Η ρωγμή δεν είναι γαλλική: μια Ευρώπη όπου η γενιά που μπαίνει στη ζωή δεν χωράει

Η άποψη μας

 
Το κρίσιμο

Οι διαδηλώσεις στη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία και την Αλβανία έχουν διαφορετικά αιτήματα. Κοινό έχουν το συμβόλαιο ανάμεσα στις γενιές, που σπάει: οι νέοι πληρώνουν τα κόστη του συστήματος και δεν παίρνουν σπίτι, σταθερή δουλειά ή προοπτική. Η καταστολή και η υποτίμηση του φαινομένου δεν το επιλύουν.

 
Γιατί μετράει

Η Γαλλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης. Αν η κοινωνική κρίση συναντήσει δημοσιονομική και πολιτική αδυναμία την ίδια στιγμή, το κόστος δεν θα μείνει στο Παρίσι.

 
Τι συμβαίνει

Το Σάββατο περίπου 800.000 άνθρωποι διαδήλωσαν σε πάνω από 300 συγκεντρώσεις στη Γαλλία. Η οργή για τις συνθήκες στα σχολεία συναντά την ακρίβεια και τη δυσπιστία προς μια κυβέρνηση που δεν ανοίγει διάλογο. Στην Ισπανία οι κινητοποιήσεις για τη στέγαση μπαίνουν στην τέταρτη εβδομάδα και έχουν οδηγήσει σε πρόωρες εκλογές. Στη Λισαβόνα και στο Πόρτο στήθηκαν σκηνές. Στο Μιλάνο υπήρξαν 160 προσαγωγές, οι οκτώ στις δέκα σε ανηλίκους. Στην Αλβανία οι διαδηλώσεις μπήκαν στην έκτη ημέρα.

Τα αιτήματα διαφέρουν. Ο κοινός παρονομαστής είναι η ακρίβεια, η στέγαση, οι ανισότητες και η φθορά των δημόσιων υπηρεσιών.

 
Τρεις αναγνώσεις, καμία πλήρης

Στη δημόσια συζήτηση κυκλοφορούν τρεις εξηγήσεις. Η καθεμιά κρατά ένα κομμάτι της αλήθειας και αφήνει εκτός ό,τι δεν τη βολεύει.

Η δημοσιονομική ανάγνωση έχει τους πιο σκληρούς αριθμούς. Η Coface μιλά για μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις φερεγγυότητας της Ευρώπης. Η γαλλική κυβέρνηση προβλέπει έλλειμμα πάνω από 5% του ΑΕΠ και χρέος γύρω ή πάνω από το 120%. Φέτος λήγουν ομόλογα 75 δισ. ευρώ, ενώ η απόδοση του δεκαετούς πλησιάζει το 5%. Το περιθώριο έναντι του γερμανικού ομολόγου βρίσκεται σε επίπεδα που δεν είχαν ξαναφανεί από την κρίση χρέους της ευρωζώνης. Αν τα επιτόκια μείνουν γύρω στο 4,5%, η Coface υπολογίζει ότι οι τόκοι θα φτάσουν τα 170 δισ. ευρώ έως το 2032. Η ανάγνωση αυτή εξηγεί γιατί ο προϋπολογισμός του Λεκορνί δεν έχει περιθώρια. Δεν εξηγεί γιατί βγήκαν στους δρόμους μαθητές και φοιτητές.

Η πολιτισμική ανάγνωση, όπως τη διατυπώνει ο καθηγητής Γεωπολιτικής Γιώργος Πρεβελάκης, αποδίδει την έκρηξη στη γήρανση, στην πτώση του μορφωτικού επιπέδου, στη χαλάρωση της πειθαρχίας και στην αξιοποίηση της οργής από τα δύο άκρα. Εδώ υπάρχει μια ουσιαστική παρατήρηση: μια γερασμένη κοινωνία ψηφίζει προς όφελος των συνταξιούχων, και το κόστος συντάξεων και υγείας δεσμεύει τον προϋπολογισμό. Η εξήγηση όμως καταλογίζει στους νέους ευθύνη για ένα σύστημα που δεν σχεδίασαν. Η απάντηση της κοινοβουλευτικής επιτροπής, που απέρριψε περικοπές στα συνταξιοδοτικά, δείχνει ποιος βαραίνει στην πολιτική ζυγαριά.

Η κοινωνική ανάγνωση, όπως τη διατυπώνει η προοδευτική κριτική της λιτότητας, αποδίδει τα πάντα στην υποχρηματοδότηση της εκπαίδευσης, στη στέγη και στις ελαστικές σχέσεις εργασίας. Είναι σωστό ότι οι νέοι πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα. Δεν απαντά όμως στο ερώτημα που θέτουν οι αγορές: με τι χρήματα θα χρηματοδοτηθεί η εναλλακτική. Ένα έλλειμμα πάνω από 5% και χρέος πάνω από 120% δεν είναι ρητορικό σχήμα.

Το συμπέρασμα της mywaypress.gr: οι τρεις αναγνώσεις περιγράφουν το ίδιο πρόβλημα από διαφορετική πλευρά. Η Γαλλία δανείζεται για να πληρώσει το παρόν, και το κόστος του δανεισμού το πληρώνει ένα μέλλον που δεν έχει ακόμη ψηφίσει. Όποιος ισχυρίζεται ότι η λύση είναι μόνο «περισσότερες δαπάνες» ή μόνο «περισσότερη πειθαρχία» αποφεύγει να πει ποιος θα επωμιστεί το κόστος της προσαρμογής.

 
Η καταστολή ως ομολογία αδυναμίας

Το διάγγελμα του Μακρόν συγκέντρωσε την κριτική σχεδόν όλου του πολιτικού φάσματος, από τον Εντουάρ Φιλίπ ως τον Ζορντάν Μπαρντελά. Δεν περιείχε συγκεκριμένα μέτρα, και αυτό ήταν το κοινό παράπονο. Η κυβέρνηση παραδέχεται ότι «απέτυχε», ενώ οι ζημιές σε πάνω από 2.000 επιχειρήσεις μετρούν ως κόστος που δεν αναιρείται. Η αστυνομική βία και ο βανδαλισμός δεν αλληλοακυρώνονται. Και τα δύο είναι υπαρκτά, και καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να μιλά μόνο για το ένα.

Η εμπειρία δείχνει ότι η έντονη καταστολή χωρίς πολιτική πρόταση παρατείνει την ένταση. Ο πρόεδρος που φεύγει σε έξι μήνες και ο πρωθυπουργός που δεν ξέρει αν θα επιβιώσει από τη συζήτηση του προϋπολογισμού δεν έχουν ούτε το κύρος ούτε τον χρόνο για διάλογο.

 
Το ελληνικό σχόλιο

Εδώ η συζήτηση αγγίζει την Ελλάδα. Το συνολικό κόστος στέγασης ξεπερνά το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, κατά τα στοιχεία της Eurostat που επικαλούνται οι ανταποκρίσεις, και το ενοίκιο ανταγωνίζεται τον κατώτατο μισθό. Η Ελλάδα δεν έχει δει τα φαινόμενα που βλέπει η Ισπανία. Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα λείπει. Σημαίνει ότι το κοινωνικό αμορτισέρ της είναι η οικογένεια: οι νέοι μένουν στο πατρικό, και τη στέγαση την αναλαμβάνουν οι γονείς. Το αμορτισέρ αυτό έχει κόστος. Μετατοπίζει την πίεση από τους δρόμους στα νοικοκυριά και την κρύβει από τους μακροοικονομικούς δείκτες.

Το χάσμα ανάμεσα στη μακροοικονομική επίδοση και στο βιοτικό επίπεδο των νοικοκυριών δεν εξαφανίζεται επειδή μένει σιωπηλό. Στη Γαλλία φάνηκε ότι τελικά βγαίνει στην επιφάνεια. Η Ελλάδα έχει εμπειρία από εποπτεία και λιτότητα. Θα έπρεπε να είναι η πρώτη χώρα που ρωτά τι σημαίνει μια ευρωπαϊκή «διάσωση» για μια οικονομία αυτού του μεγέθους, και ποιος θα την πληρώσει.

 
Τι να παρακολουθήσουμε

• Την πορεία του γαλλικού προϋπολογισμού και την τύχη της κυβέρνησης Λεκορνί τις επόμενες εβδομάδες.
• Το περιθώριο απόδοσης του γαλλικού δεκαετούς έναντι του γερμανικού.
• Αν οι διαδηλώσεις στη Νότια Ευρώπη αποκτήσουν κοινό πολιτικό αίτημα ή μείνουν τοπικές εκρήξεις.
• Την προεδρική εκλογή του 2027 και το αν κάποιος υποψήφιος θα πάρει θέση για τους νέους ανοιχτά.

 
Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

 
Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

 
Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

 
© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει