Ο κουμπαράς και τα φέσια

Δύο όψεις της ίδιας δημοσιονομικής αφήγησης

Η δημαγωγική δημοσιονομική “ηθική” του «δίνω άρα δεν παίρνω πίσω»

 
Η δημόσια επενδυτική δαπάνη πάει να πέσει κατά περίπου −6 δισ. ευρώ μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης το 2026. Ο υπουργός λέει ότι «το αποτύπωμα του Ταμείου δεν τελειώνει με τη λήξη του» — αλλά δεν εξηγεί πώς οι 30 «ιδιωτικές» επενδυτικές ευκαιρίες των 20 δισ. θα καλύψουν ένα κενό δημόσιας επένδυσης που δημιουργεί η ίδια η κυβέρνηση μη διαφοροποιώντας έγκαιρα τις πηγές χρηματοδότησης πέρα από τον κύκλο ΤΑΑ

 
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης μιλά τη γλώσσα των δεδομένων. Στη συνέντευξή του στην «Κ» επικαλείται το myDATA, τα POS, την ηλεκτρονική τιμολόγηση, την επενδυτική βαθμίδα, τους δείκτες σύγκλισης με την Ιβηρική. Είναι μια αφήγηση εσωτερικά συνεκτική, καλά τεκμηριωμένη με αριθμούς και προσεκτικά διατυπωμένη ώστε κάθε μέτρο να μοιάζει συνέπεια μιας αρχής και όχι προεκλογική χειρονομία. Το πρόβλημα δεν είναι η συνέπεια της αφήγησης. Είναι ότι η ίδια εβδομάδα που δημοσιεύεται η συνέντευξη, το ίδιο υπουργείο ανακοινώνει ότι το Δημόσιο χρωστά 3,27 δισ. ευρώ σε νοσοκομεία, προμηθευτές, φορολογούμενους και συνταξιούχους — ένα ποσό που δεν μειώνεται δραματικά, παρά τις κοινοτικές συστάσεις για μηδενισμό των ληξιπρόθεσμων. Ο αντίλογος στον υπουργό δεν χρειάζεται να έρθει από απέναντι. Βρίσκεται στα δικά του στοιχεία.

Επτά σημεία όπου η ρητορική της συνέντευξης συγκρίνεται με τα δημοσιευμένα στοιχεία.

 
Η γλώσσα της σοβαρότητας, ο αριθμός της καθυστέρησης

«Δημοσιονομική σοβαρότητα είναι να μην πάρεις πίσω αύριο όσα δίνεις σήμερα», λέει ο υπουργός, απαντώντας για το πακέτο των 2,2 δισ. ευρώ που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ. Είναι μια εύστοχη διατύπωση, αλλά περιγράφει μόνο τη μία κατεύθυνση της σχέσης κράτους–πολίτη: αυτή όπου το κράτος δίνει. Δεν καλύπτει τη δεύτερη, όπου το κράτος οφείλει και καθυστερεί να πληρώσει. Τα δημόσια νοσοκομεία χρωστούν 1,235 δισ. ευρώ σε προμηθευτές — μειωμένα κατά μόλις 70 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Ιούνιο. Το σύνολο των ληξιπρόθεσμων παραμένει πάνω από 3,2 δισ. ευρώ, ποσό που παρά τη μικρή αποκλιμάκωση δεν έχει ξεφύγει ουσιαστικά από τη λογική της χρόνιας δομικής παθογένειας.

Σχεδόν ταυτόχρονα, το οικονομικό επιτελείο παρουσιάζει την πλατφόρμα «Συνέπεια», που θα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο τις οφειλές του Δημοσίου. Η κίνηση έχει αξία, αλλά αποκαλύπτει και κάτι άλλο: ότι η υποδομή δεδομένων υπάρχει εδώ και καιρό — 265.000 τιμολόγια, αξίας 22,6 δισ. ευρώ, έχουν ήδη καταγραφεί μέσα στο 2026 από την έναρξη της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης — αλλά δεν είχε μέχρι τώρα μετατραπεί σε ταχύτερη πληρωμή. Το κράτος γνώριζε πάντα πόσα χρωστούσε. Επέλεξε τώρα να το δείξει.

 
Δεδομένα για όλους, εκτός από το ίδιο το κράτος

Η ίδια η λογική των δεδομένων χρησιμοποιείται από τον υπουργό για να δικαιολογήσει τη χαλάρωση των τεκμηρίων στους ελεύθερους επαγγελματίες: «Όσο περισσότερα πραγματικά δεδομένα έχουμε, τόσο λιγότερο χρειαζόμαστε οριζόντια τεκμήρια». Είναι ορθολογικό επιχείρημα — το myDATA βλέπει πλέον την πραγματική οικονομική δραστηριότητα καλύτερα από μια γενική προσαύξηση 5% ή 10%. Αλλά η ίδια αρχή, εφαρμοσμένη συνεπώς, θα έπρεπε να ισχύει και αντίστροφα: αν το κράτος διαθέτει τόσο ακριβή εικόνα της οικονομίας ώστε να αναδιαμορφώνει τη φορολόγηση εκατοντάδων χιλιάδων επαγγελματιών, διαθέτει σίγουρα την ίδια εικόνα για τις δικές του υποχρεώσεις προς αυτούς. Η δικαιοσύνη μέσω δεδομένων εφαρμόζεται μονόπλευρα — αυστηρά ως εργαλείο ελέγχου του πολίτη, χαλαρά ως δέσμευση του ίδιου του κράτους.

Η δικαιοσύνη μέσω δεδομένων που επικαλείται ο υπουργός λειτουργεί προς μία μόνο κατεύθυνση.

 
Το ταβάνι που δεν λέγεται ταβάνι

Ο πρωθυπουργός έθεσε στη ΔΕΘ στόχο ανάπτυξης πάνω από 2%· ο υπουργός επιμένει ότι «δεν είναι ταβάνι». Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όμως, προβλέπει επιβράδυνση στο 1,8% το 2026, στο 1,7% το 2027, και σύγκλιση μεσοπρόθεσμα γύρω στο 1,5% — λόγω δομικών, όχι συγκυριακών, εμποδίων: γήρανση πληθυσμού, χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας, περιορισμένη παραγωγικότητα. Η απόσταση ανάμεσα στο πολιτικό «δεν είναι ταβάνι» και στο θεσμικό «περίπου 1,5%» δεν είναι απλώς αριθμητική· είναι η απόσταση ανάμεσα σε μια αφήγηση φιλοδοξίας και σε μια εκτίμηση δομής.

Ο ίδιος ο υπουργός δίνει το μέγεθος του προβλήματος όταν μιλά για επενδύσεις: 17,7% του ΑΕΠ φέτος, έναντι περίπου 22% σε Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία. Το χάσμα των 4,3 μονάδων, όπως λέει ο ίδιος, «είναι παραγωγικότητα, μισθοί, δουλειές και εξαγωγές που μας λείπουν». Είναι μια ειλικρινής παραδοχή. Της λείπει όμως η σύνδεση με ένα άλλο στοιχείο που ο υπουργός δεν αναφέρει: ένα κράτος που καθυστερεί συστηματικά τις πληρωμές προς τις επιχειρήσεις πιέζει ακριβώς τη ρευστότητα που θα επέτρεπε σε αυτές τις επιχειρήσεις να κλιμακωθούν — το ίδιο μέγεθος κλίμακας που ο υπουργός θεωρεί προϋπόθεση για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου.

 
Το «Invest Ahead» ως απάντηση σε ένα κενό που ανοίγει η ίδια η κυβέρνηση

Το «Invest Ahead» παρουσιάζεται ως ο επενδυτικός χάρτης της χώρας για τη δεκαετία που έρχεται: περίπου 30 συγκεκριμένες ευκαιρίες, από την αφαλάτωση μέχρι τα ναυπηγεία σκαφών πολυτελείας, με δυνητικό αποτύπωμα έως 20 δισ. ευρώ νέων επενδύσεων και 20–25 δισ. ευρώ πρόσθετου εισοδήματος σε μια δεκαετία. Ο υπουργός το εντάσσει σε μια αφήγηση συνέχειας: το Ταμείο Ανάκαμψης «συνέβαλε» σε ένα επενδυτικό κύμα που «δεν τελειώνει με τη λήξη του». Η διατύπωση είναι προσεκτική, αλλά αφήνει έξω το μέγεθος που δίνει στην πρωτοβουλία το πραγματικό της νόημα: τη χρονική σύμπτωση με τον δημοσιονομικό γκρεμό της δημόσιας επένδυσης μετά το 2026.

Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων στηρίχθηκε τα τελευταία χρόνια σε μεγάλο βαθμό στις εκταμιεύσεις του ΤΑΑ. Καθώς το Ταμείο κλείνει τον κύκλο του, η δημόσια επενδυτική δαπάνη εκτιμάται ότι θα συρρικνωθεί κατά περίπου 6 δισ. ευρώ — ένα κενό που δεν καλύπτεται αυτόματα από τον τακτικό προϋπολογισμό ούτε από το επόμενο πολυετές πλαίσιο της ΕΕ, του οποίου η εκταμίευση ξεκινά σταδιακά και με διαφορετική λογική απορρόφησης. Το «Invest Ahead» ανακοινώνεται ακριβώς σε αυτό το παράθυρο. Αυτό δεν το ακυρώνει ως πολιτική πρωτοβουλία — αλλά αλλάζει το πώς πρέπει να διαβαστεί: όχι ως προαιρετική φιλοδοξία «πέρα» από το ΤΑΑ, όπως υπονοεί η συνέντευξη, αλλά ως ανάγκη υποκατάστασης ενός κενού δημόσιας επένδυσης που η ίδια η κυβέρνηση βλέπει να έρχεται και δεν έχει ακόμη εξηγήσει δημόσια πώς θα καλυφθεί.

Υπάρχει και μια δεύτερη διαφορά που η αφήγηση συγχέει σκόπιμα ή ασυναίσθητα: το ΤΑΑ ήταν, ως προς τη φύση του, δημόσια χρηματοδότηση με σχετικά προβλέψιμο χρονοδιάγραμμα εκταμίευσης. Το «Invest Ahead» βασίζεται σε ιδιωτικά κεφάλαια που πρέπει πρώτα να πεισθούν, να βρουν εταίρους, να περάσουν αδειοδοτήσεις — διαδικασία με πολύ μεγαλύτερη αβεβαιότητα χρόνου και όγκου. Η μετάβαση από «σίγουρα 36 δισ. ευρώ ΤΑΑ» σε «δυνητικά έως 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών επενδύσεων σε μια δεκαετία» δεν είναι απλώς αλλαγή πηγής χρηματοδότησης· είναι αλλαγή είδους ρίσκου, από δημοσιονομικό σε επιχειρηματικό, με τη διαφορά ότι το πρώτο ρίσκο το είχε αναλάβει το κράτος και το δεύτερο δεν είναι καν σίγουρο ότι θα υλοποιηθεί στο μέγεθος που παρουσιάζεται.

Το «Invest Ahead» δεν είναι απλώς μια νέα φιλοδοξία. Είναι και η απάντηση σε ένα κενό δημόσιας επένδυσης που η ίδια η κυβέρνηση βλέπει να έρχεται.

 
Ο κουμπαράς, η Millennium και το ερώτημα της κλίμακας

Ο «κουμπαράς» της νέας γενιάς αντιστοιχίζει ένα προς ένα ευρώ έως τα 1.200 ευρώ τον χρόνο, με ορίζοντα δεκαοκτώ ετών ανατοκισμού και χωρίς εισοδηματικό κριτήριο. Ο υπουργός τον περιγράφει ως εργαλείο διαφορετικής φιλοσοφίας από το Α21 ή το επίδομα γέννησης — μια προσπάθεια να αποκτήσει κάθε παιδί «ένα πρώτο κεφάλαιο ζωής». Την ίδια περίοδο, η χώρα διαφημίζει την εγκατάσταση της Millennium (ένας διαχειριστής κεφαλαίων) και την επιλογή του Κρις Ρόκος να μεταφέρει εδώ τη φορολογική του κατοικία, ως απόδειξη ότι «το διεθνές κεφάλαιο και το ελληνικό ταλέντο συναντιούνται» στην Αθήνα. Οι δύο ιστορίες δεν είναι αντιφατικές, αλλά δείχνουν καθαρά την ασυμμετρία κλίμακας στην οποία λειτουργεί σήμερα η ελληνική οικονομική πολιτική: ενώ μια οικογένεια μέσου εισοδήματος καλείται να χτίσει κεφάλαιο 300 ευρώ τον χρόνο μέσω κρατικής συμμετοχής, το κράτος διαμορφώνει ταυτόχρονα ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό πλαίσιο για να προσελκύσει διαχειριστές κεφαλαίων παγκόσμιας εμβέλειας. Το ένα σκέλος χτίζει αποταμίευση χαρτοφυλακίου δεκαετιών· το άλλο εισάγει κεφάλαιο ήδη διαμορφωμένο. Δεν είναι λάθος να επιδιώκεις και τα δύο — είναι όμως παραπλανητικό να τα παρουσιάζεις με το ίδιο λεξιλόγιο εθνικής ευκαιρίας, σαν να έχουν συγκρίσιμο μέγεθος επίδρασης στη ζωή ενός νοικοκυριού.

