Απορρίπτουν το πακέτο, μετρούν τα μέτρα: Ο ιδιόρρυθμος ψηφοφόρος μετά τη ΔΕΘ

Ο ιδιόρρυθμος ψηφοφόρος — Μέρος Α΄

Το κύριο

Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις (13–17 Σεπτεμβρίου 2026) αποτυπώνουν μια βαθιά δυσπιστία απέναντι στα οικονομικά προγράμματα όλων των πολιτικών αρχηγών που ανέβηκαν στο βήμα της ΔΕΘ. Στη μέτρηση της Pulse RC για τον ΣΚΑΪ, μόλις το 30% αξιολογεί ως ρεαλιστικές τις προτάσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη, το 17% του Αλέξη Τσίπρα και το 16% του Νίκου Ανδρουλάκη. Η πλέον δημοφιλής απάντηση στο ερώτημα ποιος αντιμετωπίζει καλύτερα τα προβλήματα της χώρας παραμένει το «κανένας» με 31%.

Ωστόσο, αυτή η αρνητική συνολική κρίση δεν συνεπάγεται την απόρριψη κάθε επιμέρους εξαγγελίας. Στη δημοσκόπηση της Opinion Poll για το Action 24, τα επιμέρους μέτρα συγκεντρώνουν ευρεία αποδοχή (61% έως 67% δηλώνουν τουλάχιστον «λίγο» ικανοποιημένοι), την ίδια στιγμή που το 59,6% δηλώνει πως η κυβέρνηση δεν προσπαθεί —στο πλαίσιο των δημοσιονομικών δυνατοτήτων— να βελτιώσει τα εισοδήματα.

Παράλληλα, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί το προβάδισμα και ο Κυριάκος Μητσοτάκης την πρώτη θέση στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία. Η παράδοξη αυτή συνύπαρξη δυσπιστίας και πρόθεσης ψήφου συνιστά την πολιτική «ιδιορρυθμία» που απαιτεί εις βάθος ανάλυση.

 
Γιατί η δυσπιστία δεν αρκεί ως εξήγηση

Ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας John Sides (Vanderbilt University) αναδεικνύει ένα γνώριμο μοτίβο από την έρευνα της κοινής γνώμης, που ανάγεται στις θεμελιώδεις μελέτες του Philip Converse (1964). Οι περισσότεροι πολίτες δεν οργανώνουν τις πολιτικές τους τοποθετήσεις βάσει μίας συνεκτικής, άκαμπτης ιδεολογίας. Διαμορφώνουν πραγματικές, στέρεες στάσεις για συγκεκριμένα ζητήματα, οι οποίες όμως δεν εντάσσονται υποχρεωτικά σε ένα αυστηρά «αριστερό» ή «δεξιό» πακέτο.

Οι ερευνητές Nick Vivyan, Benjamin Lauderdale και Chris Hanretty χαρακτηρίζουν αυτές τις απόψεις «ιδιόρρυθμες» (idiosyncratic): είναι αυθεντικές και σταθερές, αλλά ιδεολογικά αδόμητες. Επηρεάζουν καθοριστικά την εκλογική συμπεριφορά μόνο όταν οι υποψήφιοι λαμβάνουν σαφώς διακριτές, αμοιβαία αποκλειόμενες θέσεις.

Ο Sides επισημαίνει επίσης μια κρίσιμη μεθοδολογική λεπτομέρεια: το ποσοστό των ψηφοφόρων που «μισούν» ή απορρίπτουν εξίσου όλα τα κόμματα εξαρτάται από τον τρόπο μέτρησης. Στις ΗΠΑ, το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 10% (σε κλίμακα 0–100) έως 25% (σε κλίμακα 4 βαθμίδων).

Εφαρμόζοντας το ίδιο αναλυτικό πρίσμα στα ελληνικά δεδομένα, διαπιστώνουμε ότι —ελλείψει διασταυρωμένων μικροδεδομένων ανά ζεύγος θέσεων— δεν μπορούμε να ισχυριστούμε πλήρη ταύτιση με τα ευρήματα των ΗΠΑ. Εντοπίζουμε όμως τρεις ισχυρές έμμεσες ενδείξεις:

Ένδειξη 1: Το πακέτο δεν ισούται με το άθροισμα των μέτρων

Στη μέτρηση της Opinion Poll, τα επιμέρους μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ συγκεντρώνουν θετική ή ουδέτερη αποδοχή που υπερβαίνει τα δύο τρίτα του δείγματος:

Ο μηδενισμός φόρου για τους τρίτεκνους συγκεντρώνει 42,8% «πολύ/αρκετά» και 24,1% «λίγο».

• Η αύξηση του κατώτατου μισθού συγκεντρώνει 39,1% «πολύ/αρκετά» και 24,4% «λίγο».
• Η αύξηση του ετήσιου επιδόματος συνταξιούχων καταγράφει 38,6% «πολύ/αρκετά» και 25,0% «λίγο».
• Ο μηδενισμός φόρου για τους αγρότες συγκεντρώνει 38,1% «πολύ/αρκετά» και 22,9% «λίγο».

Ενώ σε κάθε μέτρο ξεχωριστά το 61%–67% δηλώνει τουλάχιστον «λίγο» ικανοποιημένο, στη συνολική αξιολόγηση η πλειονότητα απορρίπτει το κυβερνητικό σχέδιο. Αυτή η φαινόμενη αντίφαση εξηγείται μεθοδολογικά: η απάντηση «λίγο» λειτουργεί ως μερική αποδοχή στο επιμέρους μέτρο, αλλά προσμετράται ως αρνητική στάση στη συνολική αποτίμηση της κυβερνητικής πολιτικής.

 
Ένδειξη 2: Τρεις πολιτικοί αρχηγοί, καμία σαφής αντίθεση στο κριτήριο που μετρά

Σύμφωνα με τη θεωρία των Vivyan et al., η ιδιόρρυθμη γνώμη χρειάζεται καθαρές αντιθέσεις πολιτικής προσφοράς για να εκφραστεί στην κάλπη. Στην ελληνική πολιτική σκηνή, παρατηρείται ουσιαστική σύγκλιση σε κομβικούς στόχους (π.χ. κατάργηση τέλους επιτηδεύματος), αλλά πλήρης απόκλιση και ασυμμετρία στον ορίζοντα εφαρμογής και τη χρηματοδότηση:

Η Κυβέρνηση προτείνει μέτρα ύψους 2,2 δισ. ευρώ για το 2027.

Το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζει πακέτο 1,37 δισ. ευρώ για το πρώτο έτος (3,8 δισ. στην τετραετία), το οποίο η κυβέρνηση κοστολογεί πολύ υψηλότερα.

Η ΕΛ.Α.Σ. προτείνει πρόγραμμα τετραετίας 7,39 δισ. ευρώ.

Χωρίς κοινή βάση σύγκρισης και ενιαίο δημοσιονομικό ορίζοντα, ο ψηφοφόρος αδυνατεί να συγκρίνει επί της ουσίας τα προγράμματα, με αποτέλεσμα η κρίση να μετατοπίζεται στην αξιοπιστία των προσώπων και το «κανένας» να αναδεικνύεται κυρίαρχη επιλογή.

 
Ένδειξη 3: Δυσπιστία και πρόθεση ψήφου συνυπάρχουν

Η ΝΔ διατηρεί το προβάδισμα στην εκτίμηση ψήφου (29% στην MRB, 31% σε Marc και Opinion Poll), με δεύτερο κόμμα την ΕΛ.Α.Σ. (16%–17,4%). Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προηγείται στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία (23,7%–31%) έναντι του Αλέξη Τσίπρα (14%–14,9%).

Την ίδια στιγμή, δημοσκοπικά ευρήματα δείχνουν ότι η πλειονότητα των πολιτών τοποθετείται αρνητικά απέναντι σε μια τρίτη κυβερνητική θητεία ή εκφράζει έντονη ανησυχία για την πορεία της οικονομίας και των εξωτερικών θεμάτων. Η δυσπιστία προς το πολιτικό προσωπικό και η επιλογή ψήφου δεν κινούνται γραμμικά, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη ενός ιδιόρρυθμου, μη δογματικού εκλογικού σώματος.

 
Τι δεν ξέρουμε ακόμη: Πώς κλείνει το τεστ

Για να επιβεβαιωθεί με επιστημονική πληρότητα το ελληνικό ισοδύναμο του ευρήματος των Sides, Vivyan et al., απαιτείται η ανάλυση μικροδεδομένων (cross-tabulations ανά ερωτώμενο). Το ζητούμενο είναι να καταγραφεί πόσοι ψηφοφόροι συνδυάζουν θέσεις που δεν εμπεριέχονται στη συνήθη γραμμή του κόμματος που επιλέγουν.

Τα διαθέσιμα στοιχεία από μεγάλες έρευνες (όπως τηςaboutpeople για το Ετερόν το 2023 ή τα δεδομένα της Ελληνικής Εκλογικής Μελέτης / ELNES) προσφέρουν πολύτιμες ενδείξεις για την απόκλιση μεταξύ της αξιακής τοποθέτησης της κοινωνίας και της εκλογικής της συμπεριφοράς. Ωστόσο, η πλήρης επιστημονική τεκμηρίωση του τεστ παραμένει ανοιχτή.

Συντακτική σημείωση & πολιτική AI: Κάθε δημοσιευμένο άρθρο στο  mywaypress.gr αποτελεί προϊόν ουσιαστικού συντακτικού ελέγχου και ανθρώπινης επιμέλειας, η οποία φέρει την αποκλειστική συντακτική ευθύνη του περιεχομένου (EU AI Act, Art. 50.4). Τηρούμε πλήρως τους κανόνες διαφάνειας και τις εκάστοτε οδηγίες των Εθνικών Αρχών Εποπτείας της Αγοράς.

Φωτογραφία / Εικονογράφηση: Δημιουργήθηκε με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Generated Image).

Ανάλυση και σύνθεση: mywaypress.gr

© 2026 mywaypress.gr — Από το τι συμβαίνει στο τι σημαίνει