει στην ΕΕ να θεσπίσει τις απαραίτητες πολιτικές και επενδύσεις για να διασφαλίσει ότι η μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα θα συμβαδίσει με μια ισχυρή και σταθερή οικονομία, ανταγωνιστική βιομηχανία και θέσεις εργασίας με προοπτική. Μια τέτοια οικονομία θα είναι πιο ανθεκτική σε μελλοντικές κρίσεις, διακυμάνσεις τιμών και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
- Ενεργειακή Ανεξαρτησία: Ενισχύει τη στρατηγική ανεξαρτησία της Ευρώπης, απομακρύνοντας την από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
- Πραγματισμός και Ευελιξία: Η πρόταση αναγνωρίζει ότι υπάρχουν περαιτέρω μέτρα για την υποστήριξη των κρατών μελών της ΕΕ και της βιομηχανίας στην επίτευξη του κλιματικού στόχου του 2040. Εισάγει νέες ευελιξίες στον τρόπο επίτευξης των στόχων, όπως ένας πιθανός περιορισμένος ρόλος για υψηλής ποιότητας διεθνείς πιστώσεις άνθρακα στο δεύτερο μέρος της δεκαετίας 2030-2040, η χρήση εγχώριων μόνιμων αφαιρέσεων στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ ΕΕ) και ενισχυμένες ευελιξίες σε όλους τους τομείς.
- Βιομηχανική Ανταγωνιστικότητα: Ο στόχος του 90% συνδέεται άρρηκτα με την Πράσινη Βιομηχανική Συμφωνία (Clean Industrial Deal), την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας και το Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια. Η Πράσινη Βιομηχανική Συμφωνία, που παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2025, περιλαμβάνει ολοκληρωμένα μέτρα για την περαιτέρω προώθηση της απαλλαγής από τον άνθρακα και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
- Διεθνής Δέσμευση: Η πρόταση του 90% δείχνει ότι η ΕΕ παραμένει δεσμευμένη στη Συμφωνία του Παρισιού και στο πολυμερές σύστημα, προσφέροντας ευρύτερα γεωπολιτικά οφέλη και δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για ευρωπαϊκές εταιρείες και επενδυτές παγκοσμίως.
- Δυνατότητα επίτευξης του στόχου και ο ρόλος της Πράσινης Βιομηχανικής Συμφωνίας
Η ΕΕ βρίσκεται ήδη κοντά στην επίτευξη των κλιματικών και ενεργειακών στόχων της για το 2030, με συλλογική δέσμευση για μείωση των εκπομπών ΑτΘ κατά 55%. Αυτό αποτελεί μια ισχυρή βάση για την επίτευξη του προτεινόμενου στόχου μείωσης των καθαρών εκπομπών ΑτΘ κατά 90% έως το 2040, ενώ παράλληλα προωθείται η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα μέσω της Πράσινης Βιομηχανικής Συμφωνίας.
Παρόλο που η πλήρης εφαρμογή των Εθνικών Σχεδίων Ενέργειας και Κλίματος (NECP) των κρατών μελών, μαζί με την υφιστάμενη εθνική νομοθεσία και τη νομοθεσία της ΕΕ, θα οδηγήσει σε μείωση των καθαρών εκπομπών ΑτΘ κατά περίπου 54% έως το 2030 και σημαντική επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των μέτρων ενεργειακής απόδοσης, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά φιλοδοξίας.
Η Πράσινη Βιομηχανική Συμφωνία είναι ζωτικής σημασίας ως κινητήριος δύναμη για την ανάπτυξη και την απαλλαγή από τον άνθρακα, προσφέροντας στοχευμένη υποστήριξη στην καθαρή τεχνολογία κατασκευής και στις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Σημαντικά μέτρα περιλαμβάνουν:
- Νέο Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων: Υιοθετήθηκε στις 25 Ιουνίου, απλοποιώντας τη διαδικασία για τα κράτη μέλη να χορηγούν ενισχύσεις σε ενεργοβόρες βιομηχανίες και τομείς καθαρής τεχνολογίας.
- Φορολογικά Κίνητρα: Σύσταση για φορολογικά κίνητρα για την ενθάρρυνση επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες και βιομηχανική απαλλαγή από τον άνθρακα.
- Απλοποίηση Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM): Συμφωνήθηκε στις 18 Ιουνίου, εξαιρώντας το 90% των εισαγωγέων για τη μείωση της γραφειοκρατίας.
- Επίλυση Διαρροής Άνθρακα στις Εξαγωγές: Η Επιτροπή αναλύει τρόπους παροχής λύσης για τη διαρροή άνθρακα στις εξαγωγές, η οποία θα προταθεί στο τέλος του έτους.
Η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η μείωση των εκπομπών ΑτΘ κατά 90% είναι τόσο αναγκαία όσο και εφικτή, υπό την προϋπόθεση της πλήρους εφαρμογής των πολιτικών και της κλιμάκωσης των επενδύσεων. Αυτή η μετάβαση θα φέρει σημαντικές μακροπρόθεσμες εξοικονομήσεις στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και θα μειώσει τις κλιματικές ζημίες.
- Ο ρόλος των Διεθνών Πιστώσεων Άνθρακα και των απομακρύνσεων Άνθρακα
Οι πραγματικές και έγκαιρες εγχώριες μειώσεις εκπομπών ΑτΘ εντός της ΕΕ πρέπει να παραμείνουν ο ακρογωνιαίος λίθος της κλιματικής δράσης της ΕΕ, συμπληρωμένες από την ενίσχυση των απομακρύνσεων άνθρακα.
- Διεθνείς Πιστώσεις Άνθρακα: Η πρόταση της Επιτροπής για τον κλιματικό στόχο του 2040 περιλαμβάνει τη δυνατότητα περιορισμένης χρήσης υψηλής ποιότητας διεθνών πιστώσεων άνθρακα από τρίτες χώρες, εφόσον ευθυγραμμίζονται με τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού. Προτείνεται, από το 2036, να χρησιμοποιείται περιορισμένη συνεισφορά 3% των καθαρών εκπομπών της ΕΕ του 1990 για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για το 2040. Αυτή η χρήση θα υπόκειται σε λεπτομερή εκτίμηση επιπτώσεων και στην ανάπτυξη κανόνων της ΕΕ.
- Απομακρύνσεις Άνθρακα: Τόσο οι λύσεις βασισμένες στη φύση όσο και οι βιομηχανικές απομακρύνσεις άνθρακα θα διαδραματίσουν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο, συμπεριλαμβανομένων των εγχώριων μόνιμων απομακρύνσεων άνθρακα στο ΣΕΔΕ ΕΕ για την αντιστάθμιση των υπολειπόμενων εκπομπών από τους δυσκολόκαμπτους τομείς.
- Συνεισφορά στον Εθνικά Καθορισμένο Στόχο της ΕΕ για το 2035
Ο κλιματικός στόχος του 2040 θα συμβάλει στην επικείμενη υποβολή της ενημερωμένης Εθνικά Καθορισμένης Συνεισφοράς (NDC) της ΕΕ στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, η οποία θα περιλαμβάνει ένα ενδεικτικό ποσοστό για το 2035.
- Επόμενα Βήματα
Η πρόταση της Επιτροπής θα υποβληθεί τώρα στους συννομοθέτες της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, για διαπραγματεύσεις και έγκριση. Μόλις καθοριστεί ο κλιματικός στόχος του 2040, η Επιτροπή θα διερευνήσει τρόπους για να καταστήσει το νέο πλαίσιο πολιτικής του 2040 απλούστερο, πιο ευέλικτο, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση και προωθώντας τη σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών.
…
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έναν κλιματικό στόχο της ΕΕ κατά 90% έως το 2040 σηματοδοτεί μια φιλόδοξη και ρεαλιστική προσέγγιση προς την κλιματική ουδετερότητα. Με την Πράσινη Βιομηχανική Συμφωνία ως κινητήριο μοχλό και την αναγνώριση της ανάγκης για ευελιξία και διεθνή συνεργασία, η ΕΕ στοχεύει να μετασχηματίσει την οικονομία της, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ενεργειακή της ασφάλεια, ενώ παράλληλα ανταποκρίνεται στις παγκόσμιες κλιματικές δεσμεύσεις της. Η επιτυχία αυτής της προσπάθειας θα εξαρτηθεί από την πλήρη εφαρμογή των προτεινόμενων πολιτικών και τη συνεχή κλιμάκωση των επενδύσεων.
info
Εμβάθυνση: Έγγραφο με ερωτήσεις και απαντήσεις
mywaypress.gr – Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής
