Πυρκαγιές – Η αισθητικοποίηση της καταστροφής και η ανάγκη για μια τηλεόραση με αξία

Σε μια κρίση, η τηλεόραση δεν οφείλει να είναι ούτε υστερική ούτε εξωραϊστική. Οφείλει να είναι λειτουργική. Χρειάζεται χάρτες, επιστημονική ανάλυση, διασταυρωμένα δεδομένα, επιχειρησιακή κριτική και καθοδήγηση.

 
Στη γλωσσολογία και τη μελέτη της επικοινωνίας, η «ωραιοποίηση» και οι «στρογγυλές γωνίες» αποκαλείται «ευφημισμός της εξουσίας» ή «λειαμένη γλώσσα» (sanitized language):Η αντικατάσταση της αντικειμενικής περιγραφής με γραφειοκρατικούς ή προσεκτικά διατυπωμένους όρους δεν προσφέρει ψυχραιμία· αντίθετα, αποσυνδέει τον θεατή από το μέγεθος της πραγματικότητας, δημιουργώντας ένα αίσθημα θεσμικής κάλυψης και επικοινωνιακής διαχείρισης.

 
Κάθε φορά που η χώρα δοκιμάζεται από φυσικές καταστροφές, το τηλεοπτικό σκηνικό επαναλαμβάνει την ίδια, σχεδόν τελετουργική, παθογένεια. Με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, η τηλεοπτική κάλυψη των πυρκαγιών διολισθαίνει από τη σφαίρα της ουσιαστικής ενημέρωσης σε μια φθηνή σκηνοθεσία του «φαίνεσθαι».

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο, είναι όμως όλο και πιο εκνευριστικό. Ο πολίτης, την ώρα που βλέπει την περιουσία του, το περιβάλλον ή τη ζωή του να απειλούνται, δεν αντιμετωπίζεται από τη γυάλινη οθόνη ως ενεργό υποκείμενο ή ως αυτόπτης μάρτυρας με ουσιαστική φωνή. Μετατρέπεται, εργαλειακά, σε «ντεκόρ». Τοποθετείται στο βάθος του πλάνου για να προσφέρει το απαραίτητο συναίσθημα, την κραυγή ή το δράμα που θα ανεβάσει τους δείκτες τηλεθέασης, την ίδια στιγμή που η ουσία της είδησης θάβεται κάτω από πυκνούς καπνούς εντυπωσιασμού.

Παράλληλα, παρακολουθούμε μια ιδιότυπη γλωσσική αλχημεία. Η χρήση των “στρογγυλών γωνιών” και η συστηματική ωραιοποίηση της πραγματικότητας συνιστούν έναν ευφημισμό της εξουσίας. Όταν η αντικειμενική αποτύπωση των γεγονότων αντικαθίσταται από μια λειαμένη γλώσσα —γεμάτη πομπώδεις επαναλήψεις που αναπαράγουν στασιμότητα, κενότητα και στειρότητα— η τηλεόραση δεν προσφέρει ψυχραιμία· αντίθετα, καλλιεργεί ένα αίσθημα τεχνητής εξομάλυνσης και επικοινωνιακής διαχείρισης. Ο τηλεθεατής πότε βιώνει μια έντονη γνωστική ασυμφωνία, καθώς η εικόνα που μεταδίδεται απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα στο πεδίο και  πότε  βιώνει την απόλυτη κενότητα. Όταν η εικόνα μιας θηριώδους πυρκαγιάς μιλάει από μόνη της η περιγραφή της είναι περριτή. Αφαιρεί δεν προσθέτει, κουράζει δεν ενημερώνει,

Η συνεχής παρουσία ρεπόρτερ στο πεδίο, χύμα, χωρίς την παράλληλη συνδρομή ειδικών και χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, δημιουργεί ένα αίσθημα αμήχανου κενού. Η κατάχρηση αυτού του νοηματικού κενού οδηγεί τελικά σε έναν φλύαρο λόγο άνευ ουσίας, που φτάνει τα όρια του κορεσμού. Τα νούμερα τηλεθέασης μπορεί πρόσκαιρα να ανεβαίνουν, όμως η αξιοπιστία και η επιδραστικότητα του μέσου κατρακυλούν. Οι αμοιβές των υπευθύνων αυξάνονται, αλλά οι ιδιοκτήτες θα διαπιστώσουν —συνήθως πολύ αργά— ότι το ειδικό βάρος του μέσου τους έχει πλέον εκμηδενιστεί, τόσο στην αγορά όσο και στη συνείδηση των πολιτών.

Αυτός ο τρόπος κάλυψης υποτιμά τη νοημοσύνη της κοινωνίας. Σε μια εποχή που η πληροφορία διαχέεται ακαριαία και οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε παράλληλες πηγές, η επιμονή σε ένα κατασκευασμένο αφήγημα καθιστά το μέσο σταδιακά ανούσιο και, εν τέλει, γραφικό.

 
Μας αξίζει μια διαφορετική τηλεόραση.

Ένα μέσο που δεν θα λειτουργεί ως σκηνικό εντυπώσεων, αλλά ως ένας αξιόπιστος οδηγός πλοήγησης. Σε στιγμές κρίσης, η δημοσιογραφία οφείλει να είναι λειτουργική: να παρέχει έγκυρη χαρτογράφηση, επιστημονική ανάλυση, διασταυρωμένα στοιχεία και αυστηρό επιχειρησιακό έλεγχο. Χρειαζόμαστε μια τηλεόραση με έξυπνο τρόπο προσέγγισης, που σέβεται τον πολίτη και δεν τον χρησιμοποιεί ως κομπάρσο στο δικό της θέατρο.

Η αποκατάσταση της σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας δεν είναι ζήτημα αισθητικής. Είναι ζήτημα δημοκρατίας και θεσμικής σοβαρότητας. Καιρός είναι να περάσουμε από την κάλυψη του «φαίνεσθαι» στην ουσία του «γίγνεσθαι».

Για να επιτευχθεί όμως αυτό, απαιτείται μια δομική αλλαγή νοοτροπίας. Θα ήταν επιχειρηματικά σοφό οι ιδιοκτήτες των τηλεοπτικών συχνοτήτων να επενδύσουν ουσιαστικά στην εκπαίδευση του δημοσιογραφικού και —κυρίως— του επιτελικού τους δυναμικού σε μοντέλα έξυπνης επικοινωνίας με ουσία.

Σε αυτό το σημείο, ο τομέας της εταιρικής επικοινωνίας καλείται να καλύψει ένα σημαντικό επιχειρηματικό κενό (new business). Ετεροκαθοριζόμενος από τις απαιτήσεις της εποχής, ο χώρος της επικοινωνίας μπορεί να συμβάλει παραγωγικά —είτε μέσω εξειδικευμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών είτε με στρατηγικές συνεργασίες ειδικών. Το νέο τοπίο δεν αντέχει άλλο τη φθηνή διαχείριση· επιβάλλει μια νέα γλώσσα επικοινωνίας, με βάθος, τεκμηρίωση και πραγματική αξία.

 
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

 
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει