Η πολιτική σταθερότητα δεν προκύπτει μηχανικά από εκλογικά αποτελέσματα. Προϋποθέτει την κοινωνική σταθερότητα

Η θεσμική σταθερότητα ως «σιωπηλό ομόλογο» – και το κρυφό ρήγμα της ελληνικής κοινωνίας

 
Στη διεθνή οικονομική γλώσσα υπάρχει ένας όρος που σπάνια ακούγεται στο εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο, αλλά αξιολογείται αυστηρά από τις αγορές: η θεσμική σταθερότητα. Δεν αποτυπώνεται σε νόμους ούτε σε προϋπολογισμούς. Λειτουργεί όμως σαν ένα σιωπηλό ομόλογο εμπιστοσύνης: όσο υπάρχει, μειώνει το ρίσκο· όταν ραγίσει, όλα ακριβαίνουν.

Στην Ελλάδα, αυτό το ομόλογο εμφανίζεται προς τα έξω σχετικά ανθεκτικό. Προς τα μέσα όμως, υπονομεύεται συστηματικά.

 
Το παράδοξο της ελληνικής σταθερότητας

Η χώρα εμφανίζει σήμερα πολιτική σταθερότητα, δημοσιονομική πειθαρχία και θεσμική συνέχεια. Κι όμως, όλες σχεδόν οι μετρήσεις κοινής γνώμης καταγράφουν βαθιά κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς: στη Δικαιοσύνη, στο πολιτικό σύστημα, στα ΜΜΕ, ακόμη και στη δυνατότητα του κράτους να λειτουργεί δίκαια.

Αυτό το παράδοξο είναι επικίνδυνο. Διότι η πολιτική σταθερότητα δεν προκύπτει μηχανικά από εκλογικά αποτελέσματα. Προϋποθέτει κάτι πιο θεμελιώδες και σήμερα ξεχασμένο: την κοινωνική σταθερότητα.

 
Η κοινωνική σταθερότητα: ο ξεχασμένος όρος της εξίσωσης

Η κοινωνική σταθερότητα δεν σημαίνει απουσία διαμαρτυρίας. Σημαίνει:

• αίσθηση δικαιοσύνης,
• προβλεψιμότητα κανόνων,
• πεποίθηση ότι η προσπάθεια ανταμείβεται,
• και, κυρίως, ότι η ανάταξη αφορά τους πολλούς, όχι τους λίγους.

Όταν αυτή η βάση διαβρώνεται, η πολιτική σταθερότητα μετατρέπεται σε εύθραυστη ισορροπία κορυφής, χωρίς κοινωνικό βάθος. Κι αυτό ακριβώς καταγράφεται σήμερα στην Ελλάδα: μια κοινωνία που δεν πιστεύει ότι το σύστημα λειτουργεί υπέρ της, ακόμη κι αν αποδέχεται προσωρινά τη διαχείρισή του.

 
Η εμπιστοσύνη ως οικονομικός δείκτης που δεν μετριέται

Οι αγορές, οι επενδυτές και οι θεσμοί δεν εξετάζουν μόνο ελλείμματα και spreads. Παρακολουθούν σιωπηλά:

• τη συνοχή της κοινωνίας,
• τη νομιμοποίηση των αποφάσεων,
• τη δυνατότητα εφαρμογής δύσκολων πολιτικών χωρίς κοινωνική έκρηξη.

Μια χώρα με χαμηλή κοινωνική εμπιστοσύνη πληρώνει ακριβότερα κάθε κρίση, γιατί δεν διαθέτει εσωτερικά αποθέματα αντοχής. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα του «σιωπηλού ομολόγου»: δεν αφορά μόνο τη σχέση κράτους–αγορών, αλλά κυρίως τη σχέση κράτους–πολιτών.

 
Το πολιτικό σύστημα και η στρατηγική μυωπία

Εδώ εντοπίζεται η μεγαλύτερη ευθύνη του πολιτικού συστήματος: η κοινωνική σταθερότητα αντιμετωπίζεται ως δεδομένη, όχι ως προϋπόθεση.

Οι πολιτικές συζητήσεις περιστρέφονται γύρω από:

• ρυθμούς ανάπτυξης,
• επενδυτικά projects,
• δείκτες και αξιολογήσεις,

αλλά αποφεύγουν το κεντρικό ερώτημα:
ποιοι συμμετέχουν πραγματικά στην ανάταξη και ποιοι μένουν εκτός;

Όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αισθάνονται μόνιμα «εκτός σχεδίου», η εμπιστοσύνη δεν καταρρέει απότομα — αποσύρεται σιωπηλά. Και τότε η σταθερότητα μετατρέπεται σε επιφανειακή κανονικότητα, έτοιμη να σπάσει στο πρώτο σοβαρό σοκ.

 
Ανάταξη για όλους ή σταθερότητα για λίγους;

Το διακύβευμα της επόμενης περιόδου δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό.

Η Ελλάδα μπορεί να διατηρήσει θεσμική σταθερότητα μόνο αν:

• η ανάπτυξη αποκτήσει κοινωνικό αποτύπωμα,
• οι θεσμοί επανακτήσουν αξιοπιστία μέσα από ισονομία,
• η αίσθηση «δεν υπάρχει χώρος για μένα» πάψει να είναι κυρίαρχη.

Διαφορετικά, η χώρα θα διαθέτει πολιτική σταθερότητα χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση — και αυτό δεν είναι σταθερότητα, είναι αναβολή.

Η θεσμική σταθερότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια.
Είναι μια καθημερινή σύμβαση εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος και την κοινωνία.

Αν αυτή η σύμβαση διαρραγεί, κανένα δημοσιονομικό «μαξιλάρι» και καμία πολιτική αυτοδυναμία δεν αρκούν. Διότι χωρίς κοινωνική σταθερότητα, η πολιτική σταθερότητα δεν αντέχει — και χωρίς ανάταξη για όλους, η εμπιστοσύνη δεν επιστρέφει.

mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.