ΣΕΒ, ΙΟΒΕ και το 54% που δεν χωράει σε κανένα Excel

Ο ΣΕΒ και το ΙΟΒΕ έδωσαν στις επιχειρήσεις ένα εργαλείο για να μετρούν την παραγωγικότητά τους. Το βαθύτερο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι, εδώ και χρόνια, ότι δεν το μετρά — είναι ότι το μετρά με ακρίβεια χωρίς να το λύνει.

 
Το Γενικό Συμβούλιο του ΣΕΒ συνεδρίασε (16.9) με δύο θέματα που, στην πραγματικότητα, είναι ένα: πώς μετριέται η παραγωγικότητα και τι κάνει η πολιτική εξουσία γι’ αυτήν. Παρουσιάστηκε ο νέος Οδηγός Μέτρησης της Παραγωγικότητας του ΙΟΒΕ, ακολούθησε συζήτηση με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, και το αποτέλεσμα ήταν μια σπάνια στιγμή συνέργειας ανάμεσα σε επιχειρηματικό κόσμο, ακαδημαϊκή έρευνα και κυβερνητική επικοινωνία. Η ερώτηση που αξίζει να τεθεί δεν είναι αν αυτή η συνέργεια είναι ουσιαστική. Είναι αν επαρκεί.

 
Δεκαέξι χρόνια μετά την κρίση, η Ελλάδα έχει καταφέρει κάτι που φαινόταν αδύνατο το 2015: έχει ξαναγίνει μια βαρετή, στην καλή έννοια, οικονομία —με πρωτογενή πλεονάσματα, πτωτικό δημόσιο χρέος και αξιολογήσεις που πλησιάζουν την επενδυτική βαθμίδα υψηλής ποιότητας. Αυτό το επίτευγμα, όμως, ξεσκεπάζει ένα δεύτερο πρόβλημα το οποίο η δημοσιονομική πειθαρχία δεν άγγιξε ποτέ: η χώρα δεν έχει γίνει, στον ίδιο βαθμό, πιο παραγωγική.

 
Τα νούμερα πίσω από τη συζήτηση

• Παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο: 54% του μέσου όρου της ΕΕ το 2024· ανά ώρα εργασίας η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη — μόλις 43%, σύμφωνα με τη μελέτη ΙΟΒΕ-ΣΕΒ του Μαΐου 2026.
• Σε αποπληθωρισμένους όρους, η ελληνική παραγωγικότητα εργασίας το 2024 βρίσκεται περίπου στο ίδιο επίπεδο με το 2000 — ένα τέταρτο του αιώνα στάσιμο — ενώ η απόσταση από την ΕΕ διευρύνθηκε στο ίδιο διάστημα.
• Το χάσμα δεν είναι οριζόντιο: οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (έως 9 εργαζομένους) υπολείπονται κατά 55% της αντίστοιχης ευρωπαϊκής παραγωγικότητας· οι μεγάλες (250+ εργαζομένους) μόλις κατά 17%.
• Η Ελλάδα έχει αναλογικά περίπου τις μισές μεγάλες επιχειρήσεις της ΕΕ (0,1% έναντι 0,2% του συνόλου) και σημαντικά λιγότερες μεσαίες (0,5% έναντι 0,8%) — μια διαρθρωτική «έλλειψη κλίμακας» που κανένα εργαλείο μέτρησης δεν διορθώνει από μόνο του.
• Στη βιομηχανία, το ευρωπαϊκό κόστος φυσικού αερίου παραμένει έως 4,5 φορές υψηλότερο από τις ΗΠΑ και το ρεύμα έως 2,5 φορές υψηλότερο (στοιχεία 2025) — μια πίεση που κανένας δείκτης μέτρησης δεν αναιρεί, ακόμη κι όταν η ελληνική χονδρεμπορική αγορά, χάρη στις ΑΠΕ, γίνεται περιοδικά η φθηνότερη πανευρωπαϊκά.

Πηγές: ΙΟΒΕ-ΣΕΒ, «Παραγωγικότητα: Εθνικός Στόχος, Συλλογική Ευθύνη» (Μάιος 2026)· Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Country Report/Εαρινές Προβλέψεις 2026· Eurostat· ΙΕΝΕ, Ενεργειακές Τάσεις 2026.

Ένα εργαλείο ακριβείας για ένα πρόβλημα που ξέρουμε ήδη

Ο νέος Οδηγός του ΙΟΒΕ, σε συνεργασία με τον ΣΕΒ, κάνει κάτι πραγματικά χρήσιμο: μεταφράζει στοιχεία που κάθε επιχείρηση ήδη διαθέτει —προστιθέμενη αξία, μισθοδοσία, πάγια, απασχόληση— σε δείκτη σύγκρισης με τον κλάδο της στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για μια μικρομεσαία επιχείρηση αυτό είναι κάτι παραπάνω από ακαδημαϊκή άσκηση: είναι η διαφορά ανάμεσα στο να διαβάζει γενικές μακροοικονομικές στατιστικές και στο να βλέπει, με το δικό της υπολογιστικό εργαλείο, πού ακριβώς στέκεται.

Ωστόσο η ίδια η λογική του εργαλείου αποκαλύπτει το όριό του. Η Ελλάδα δεν είχε, μέχρι σήμερα, πρόβλημα άγνοιας. Ήξερε ότι βρίσκεται στο 54%. Ήξερε ότι ο πρωτογενής τομέας κατέχει την τελευταία θέση στην ΕΕ-27 και οι υπηρεσίες τη 19η. Ήξερε ότι το κεφάλαιο ανά εργαζόμενο είναι πολλαπλάσιο στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το έλλειμμα δεν είναι πληροφοριακό — είναι διαρθρωτικό, και έχει όνομα: μέγεθος επιχειρήσεων, πρόσβαση σε κεφάλαιο, ενεργειακό κόστος, δεξιότητες. Ένας δείκτης βοηθά μια επιχείρηση να δει πού βρίσκεται. Δεν εξηγεί, από μόνος του, γιατί μια ελληνική μικρή επιχείρηση παραμένει μικρή — ερώτημα που έχει περισσότερο να κάνει με φορολογική λογική, οικογενειακή διακυβέρνηση και πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια, παρά με άγνοια της απόδοσής της.

 
Η κουλτούρα πίσω από τα κεφάλαια

Ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ήταν σαφής ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιοριστεί στα επενδυτικά κεφάλαια. Μίλησε για την ανάγκη «επιχειρηματικής κουλτούρας» —συστηματικής μέτρησης, αξιολόγησης αποτελεσμάτων και αναζήτησης καλύτερης χρήσης ανθρώπων, τεχνολογίας και κεφαλαίου. Είπε ότι το ζητούμενο «δεν είναι απλώς να συνεχίσουμε την ίδια πορεία», αλλά να περάσουμε σε μια φάση με σταθερά υψηλότερη παραγωγικότητα, περισσότερες επενδύσεις, ισχυρότερη ανταγωνιστικότητα και, τελικά, καλύτερους μισθούς.

Είναι μια παρατήρηση που ξεπερνά τα όρια ενός δελτίου τύπου: η Ελλάδα έχει συνηθίσει να συζητά την ανταγωνιστικότητα ως ζήτημα φορολογικών συντελεστών, ενεργειακού κόστους και γραφειοκρατίας —όλα πραγματικά, όλα μετρήσιμα. Η αναφορά σε κουλτούρα εισάγει μια μεταβλητή που δεν διορθώνεται με νομοσχέδιο: τον τρόπο με τον οποίο μια οικογενειακή επιχείρηση αποφασίζει αν θα μεγαλώσει, θα επαγγελματικοποιήσει τη διοίκησή της ή θα παραμείνει σε κλίμακα που της επιτρέπει να αποφύγει έλεγχο, φορολογική έκθεση και ρίσκο. Αν αυτή η υπόθεση είναι σωστή, τότε η στατιστική των «55% έναντι 17%» δεν είναι απλώς ένα χάσμα κεφαλαίου· είναι, εν μέρει, αποτέλεσμα επιλογής.

 
Άλμα ή συνέχιση της ίδιας διαδρομής;

Ο Κωστής Χατζηδάκης έθεσε τον πήχη ψηλά: μίλησε για «μεγάλο αναπτυξιακό άλμα» με επίκεντρο την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα, φιλικότερο περιβάλλον για επιχειρηματικότητα, ταχύτερη διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης, ψηφιακό μετασχηματισμό, ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού και αναβάθμιση δεξιοτήτων.

Το ερώτημα που αξίζει κριτική ανάγνωση είναι αν αυτό είναι πράγματι άλμα ή συνέχιση μιας ήδη γνωστής διαδρομής με νέο λεξιλόγιο. Οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τη βιομηχανία —βελτίωση πλαισίου βιομηχανικών πάρκων, διασφάλιση κατάλληλης γης, διασύνδεση με μεταφορικά δίκτυα, ταχύτερες αδειοδοτήσεις— είναι η φυσική συνέχεια μέτρων που ήδη τρέχουν (μείωση φορολογίας, απλοποίηση αδειοδοτήσεων, νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο). Πρόκειται για χρήσιμα, τεχνικά ορθά βήματα. Δεν είναι, όμως, αυτό που συνήθως εννοούμε με τη λέξη «άλμα»: δεν αλλάζουν τον πυρήνα του προβλήματος που δείχνει η ίδια η μελέτη του ΙΟΒΕ —τη διάρθρωση μεγέθους των ελληνικών επιχειρήσεων και το γεγονός ότι οι πολύ μικρές, εκεί όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος της απασχόλησης, είναι εκείνες που υπολείπονται περισσότερο.

 
Το στοίχημα 2028-2034

Η αναφορά στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 δεν ήταν διακοσμητική. Είναι η πραγματική προθεσμία πίσω από τη σημερινή συζήτηση. Η Ελλάδα διαπραγματεύεται σήμερα τους όρους πρόσβασης σε ευρωπαϊκά εργαλεία ανταγωνιστικότητας που θα διαμορφώσουν το επενδυτικό της περιβάλλον για την επόμενη δεκαετία —σε μια στιγμή που το Ταμείο Ανάκαμψης, το τελευταίο μεγάλο ευρωπαϊκό εργαλείο, βρίσκεται ήδη στο τέλος του κύκλου του, με τη γνωστή ανηφόρα απορροφητικότητας που έχει καταγράψει επανειλημμένα η mywaypress.gr. Η προειδοποίηση του κ. Χατζηδάκη για «έγκαιρη κινητοποίηση» επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων δεν είναι ρητορική επανάληψη· είναι αναγνώριση ότι η ελληνική θεσμική μηχανή έχει ιστορικά προβλέψεις καλύτερες από την εκτέλεσή τους.

 
Η κοινωνική διάσταση που δεν χωράει σε δελτίο τύπου

Η φράση του κ. Θεοδωρόπουλου για «καλύτερους μισθούς και μεγαλύτερη κοινωνική ευημερία» ως τελικό στόχο της παραγωγικότητας δεν είναι απλά ευχή. Είναι, στην πραγματικότητα, η μόνη βιώσιμη απάντηση στο ερώτημα γιατί οι Έλληνες εργάζονται περισσότερες ώρες από τους περισσότερους Ευρωπαίους και αμείβονται λιγότερο: όταν η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας είναι στάσιμη για ένα τέταρτο του αιώνα, ο μόνος τρόπος να αυξηθεί το εισόδημα χωρίς πληθωριστική πίεση είναι να αυξηθεί η αξία που παράγεται σε κάθε ώρα δουλειάς. Χωρίς αυτό, κάθε συζήτηση για ανατιμολόγηση μισθών παραμένει, στην καλύτερη περίπτωση, αναδιανεμητική και όχι δημιουργική.

 
Η εκτίμηση της mywaypress.gr

Το εργαλείο του ΙΟΒΕ-ΣΕΒ είναι μια σωστή, τεχνικά καλοφτιαγμένη κίνηση —αλλά κινείται στο επίπεδο της διάγνωσης, όχι της θεραπείας. Η ελληνική οικονομία δεν χρειάζεται πλέον περισσότερη πληροφορία για το πού βρίσκεται· χρειάζεται πολιτικές που αλλάζουν γιατί βρίσκεται εκεί. Η κυβερνητική ρητορική περί «άλματος» παραμένει, ως τώρα, δεσμευτική στη διατύπωση και συντηρητική στο περιεχόμενο: τα μέτρα που ανακοινώνονται συνεχίζουν μια ήδη υπαρκτή γραμμή πολιτικής χωρίς να θίγουν το πραγματικό αγκάθι —τη διάρθρωση μεγέθους των ελληνικών επιχειρήσεων. Ο ΣΕΒ, αντίθετα, βάζει σωστά το δάχτυλο στην κουλτούρα και όχι μόνο στο κεφάλαιο, κάτι που η δημόσια συζήτηση συστηματικά υποτιμά.

 
Η μεγάλη εικόνα

Το στοιχείο που η σημερινή συζήτηση αγγίζει χωρίς να το συνδέει είναι το εξής: το χάσμα παραγωγικότητας ανάμεσα σε πολύ μικρές (-55%) και μεγάλες (-17%) ελληνικές επιχειρήσεις εξηγείται κυρίως από την έλλειψη κεφαλαίου ανά εργαζόμενο —όχι από έλλειψη ταλέντου ή προσπάθειας. Ο κ. Χατζηδάκης μίλησε για «ταχύτερη διείσδυση της Τεχνητής Νοημοσύνης» ως γενική πολιτική προτεραιότητα, χωρίς να τη συνδέσει με αυτό ακριβώς το στατιστικό εύρημα. Κι όμως εκεί βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα υπόθεση εργασίας: η ΤΝ είναι, σε αντίθεση με τον παραδοσιακό εξοπλισμό, ένας συγκριτικά χαμηλού κόστους υποκατάστατο κεφαλαίου —και θα μπορούσε να ωφελήσει αναλογικά περισσότερο ακριβώς τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, εκεί όπου η υποκεφαλαιοποίηση είναι μεγαλύτερη, όχι τις μεγάλες που ήδη πλησιάζουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Μια στοχευμένη πολιτική διάχυσης ΤΝ στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα θα μπορούσε, θεωρητικά, να κλείσει περισσότερο από το χάσμα παραγωγικότητας απ’ όσο κάθε παραδοσιακό επενδυτικό κίνητρο —αρκεί οι δεξιότητες να προλάβουν την τεχνολογία, κάτι που, δεδομένου του ελλείμματος ψηφιακών δεξιοτήτων στη χώρα, δεν είναι καθόλου δεδομένο.

 
Plus

Μπορείτε να κατεβάσετε στους παρακάτω συνδέσμους:

Οδηγός (αρχείο pdf)

Υπολογιστικό εργαλείο (αρχείο excel)

 
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

 
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

 
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

 
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει