World Economic Forum- Δέκα τεχνολογίες, μία αλήθεια: το πρόβλημα της ενέργειας δεν είναι πια η παραγωγή

Η λίστα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για την COP31 διαβάζεται σωστά μόνο αν δει κανείς ποιες τεχνολογίες δεν παράγουν ρεύμα — και ποιος θα ελέγχει την ευελιξία που υπόσχονται.

Ανάλυση της mywaypress.gr

 
Το βασικό σημείο

Πέντε από τις δέκα τεχνολογίες που προκρίνει το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ δεν παράγουν ούτε μία κιλοβατώρα: αποθηκεύουν, μεταφέρουν ή συντονίζουν. Η λίστα δείχνει ότι το κρίσιμο εμπόδιο του ενεργειακού συστήματος μετακινείται από την παραγωγή στην ευελιξία. Και η ευελιξία δεν κερδίζεται στο εργαστήριο· κερδίζεται σε κανόνες αγοράς, σε άδειες, σε χρηματοδότηση και σε κοινωνικές επιλογές.

 
Μια λίστα που διαβάζεται αντίστροφα

Στις 13 Νοεμβρίου, την ώρα που οι ηγέτες συγκεντρώνονταν στην Αττάλεια για την COP31, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ δημοσίευσε, σε συνεργασία με τον εκδοτικό οργανισμό Frontiers, την έκθεση Top 10 Emerging Technologies for Planetary Health: Energy Edition. Δέκα τεχνολογίες που, κατά τους συντάκτες της, μπορούν να κάνουν την ενέργεια καθαρότερη, πιο αξιόπιστη και πιο ασφαλή έως το 2030. Η επιλογή έγινε σε δύο στάδια: ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης διαβάθμισε 80 υποψήφιες τεχνολογίες με κριτήρια ωριμότητας, δυναμικής εφαρμογής και πλανητικού αντικτύπου, και μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων από δέκα χώρες αξιολόγησε τη βραχεία λίστα.

Ο πειρασμός είναι να διαβαστεί ο κατάλογος ως βιτρίνα καινοτομίας: τσιμέντο με λιγότερο άνθρακα, φωτοβολταϊκά με δεύτερη στρώση, πλωτά αιολικά, μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες. Η mywaypress.gr προτείνει την αντίστροφη ανάγνωση: όχι τι περιέχει η λίστα, αλλά πώς κατανέμεται. Μία μεθοδολογική επιφύλαξη, πριν προχωρήσουμε: η ανάλυση στηρίζεται στο δελτίο Τύπου που συνοδεύει την έκθεση. Το πλήρες κείμενο και ο κατάλογος των 80 τεχνολογιών που εξετάστηκαν δεν ήταν διαθέσιμα κατά τη σύνταξη.

 
Η αριθμητική που λέει περισσότερα από τον τίτλο

Μια συμβουλευτική επιτροπή εμπειρογνωμόνων από 10 χώρες αξιολόγησε έναν κατάλογο επιλογών και βοήθησε στη διαμόρφωση της τελικής επιλογής. Από τις 80 υποψήφιες πέρασαν οι δέκα: μία στις οκτώ, δηλαδή 12,5%. Πιο αποκαλυπτική από την επιλογή όμως είναι η σύνθεση. Τέσσερις τεχνολογίες αφορούν την παραγωγή: τα φωτοβολταϊκά διπλής στρώσης περοβσκίτη–πυριτίου, τα ενσωματωμένα στα κτίρια φωτοβολταϊκά, τα πλωτά αιολικά και οι αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες. Τρεις αφορούν την αποθήκευση: οι μπαταρίες από άφθονα υλικά, η θερμική αποθήκευση και οι μπαταρίες λιθίου νέας γενιάς. Δύο αφορούν τη μεταφορά και τον συντονισμό: οι υποθαλάσσιες διασυνδέσεις συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC) και οι εικονικοί σταθμοί ισχύος, δηλαδή το λογισμικό που ενώνει οικιακές μπαταρίες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα και έξυπνους θερμοστάτες σε ένα ενιαίο σύστημα. Η δέκατη, το τσιμέντο LC3, δεν αφορά καν τον ηλεκτρισμό· αφορά τη βαριά βιομηχανία.

Η ταξινόμηση είναι δική μας, όχι της έκθεσης. Συμφωνεί όμως με τη δική της εσωτερική λογική, όπως τη συνοψίζει το δελτίο: οι τεχνολογίες αποδίδουν περισσότερο όταν λειτουργούν μαζί, επειδή το σύστημα καλείται να λύσει τρία αλληλένδετα προβλήματα — να παραχθεί αρκετή ισχύς, να μεταφερθεί εκεί που χρειάζεται και να αποθηκευτεί μέχρι να αυξηθεί η ζήτηση. Τα δύο από τα τρία δεν είναι παραγωγή.

Υπάρχει και ένα γλωσσικό εύρημα. Το δελτίο κινείται σχεδόν αποκλειστικά στον δυνητικό τρόπο: οι τεχνολογίες «θα μπορούσαν» να μειώσουν, να επιτρέψουν, να ανοίξουν. Δεν είναι υπεκφυγή· είναι ειλικρινής αποτύπωση του ότι η λίστα λειτουργεί ως εργαλείο ιεράρχησης προτεραιοτήτων και όχι ως πρόβλεψη αγοράς. Ο ορίζοντας του 2030 απέχει τέσσερα χρόνια, δηλαδή συχνά λιγότερο από τον χρόνο που χρειάζεται ένα μεγάλο έργο υποδομής από την ιδέα ως τη λειτουργία.

 
Η Ελλάδα ως εργαστήριο της θέσης

Όποιος θέλει να δει τη βασική θέση της έκθεσης σε μικρογραφία δεν χρειάζεται να πάει μακριά. Στο πρώτο εξάμηνο του 2026 οι περικοπές παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές στην Ελλάδα ανήλθαν σε περίπου 1.601 γιγαβατώρες, έναντι 1.327 το αντίστοιχο διάστημα του 2025 και 513,5 το 2024: περίπου τριπλασιασμός σε δύο χρόνια. Οι ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο οικονομικός Τύπος, ανέβηκαν από 135 το 2024 και 168 το 2025 σε 788 το 2026. Με απλά λόγια: η χώρα έφτιαξε ήλιο και άνεμο ταχύτερα από όσο μπορεί να τους διαχειριστεί.

Η απάντηση, η αποθήκευση, μόλις ξεκινά. Στις αρχές του 2026 δεν λειτουργούσε κανένας μεγάλος αυτόνομος σταθμός. Στις αρχές Ιουλίου η εγκατεστημένη ισχύς είχε φτάσει περίπου τα 630 μεγαβάτ, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή, όταν η ισχύς των αιολικών και των φωτοβολταϊκών πλησιάζει τα 18 γιγαβάτ: περίπου 3,5%. Στο δεύτερο τρίμηνο οι μπαταρίες απέτρεψαν την περικοπή 26,7 γιγαβατωρών, δηλαδή το 2,19% των περικοπών του τριμήνου. Ο κυβερνητικός στόχος προβλέπει περίπου 1 γιγαβάτ έως το τέλος του 2026, 1,5 γιγαβάτ στα μέσα του 2027 και 3 γιγαβάτ το 2028.

Το συμπέρασμα δεν είναι ότι η Ελλάδα απέτυχε. Είναι ότι το μέγεθος του προβλήματος και το μέγεθος της λύσης δεν έχουν ακόμη συναντηθεί, και ότι ο καθοριστικός παράγοντας δεν ήταν η διαθεσιμότητα της τεχνολογίας — οι μπαταρίες υπάρχουν εδώ και χρόνια — αλλά η αδειοδότηση, ο ηλεκτρικός χώρος στο δίκτυο και η χρηματοδοτησιμότητα. Σύμφωνα με δημοσιογραφικά στοιχεία της αγοράς, οι αιτήσεις για αυτόνομες μπαταρίες έχουν φτάσει σε δεκάδες γιγαβάτ, πολύ πάνω από τις ανάγκες του συστήματος, ενώ οι τράπεζες εμφανίζονται επιφυλακτικές για έργα χωρίς μακροχρόνιες εγγυήσεις εσόδων. Ο περιορισμός είναι θεσμικός.

 
Ο φραγμός δεν είναι ο ίδιος για όλες

Η έκθεση εξετάζει τις δέκα τεχνολογίες με ένα κοινό ερώτημα: μπορούν να βγουν από το εργαστήριο; Η mywaypress.gr θα το διατύπωνε διαφορετικά: τι ακριβώς εμποδίζει την καθεμία; Η απάντηση χωρίζει τη λίστα σε τρεις ομάδες.

Φραγμός κόστους και κλίμακας. Οι αρθρωτοί αντιδραστήρες, τα πλωτά αιολικά και τα φωτοβολταϊκά περοβσκίτη–πυριτίου δεν αμφισβητούνται ως προς τη φυσική τους. Ανοιχτό παραμένει αν η σειριακή παραγωγή θα φέρει κόστος που αντέχει τον ανταγωνισμό με τα ώριμα φωτοβολταϊκά και τα χερσαία αιολικά. Εδώ τα «θα μπορούσαν» του δελτίου βαραίνουν περισσότερο. Και υπάρχει μια εσωτερική ένταση: ο Sebastian Buckup, διευθύνων σύμβουλος του Φόρουμ, δήλωσε ότι μια ακριβή τεχνολογία που στηρίζεται σε περιορισμένους πόρους δεν κλιμακώνεται και άρα δεν αλλάζει τίποτα για όσους τη χρειάζονται. Αν εφαρμόσει κανείς το κριτήριό του στη δική του λίστα, αρκετές από τις δέκα δεν το περνούν σήμερα.

Φραγμός κανόνων. Οι εικονικοί σταθμοί ισχύος, η θερμική αποθήκευση και οι μπαταρίες είναι τεχνολογικά πιο προχωρημένες. Το ερώτημα εδώ είναι ποιος δικαιούται να πουλήσει ευελιξία στην αγορά, με ποιους όρους και με ποια αποζημίωση. Δεν χρειάζεται ανακάλυψη· χρειάζεται νομοθεσία, προδιαγραφές και πρόσβαση στην αγορά — ακριβώς τα μέτρα που προτείνει η έκθεση: καθαρά πρότυπα και κανόνες προμηθειών, άνοιγμα των αγορών ηλεκτρισμού σε οικιακές μπαταρίες και θερμική αποθήκευση, επενδύσεις σε υποδομές.

Φραγμός άδειας και γεωπολιτικής. Οι υποθαλάσσιες διασυνδέσεις, κατά το δελτίο, ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια. Η ελληνική εμπειρία υπενθυμίζει ότι η ιδιότητα που τις κάνει πολύτιμες — συνδέουν χώρες — τις κάνει και πολιτικά ευάλωτες. Η σύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, με σχεδιαζόμενη ικανότητα 1.000 μεγαβάτ και σύστημα 500 kV, είδε τον κατασκευαστή της, τη Nexans, να αναθεωρεί το χρονοδιάγραμμα, ενώ η NAVTEX που επιτρέπει την επανέναρξη των ερευνών βυθού εκδόθηκε μόλις στις 6 Νοεμβρίου 2026, για περίοδο έως τις 6 Μαρτίου 2027. Η τεχνολογία του καλωδίου δεν είναι το εμπόδιο.

Για τις δύο εναπομείνασες, το τσιμέντο LC3 και τα ενσωματωμένα στα κτίρια φωτοβολταϊκά, η εκτίμησή μας είναι ότι το εμπόδιο είναι ακόμη λιγότερο ελκυστικό δημοσιογραφικά: οικοδομικοί κανονισμοί και πρότυπα αποδοχής υλικών.

 
Τι δεν λέει η λίστα

Ποιος θα κατασκευάσει. Το δελτίο υπογραμμίζει ότι οι μπαταρίες από νάτριο, ψευδάργυρο και σίδηρο αποφεύγουν την εξάρτηση από λίθιο και κοβάλτιο, των οποίων η προσφορά συγκεντρώνεται σε λίγες χώρες. Η παρατήρηση είναι ορθή αλλά ατελής: η γεωπολιτική εξάρτηση δεν σταματά στο ορυχείο. Η παραγωγική βάση των μπαταριών και των φωτοβολταϊκών είναι επίσης, σε μεγάλο βαθμό, συγκεντρωμένη. Αν η εξάρτηση από πρώτες ύλες αντικατασταθεί από εξάρτηση από εργοστάσια, το κέρδος σε ασφάλεια εφοδιασμού είναι μικρότερο από όσο φαίνεται. Στο δελτίο δεν υπάρχει απάντηση σε αυτό, πέραν της γενικής σύστασης να προμηθεύονται οι επιχειρήσεις κρίσιμα υλικά από περισσότερες πηγές.

Ποιος ωφελείται. Ο υπότιτλος του δελτίου υπόσχεται διεύρυνση της ισότιμης πρόσβασης σε αξιόπιστη ενέργεια. Ο μηχανισμός που περιγράφεται για τις περισσότερες τεχνολογίες προϋποθέτει όμως κεφάλαιο: οικιακή μπαταρία, ηλεκτρικό αυτοκίνητο, έξυπνο θερμοστάτη, ιδιόκτητη στέγη. Η ισότητα δηλώνεται ως στόχος· στο υλικό που είχαμε στη διάθεσή μας δεν τεκμηριώνεται ως αποτέλεσμα.

Τι λείπει. Μια διαδικασία που ξεκινά από 80 τεχνολογίες και καταλήγει σε δέκα είναι εκ φύσεως και διαδικασία αποκλεισμού. Ποιες έμειναν εκτός και για ποιους λόγους είναι πληροφορία που ο αναγνώστης δεν έχει, και είναι ουσιώδης. Η τεχνητή νοημοσύνη στη διαβάθμιση προσθέτει μια επίφαση αντικειμενικότητας, αλλά τα κριτήρια και τα βάρη τους παραμένουν ανθρώπινες επιλογές. Δεν είναι μομφή· είναι η φύση του είδους. Μια λίστα που δημοσιεύεται την ημέρα της COP31 είναι, πρωτίστως, εργαλείο διαμόρφωσης ατζέντας.

 
Η εκτίμηση της mywaypress.gr

Η λίστα έχει μεγαλύτερη αξία ως χάρτης προτεραιοτήτων πολιτικής παρά ως πρόγνωση αγοράς. Η εκτίμησή μας, με την επιφύλαξη ότι βασίζεται στο δελτίο Τύπου και όχι στο πλήρες κείμενο:

Πρώτο επίπεδο — συστημική αξία έως το 2030. Αποθήκευση (μπαταρίες από άφθονα υλικά, θερμική αποθήκευση, νέα γενιά λιθίου), εικονικοί σταθμοί ισχύος και διασυνδέσεις. Το εμπόδιο είναι θεσμικό και πολιτικό, άρα επιλύσιμο με αποφάσεις.

Δεύτερο επίπεδο — υψηλός αντίκτυπος, χαμηλή ορατότητα. Το τσιμέντο LC3 και τα ενσωματωμένα στα κτίρια φωτοβολταϊκά. Δεν θα γίνουν πρωτοσέλιδα· θα μετρήσουν όμως στους ισολογισμούς εκπομπών.

Τρίτο επίπεδο — στοιχήματα υψηλής αβεβαιότητας για τον ορίζοντα του 2030. Αρθρωτοί αντιδραστήρες, πλωτά αιολικά, φωτοβολταϊκά περοβσκίτη–πυριτίου. Ενδιαφέροντα για τη δεκαετία που ακολουθεί· επισφαλή ως βάση σχεδιασμού πριν από αυτήν.

Για την Ελλάδα, η άμεση προτεραιότητα προκύπτει από το πρώτο επίπεδο: αποθήκευση και διασυνδέσεις.

 
Η διάσταση που δεν πρέπει να μας διαφύγει

Η λίστα δεν το λέει, αλλά το προϋποθέτει σε κάθε σελίδα της: ο καταναλωτής ηλεκτρισμού παύει να είναι απλώς καταναλωτής και γίνεται εξάρτημα του δικτύου.

Όταν μια οικιακή μπαταρία, ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο και ένας θερμοστάτης ελέγχονται από λογισμικό που τα ενώνει σε «εικονικό σταθμό», η ευελιξία — η ικανότητα να καταναλώνεις λιγότερο ή περισσότερο όταν το σύστημα το χρειάζεται — γίνεται το νέο σπάνιο αγαθό της αγοράς ενέργειας. Και κάθε σπάνιο αγαθό γεννά το ίδιο ερώτημα: ποιος το κατέχει, ποιος το πουλά, ποιος το πληρώνει και ποιος κερδίζει στη μέση.

Η θέση της mywaypress.gr είναι σαφής. Αν η μετάβαση αυτή αφεθεί μόνο στην τεχνολογία και στην αγορά, δεν θα δημιουργήσει ενεργειακή ανισότητα με την κλασική έννοια, ανάμεσα σε όσους έχουν και όσους δεν έχουν ρεύμα. Θα δημιουργήσει μια νέα: ανάμεσα σε όσους μπορούν να πουλούν ευελιξία και σε όσους μπορούν μόνο να την πληρώνουν. Οι πρώτοι θα έχουν στέγη, μπαταρία και αυτοκίνητο και θα αμείβονται για να στηρίζουν το δίκτυο. Οι δεύτεροι θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν τα πάγια κόστη ενός δικτύου που το ίδιο σύστημα απαιτεί, χωρίς να έχουν κάτι να πουλήσουν. Αυτό δεν προϋποθέτει κακή πρόθεση κανενός· είναι το προβλεπόμενο αποτέλεσμα, όπως δείχνει η διεθνής συζήτηση για τα τέλη δικτύου, όταν οι αμοιβές και οι χρεώσεις δεν σχεδιάζονται με κοινωνικό κριτήριο.

Η δεύτερη διάσταση είναι η πολιτική οικονομία του λογισμικού. Ό,τι συντονίζει εκατομμύρια συσκευές είναι υποδομή ελέγχου: όποιος γράφει τα πρότυπα και κατέχει τις πλατφόρμες γνωρίζει και επηρεάζει πότε καταναλώνει ένα ολόκληρο έθνος. Για μια χώρα που δεν κατασκευάζει μπαταρίες, αντιστροφείς ή πλατφόρμες συντονισμού, ο κίνδυνος είναι να παραμείνει χρήστης ενός συστήματος που σχεδίασαν άλλοι, πληρώνοντας ένα είδος ενοικίου σε κάθε κιλοβατώρα ευελιξίας.

Η mywaypress.gr ζητά τρία πράγματα πριν από τις πρώτες μαζικές εγκαταστάσεις. Πρώτον, να ορίζεται νομοθετικά ότι η ευελιξία που προσφέρει ένα νοικοκυριό ανήκει σε αυτό και αποζημιώνεται με διαφάνεια. Δεύτερον, τα δεδομένα κατανάλωσης που συλλέγουν οι πλατφόρμες συντονισμού να υπόκεινται σε ρητούς κανόνες ιδιοκτησίας και πρόσβασης. Τρίτον, τα τέλη δικτύου να σχεδιάζονται έτσι ώστε το πάγιο κόστος να μην πέφτει δυσανάλογα σε όσους δεν έχουν κεφάλαιο για εξοπλισμό.

Η ενεργειακή μετάβαση που δεν σχεδιάζεται ως κοινωνική πολιτική θα λειτουργήσει, αργά ή γρήγορα, ως μηχανισμός αναδιανομής προς τα πάνω. Το ερώτημα για το 2030 δεν είναι αν θα υπάρχουν οι τεχνολογίες. Είναι ποιανού θα είναι το σύστημα που θα τις συνδέει.

 
Παρακείμενη ιδέα

Η πρόταση μας: Ένας Δείκτης Ευελιξίας για την Ελλάδα. Τέσσερις μετρήσεις ανά τρίμηνο, από δημόσιες πηγές: οι περικοπές παραγωγής από ανανεώσιμες σε γιγαβατώρες· οι ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές· η εγκατεστημένη αποθήκευση ως ποσοστό της ισχύος αιολικών και φωτοβολταϊκών· και το ποσοστό των περικοπών που απέτρεψε η αποθήκευση. Με βάση τα στοιχεία που παρατίθενται παραπάνω, η αφετηρία είναι 1.601 γιγαβατώρες (α΄ εξάμηνο 2026), 788 ώρες, περίπου 3,5% και 2,19% αντίστοιχα. Αν η ελληνική μετάβαση είναι πλέον ιστορία ευελιξίας, αξίζει να έχει δείκτη.

 
Πηγές και σημείωση: Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, δελτίο Τύπου της 13ης Νοεμβρίου 2026· στοιχεία περικοπών, τιμών και αποθήκευσης από δημοσιεύματα του οικονομικού Τύπου (PowerGame, 29.07.2026) με βάση στοιχεία ΥΠΕΝ, ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ· για το Great Sea Interconnector, δημοσιεύματα για τη NAVTEX της 6ης Νοεμβρίου 2026 και για την αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος από τη Nexans. Η ταξινόμηση των τεχνολογιών, οι υπολογισμοί ποσοστών και οι εκτιμήσεις είναι της mywaypress.gr.

Σχετικά Άρθρα