Πρωθυπουργός Μεταφορέας ή Πρωθυπουργός της Αναβολής;

Πλεόνασμα 500 εκατομμυρίων, ανακυκλούμενο χρήμα και σκάνδαλα που δεν λύνονται ποτέ — ποιος ωφελείται τελικά;

 
Το υπερπλεόνασμα των 500 εκατομμυρίων ευρώ επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση όχι ως επίτευγμα, αλλά ως ερώτημα. Ένα ερώτημα που δεν αφορά αριθμούς, αλλά εξουσία: ποιος αποφασίζει πού πάει το χρήμα, πότε πάει και γιατί δεν πάει ποτέ εκεί που έπρεπε;

Η βασική παρατήρηση είναι απλή και αδυσώπητη: δεν δημιουργείται νέος πλούτος. Το πλεόνασμα δεν είναι παραγωγικό κέρδος της ελληνικής οικονομίας. Είναι χρήμα που μετακινείται — από τον φορολογούμενο πολίτη, μέσα από έναν κρατικό μηχανισμό, προς επιλεγμένους αποδέκτες. Ο μεσάζων είναι η ίδια η κυβέρνηση.

 
Ο Πρωθυπουργός Μεταφορέας

Αν το χρήμα απλώς ανακυκλώνεται, τότε ο ρόλος του πρωθυπουργού σε αυτή τη διαδικασία είναι ουσιαστικά ο ρόλος ενός μεταφορέα. Δεν παράγει — διανέμει. Δεν αποφασίζει βάσει ανάγκης — αποφασίζει βάσει σκοπιμότητας. Και όταν η διανομή γίνεται αδιαφανώς, με κριτήρια που δεν γνωρίζει το κοινό, τότε δημιουργείται αυτόματα το έδαφος για σκάνδαλα.

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι τυχαίο επεισόδιο. Είναι σύμπτωμα ενός συστήματος όπου ο έλεγχος των ροών χρήματος — ειδικά των αγροτικών επιδοτήσεων και κοινοτικών πόρων — παραμένει αδιαφανής, πολιτικά ελεγχόμενος και ευάλωτος στη σκοπιμότητα. Όταν δεν ξέρεις πού πάνε τα χρήματα, ξέρεις μόνο ποιος τα κρατά στα χέρια του.

 
Ο Πρωθυπουργός της Αναβολής

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, εξίσου ανησυχητική εκδοχή: ο πρωθυπουργός που δεν αποφασίζει επίτηδες. Που αφήνει τα χρήματα να κάθονται, τις μεταρρυθμίσεις να αναβάλλονται, τα προβλήματα να «μελετώνται». Γιατί; Διότι η αναβολή είναι εξουσία. Όσο το πλεόνασμα δεν έχει δεσμευτεί, παραμένει διαπραγματευτικό χαρτί.

Αυτή η λογική εξηγεί φαινόμενα που αλλιώς μοιάζουν ανεξήγητα: γιατί τα κονδύλια αργούν να αποδοθούν, γιατί οι υποσχέσεις ανακοινώνονται πριν τις εκλογές αλλά υλοποιούνται αποσπασματικά μετά, γιατί η δημόσια συζήτηση για τη διανομή του πλεονάσματος ποτέ δεν καταλήγει σε σαφές αποτέλεσμα.

Το χρήμα που δεν κατανέμεται ανοιχτά, κατανέμεται σκοτεινά. Και αυτή η σκοτεινή κατανομή — με τη μορφή επιδοτήσεων, συμβάσεων, προσλήψεων ή εξαιρέσεων — είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της πελατειακής πολιτικής.

«Όταν δεν ξέρεις πού πάνε τα χρήματα, ξέρεις μόνο ποιος τα κρατά στα χέρια του.»

 
Τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα

-Ποια ακριβώς κριτήρια διέπουν τη διανομή των πλεονασμάτων σε επιδοτήσεις και προγράμματα;

-Πώς συνδέονται οι καθυστερήσεις αποπληρωμής ΟΠΕΚΕΠΕ με πολιτικές επιλογές στη διαχείριση αγροτικών πόρων;

-Ποιος ελέγχει τους ελεγκτές; Οι ανεξάρτητες αρχές λειτουργούν στην πράξη ανεξάρτητα;

-Γιατί το πλεόνασμα δεν μετατρέπεται σε μετρήσιμη βελτίωση στη ζωή των πολιτών;

 
Δύο πρόσωπα, Μία λογική

Ο «μεταφορέας» και ο «αναβλητικός» δεν είναι αντίθετοι τύποι ηγεσίας — είναι συμπληρωματικοί. Ο ίδιος πολιτικός μπορεί να ανακυκλώνει χρήμα προς συγκεκριμένα συμφέροντα ενώ ταυτόχρονα αναβάλλει οποιαδήποτε διαρθρωτική αλλαγή θα έκανε τη ροή αυτή διαφανή και ελέγξιμη.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που αυτοσυντηρείται: τα σκάνδαλα αποκαλύπτονται, αλλά δεν αλλάζει τίποτα. Οι έρευνες ξεκινούν, αλλά δεν ολοκληρώνονται. Τα ευρήματα δημοσιεύονται, αλλά δεν συνεπάγονται λογοδοσία. Κι ο κύκλος επαναλαμβάνεται.

 
Τι θα σήμαινε αλλαγή

Μια πραγματική πολιτική λογοδοσία θα σήμαινε: δημόσια, αναλυτική αποτύπωση του πού πάει κάθε ευρώ του πλεονάσματος, ανεξάρτητος έλεγχος με νομικές συνέπειες, και αποσύνδεση των κρατικών πόρων από κομματικές δομές.

Αντ’ αυτού, έχουμε ανακοινώσεις. Έχουμε αριθμούς χωρίς πλαίσιο. Έχουμε «υπερπλεονάσματα» που δεν αισθάνεται κανείς στην καθημερινότητά του. Κι έχουμε έναν πρωθυπουργό — μεταφορέα ή αναβλητικό, ή και τα δύο — που εξουσιάζει ακριβώς επειδή το χρήμα δεν έχει φύγει ακόμα από τα χέρια του.

 
Με μια ματιά

«Ο πρωθυπουργός Μεταφορέας» — το πλεόνασμα δεν παράγεται, απλώς ανακυκλώνεται μέσα από κρατικό μεσάζοντα, δημιουργώντας το έδαφος για σκάνδαλα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ.

«Ο πρωθυπουργός της Αναβολής» — η μη-απόφαση είναι η ίδια εξουσία. Το χρήμα που δεν κατανέμεται ανοιχτά, κατανέμεται σκοτεινά — και αυτό εξυπηρετεί πελατειακές σχέσεις.

Κεντρικό συμπέρασμα -οι δύο ρόλοι δεν αντιτίθενται, αλλά συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον σε ένα σύστημα που αυτοσυντηρείται.

Άρθρο γνώμης · Τα ανωτέρω εκφράζουν τις απόψεις της mywaypress.gr και δεν αποτελούν κατηγορητήριο ή νομική θέση.

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.