 
Η «13η σύνταξη» που δεν είναι σύνταξη

Ο χαρακτηρισμός των 400 ευρώ ως «μία 13η σύνταξη» για κάποιους συνταξιούχους είναι το πιο καθαρό δείγμα πολιτικής επικοινωνίας στη συνέντευξη. Πρόκειται για έκτακτο επίδομα, με ηλικιακό όριο τα 65 έτη, το οποίο ο ίδιος ο υπουργός τοποθετεί χρονικά «μέχρι το 2030» και εξαρτά ρητά από τα «σημερινά δεδομένα» της οικονομίας. Δεν είναι θεσμοθετημένη σύνταξη ούτε μόνιμο δικαίωμα· είναι μια πολιτική δέσμευση υπό αίρεση, που όμως γλωσσικά τοποθετείται δίπλα σε ένα θεσμό — τη σύνταξη — που ο πολίτης αντιλαμβάνεται ως κεκτημένο και σταθερό. Η επιλογή της λέξης δεν είναι τυχαία· είναι ακριβώς το είδος της γλωσσικής τεχνικής που μετατρέπει ένα υπό όρους μέτρο σε κατοχυρωμένη προσδοκία, πριν καν τεθεί το ερώτημα αν θα υπάρξουν «σημερινά δεδομένα» ικανά να το χρηματοδοτήσουν το 2029 ή το 2030.

 
Δημοσιονομική ηθική με δύο μέτρα

Ο υπουργός κλείνει τη συνέντευξη με δύο αφορισμούς: «Δημοσιονομική σοβαρότητα είναι να μην πάρεις πίσω αύριο όσα δίνεις σήμερα. Λαϊκισμός είναι να υπόσχεσαι από χρήματα που δεν υπάρχουν». Και οι δύο διατυπώσεις είναι σωστές ως αρχές. Αλλά μια αρχή που εφαρμόζεται μόνο όταν το κράτος δίνει, και όχι όταν το κράτος οφείλει, δεν είναι πλήρης δημοσιονομική ηθική — είναι επιλεκτική επικοινωνία μιας ηθικής. Το κράτος που ζητά από τον ελεύθερο επαγγελματία να μη δηλώνει λιγότερα από έναν εργαζόμενο με κατώτατο μισθό, με βάση ακριβή δεδομένα, οφείλει την ίδια ακρίβεια και την ίδια ταχύτητα όταν είναι το ίδιο ο οφειλέτης. Το «Invest Ahead» και ο «κουμπαράς» είναι συνεκτικά, καλά επικοινωνημένα εργαλεία πολιτικής. Η πιο πειστική αντίρρηση σε αυτά δεν χρειάζεται αντιπολιτευτική ρητορική· βρίσκεται ήδη μέσα στα ίδια τα δημοσιονομικά στοιχεία του υπουργείου που τα παρήγαγε.

 
Συνέπεια –όνομα και χάρη

Η πλατφόρμα «Συνέπεια» υπόσχεται πραγματικό χρόνο στην καταγραφή των οφειλών του Δημοσίου. Αν λειτουργήσει όπως περιγράφεται, θα είναι το πρώτο εργαλείο που επιτρέπει σε έναν προμηθευτή, μια δημοσιογράφο ή έναν βουλευτή να συγκρίνει, μήνα με μήνα, τη ρητορική της δημοσιονομικής σοβαρότητας με την πραγματική συμπεριφορά πληρωμών του κράτους. Η αξία της δεν θα κριθεί από το αν θα υπάρξει, αλλά από το αν η διαφάνεια θα είναι σταθερή δομή ελέγχου ή εποχιακή ανακοίνωση γύρω από τη ΔΕΘ.

Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

 
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

 
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

 
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει