Εξουσία λύσεων ή εξουσία χαρακτηρισμών;

Η εξουσία λύσεων δεν είναι θέμα καλών προθέσεων. Είναι θέμα αντίληψης της πραγματικότητας από τη σκοπιά αυτού που υφίσταται τις συνέπειες

 
Σύμφωνα με ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από ένα αρθρο της Polina Pompliano για την  Kathryn Wylde, Πρόεδρο και Διευθύνουσα  Σύμβουλο του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Partnership for New York  και την  φίλη της, Lindsay Newland Bowker: Τα Χριστούγεννα, οι δύο φίλες έψηναν για το ετήσιο χριστουγεννιάτικο πάρτι της, και τα μπισκότα ήταν περίτεχνα, προσεκτικά διαμορφωμένα και με περίτεχνο γλάσο. Αλλά το ένα από αυτά δεν ήταν τέλειο. Ο Νιούλαντ Μπόουκερ της είπε: «Κανείς δεν θα το προσέξει μόλις μπει στο δίσκο». Στο οποίο ο Wylde απάντησε: «Οι άνθρωποι βλέπουν μόνο το μπισκότο που παίρνουν».

“Η ιστορία με το μπισκότο είναι μια υπενθύμιση ότι η εξουσία δεν είναι αφηρημένη”, γράφει η Polina Pompliano. “Κάθε απόφαση που λαμβάνεται στην κορυφή γίνεται αισθητή από κάποιον που την δέχεται. Η ιστορία της Wylde αφορά τελικά την εξουσία στην πιο πρακτική της μορφή — πώς η επιρροή χρησιμοποιείται για να κινητοποιήσει τους ανθρώπους, να ευθυγραμμίσει τα συμφέροντα και να βρει λύσεις.”

Δημος;iευμα του in.gr σημειώνει: Σε μια νέα προσπάθεια συκοφάντησης του αγώνα που δίνουν οι αγρότες, προέβη ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στην κυριακάτικη ανάρτησή του, θορυβημένος από τις κλιμακούμενες κινητοποιήσεις. Ο κ. Μητσοτάκης, τους πέταξε ξανά το μπαλάκι του διαλόγου, χαρακτηρίζοντας εμμέσως πλην σαφώς παράλογα τα αιτήματά τους (τα οποία οι αγρότες επισημαίνουν ότι αφορούν την ίδια τους την επιβίωση). Υποστηρίζει δε ότι η κυβέρνηση έχει… ικανοποιήσει ή αντιμετωπίζει θετικά τα περισσότερα. «Στο μέτωπο των αγροτικών κινητοποιήσεων, επιμένω ότι είμαστε ανοιχτοί στον διάλογο, αλλά όχι στο παράλογο. Από τον κατάλογο με τα 27 αιτήματα των αγροτών, τα 16 ήδη έχουν ικανοποιηθεί ή αντιμετωπίζονται θετικά, 4 βρίσκονται υπό επεξεργασία ή συζήτηση προκειμένου να βρεθεί λύση και μόνο 7 δεν μπορούν να επιλυθούν είτε γιατί προσκρούουν σε βασικούς ευρωπαϊκούς κανόνες και στη λειτουργία της ΚΑΠ είτε γιατί είναι ανέφικτα δημοσιονομικά», υποστηρίζει ο κ. Μητσοτάκης.

Με αφορμή τα παραπάνω ένας καλόπιστος παρατηρητής μπορεί να αναρωτηθεί: τι σημαίνει εξουσία που λύνει προβλήματα και τι εξουσία που απλώς διαχειρίζεται τον λόγο περί λογικού και παράλογου.

 
Εξουσία λύσεων ή εξουσία χαρακτηρισμών;

Η ιστορία με το χριστουγεννιάτικο μπισκότο της Kathryn Wylde μοιάζει ασήμαντη. Δεν είναι. Είναι βαθιά πολιτική.

Όταν η φίλη της παρατηρεί ότι «κανείς δεν θα το προσέξει μόλις μπει στο δίσκο», η Wylde απαντά: «Οι άνθρωποι βλέπουν μόνο το μπισκότο που παίρνουν». Σε μία φράση, αποδομεί την αυταπάτη της εξουσίας ότι οι ατέλειες χάνονται στο σύνολο. Δεν χάνονται. Βιώνονται ατομικά.

Αυτό είναι το θεμελιώδες μάθημα της πρακτικής εξουσίας: κάθε απόφαση, κάθε καθυστέρηση, κάθε “μισή λύση” δεν διαχέεται αφηρημένα στην κοινωνία. Καταλήγει σε κάποιον συγκεκριμένο άνθρωπο. Σε ένα νοικοκυριό. Σε έναν επαγγελματία. Σε έναν αγρότη.

Η παρατηρηση της Polina Pompliano. δεν μιλά για εξουσία ως κύρος ή θεσμική ισχύ. Μιλά για εξουσία ως ικανότητα κινητοποίησης, ευθυγράμμισης συμφερόντων και παραγωγής λύσεων. Όχι ως ρητορική υπεροχής, αλλά ως καθημερινή ευθύνη.

Και εδώ αρχίζει η ελληνική αντίστιξη.

 
Όταν το «παράλογο» γίνεται εργαλείο

Στο πεδίο των αγροτικών κινητοποιήσεων, ο δημόσιος λόγος της κυβέρνησης εισάγει μια γνώριμη διάκριση: διάλογος μεν, αλλά «όχι στο παράλογο». Αιτήματα μετριούνται, κατηγοριοποιούνται, αριθμούνται. Κάποια «ικανοποιούνται», κάποια «αντιμετωπίζονται θετικά», κάποια «δεν μπορούν».

Η φράση, όμως, που αξίζει να σταθούμε δεν είναι αριθμητική. Είναι γλωσσική:
τι σημαίνει “αντιμετωπίζονται θετικά”;

Σημαίνει ότι λύθηκαν;
Σημαίνει ότι δρομολογήθηκαν;
Σημαίνει ότι απλώς αναγνωρίστηκαν ως υπαρκτά;

Για τον άνθρωπο που «παίρνει το μπισκότο», η διαφορά είναι τεράστια.

Η εξουσία συχνά συγχέει τη διαχείριση της αφήγησης με την επίλυση του προβλήματος. Όμως άλλο πράγμα να λες ότι ένα αίτημα δεν είναι παράλογο — και άλλο να το καθιστάς βιώσιμα επιλύσιμο. Ο χαρακτηρισμός δεν πληρώνει τον λογαριασμό. Ούτε μειώνει το κόστος παραγωγής. Ούτε εξασφαλίζει επιβίωση.

 
Παράλογο για ποιον; Λογικό για ποιον;

Όταν αιτήματα που αφορούν την επιβίωση βαφτίζονται «παράλογα», το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι στρατηγικό.

Η εξουσία που λειτουργεί με όρους Wylde δεν ρωτά πρώτα αν κάτι χωρά στο αφήγημα. Ρωτά αν χωρίς αυτό καταρρέει η πραγματικότητα του άλλου. Αν δεν μπορεί να το λύσει άμεσα, εξηγεί πώς, πότε και με ποιους περιορισμούς θα κινηθεί. Δεν μετατρέπει την αδυναμία σε ηθικό πλεονέκτημα.

Γιατί αλλιώς, η λέξη «παράλογο» γίνεται εργαλείο απονομιμοποίησης, όχι διάκρισης. Και ο «διάλογος» μια διαδικασία όπου η μία πλευρά έχει ήδη αποφασίσει ποια μπισκότα αξίζουν να βγουν στον δίσκο.

 
Η εποχή δεν περιμένει

Η εξουσία λύσεων δεν είναι θέμα καλών προθέσεων. Είναι θέμα αντίληψης της πραγματικότητας από τη σκοπιά αυτού που υφίσταται τις συνέπειες.

Η εποχή δεν περιμένει να ωριμάσουν οι όροι του διαλόγου. Ούτε να ολοκληρωθούν οι επικοινωνιακοί κύκλοι. Οι κοινωνίες δεν μετρούν τις κυβερνήσεις με βάση το πόσα αιτήματα «αντιμετωπίζονται θετικά», αλλά με βάση το αν το μπισκότο που πήραν ήταν φαγώσιμο.

Και αυτό, τελικά, είναι το πραγματικό τεστ εξουσίας. Όχι αν πείθει. Αλλά αν λύνει.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.