Sanaenomics – Το νέο ιαπωνικό οικονομικό δόγμα

 Γεφυρώνει την εποχή του Abe με τη «νέα καπιταλιστική» πραγματικότητα

 
Η γέννηση του “Sanaenomics”

Η άνοδος της Sanae Takaichi στην πρωθυπουργία της Ιαπωνίας σηματοδοτεί, όπως υποστηρίζει ο Matthew Poggi, μια μεταβατική στιγμή για τη χώρα: την επιδίωξη μιας νέας ισορροπίας μεταξύ της επιθετικής οικονομικής πολιτικής του Shinzo Abe (“Abenomics”) και της πιο κοινωνικά ευαίσθητης, βιώσιμης προσέγγισης του Fumio Kishida (“Νέος Καπιταλισμός”).

Με πολιτική νομιμοποίηση και ανοδικά χρηματιστήρια (σχεδόν +10% μετά την εκλογή της), η Takaichi δεν περιορίζεται στο να αναβιώσει την παλιά συνταγή της νομισματικής χαλάρωσης, των δημοσιονομικών παρεμβάσεων και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Το ζητούμενο είναι πλέον η μετάβαση – από την ανάκαμψη στην ανθεκτικότητα, από την ανάπτυξη μέσω χρέους στη βιώσιμη ανάπτυξη που στηρίζεται στην καινοτομία, το ανθρώπινο κεφάλαιο και τη δημοσιονομική αξιοπιστία.

 
Από το Abenomics στο Sanaenomics: Η μεταμόρφωση ενός μοντέλου

Το άρθρο υπενθυμίζει ότι η επιτυχία του Abenomics στη δεκαετία του 2010 βασίστηκε στα τρία «βέλη» ή  πυλώνες: (Σημείωση: Στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο, ο Poggi μιλά για τα three arrows of Abenomics.Πρόκειται για μεταφορά που εισήγαγε ο Shinzo Abe, εμπνευσμένος από μια ιαπωνική παροιμία: “ένα βέλος σπάει εύκολα, τρία μαζί όχι”.)

1. Επιθετική νομισματική χαλάρωση από την Τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ).
2. Ευέλικτη δημοσιονομική πολιτική, που απέφυγε τη λιτότητα.
3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με έμφαση στο εμπόριο και τη γεωργία.

Η Ιαπωνία τότε βγήκε από την αποπληθωριστική παγίδα, το γεν αποδυναμώθηκε και η ανάπτυξη διατηρήθηκε για σχεδόν έξι χρόνια – η δεύτερη μακροβιότερη μεταπολεμική περίοδος ευημερίας.

Όμως, η Takaichi αναλαμβάνει σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες:

• Ο πληθωρισμός είναι ήδη πάνω από τον στόχο της BoJ για πάνω από τρία χρόνια.
• Οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν στάσιμοι.
• Ο πληθυσμός γερνά και συρρικνώνεται.
• Το δημόσιο χρέος είναι ιστορικά υψηλό.
• Οι εξωτερικοί γεωπολιτικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Sanaenomics επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει την οικονομική διακυβέρνηση της Ιαπωνίας, μετατρέποντας τη νομισματική και δημοσιονομική συνεργασία σε μοχλό συντονισμένης ανθεκτικότητας.

 
Η νέα αρχιτεκτονική των “τριών πυλώνων πολιτικής”

Ο Poggi σκιαγραφεί τη νέα εκδοχή του ιαπωνικού οικονομικού προγράμματος ως εξής:

1. Νομισματική πολιτική με αυτονομία και στρατηγική ευθυγράμμιση.
   Η Takaichi αναγνωρίζει την ανάγκη να μην παρεμβαίνει στην BoJ και να επιτρέψει ομαλοποίηση πολιτικής με στόχο την ενίσχυση της αξιοπιστίας και της σταθερότητας των αγορών.
2. Υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική.
   Εμπνέεται από τον «διπλό άξονα ανάπτυξης και διανομής» του Kishida: αποφυγή της λιτότητας, αλλά με αυστηρή παρακολούθηση του λόγου χρέους/ΑΕΠ και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
   Οι επιχειρήσεις θα ενθαρρυνθούν μέσω φορολογικών κινήτρων να μετατρέψουν τα κέρδη σε αυξήσεις μισθών, επενδύσεις και καινοτομία.
3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για μια “ανθεκτική καπιταλιστική οικονομία”.
   Δημιουργείται Japan Growth Strategy Council για μακροπρόθεσμες πολιτικές που συνδυάζουν κλιματική, ενεργειακή και δημογραφική ασφάλεια — μια μετεξέλιξη του Συμβουλίου «Νέου Καπιταλισμού» του Kishida.

 
Από τη μεγέθυνση στην ασφάλεια και τη συνοχή

Το σημαντικότερο στοιχείο του Sanaenomics είναι ίσως η ποιοτική μετατόπιση του στόχου: από τη μεγέθυνση για τη μεγέθυνση, προς την ασφάλεια, την προστασία και την ανθεκτικότητα.
Η Takaichi θέτει στο επίκεντρο την έννοια του “security capitalism” — όπου η ανάπτυξη δεν είναι απλώς αριθμητική, αλλά συνδέεται με τη σταθερότητα των θεσμών, την κοινωνική δικαιοσύνη και την εθνική ισχύ.

Το Sanaenomics, όπως το περιγράφει ο Poggi, είναι η γέφυρα μεταξύ δύο εποχών: του Abenomics που έσωσε την Ιαπωνία από τη στασιμότητα, και του «Νέου Καπιταλισμού» που επιδιώκει να την καταστήσει ανθεκτική δύναμη μέσα σε έναν αβέβαιο κόσμο.

 
 Το στρατηγικό πλαίσιο μιας μετα-νεοφιλελεύθερης Ιαπωνίας

Η ανάλυση του Poggi δεν είναι απλώς τεχνοκρατική· προτείνει ένα νέο πρότυπο οικονομικής διακυβέρνησης σε συνθήκες γεωπολιτικής πίεσης.
Η Ιαπωνία, όπως και η Ευρώπη, καλείται να επαναπροσδιορίσει το τι σημαίνει “ανάπτυξη” όταν το δημογραφικό φθίνει, η ενεργειακή αυτάρκεια μειώνεται και οι διεθνείς αγορές δεν συγχωρούν υπερβολικά ελλείμματα.

Η Takaichi φαίνεται να υιοθετεί ένα ρεαλιστικό οικονομικό πατριωτισμό — μια στροφή από το “stimulus-driven growth” προς μια στρατηγική ανθεκτικότητας, με κοινωνική και παραγωγική διάσταση.

Αν το Sanaenomics επιτύχει, θα αποτελέσει πρότυπο πολιτικής ισορροπίας για τις ώριμες δημοκρατίες που παλεύουν να συνδυάσουν ευημερία, βιωσιμότητα και κυριαρχία.

Πηγή: Matthew Poggi, “Sanaenomics: bridging Abenomics and new capitalism”, OMFIF (2025) (omfif.org)

Ο συγγραφέας είναι Visiting Senior Fellow στο Centre for Economic Transition Expertise, πρώην οικονομολόγος της Τράπεζας της Ιαπωνίας και πρώην Οικονομικός Ακόλουθος του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ στο Τόκιο.

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.