Η ελληνική βιομηχανία και ένα παλιό και άλυτο ερώτημα
Ρόλος, ενέργεια και το πραγματικό στοίχημα της ανάπτυξης
Η ελληνική οικονομία διανύει μια περίοδο έντονης κινητικότητας. Έργα υποδομής, ευρωπαϊκά κονδύλια, επενδύσεις στην ενέργεια, πράσινη μετάβαση. Οι αριθμοί δείχνουν πρόοδο και το αφήγημα της ανάπτυξης επανέρχεται δυναμικά. Ωστόσο, κάτω από αυτή τη θετική εικόνα, παραμένει ένα παλιό και άλυτο ερώτημα: θα καταφέρει αυτή τη φορά η Ελλάδα να μετατρέψει την ανάπτυξη σε διατηρήσιμη βιομηχανική ισχύ;
Η εμπειρία του παρελθόντος επιβάλλει επιφυλακτικότητα. Η χώρα έχει ξαναζήσει κύκλους επενδύσεων χωρίς ουσιαστική εμβάθυνση της παραγωγικής της βάσης. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι αν «τρέχουν» έργα, αλλά αν αλλάζει ο ρόλος της ελληνικής βιομηχανίας μέσα στην οικονομία.
Από το προϊόν στον ρόλο: το πρώτο και πιο δύσκολο βήμα
Η διεθνής βιομηχανία έχει ήδη αλλάξει επίπεδο. Η αξία δεν παράγεται πια στο μεμονωμένο προϊόν, αλλά στο σύστημα: στη λύση, στην εφαρμογή, στη διάρκεια, στη συνολική απόδοση. Όποιος παραμένει απλός προμηθευτής, πιέζεται διαρκώς στο κόστος. Όποιος μετατρέπεται σε πάροχο λύσεων, αποκτά διαπραγματευτική ισχύ.
Η ελληνική βιομηχανία, σε μεγάλο βαθμό, παραμένει εγκλωβισμένη σε έναν «τίμιο αλλά αδύναμο» ρόλο: καλή ποιότητα, περιορισμένη κλίμακα, χαμηλή θέση στην αλυσίδα αξίας. Αυτό δεν είναι ζήτημα ικανότητας, αλλά στρατηγικής επιλογής.
Κινήσεις όπως η πρόσφατη στροφή μεγάλων ομίλων προς ολοκληρωμένα συστήματα, ενεργειακές λύσεις και συνεργασίες δεν έχουν σημασία ως επιχειρηματικά νέα. Έχουν σημασία ως ενδείξεις ρόλου: μετάβαση από τον όγκο στην υπεραξία, από το εργοστάσιο στο οικοσύστημα.
Το ενεργειακό κόστος: ο αόρατος περιορισμός κάθε στρατηγικής
Καμία συζήτηση για το μέλλον της ελληνικής βιομηχανίας δεν μπορεί πλέον να αγνοεί το ενεργειακό κόστος. Όχι ως συγκυριακή κρίση, αλλά ως δομική συνθήκη ανταγωνιστικότητας.
Η ενέργεια δεν είναι απλώς ένα λειτουργικό έξοδο. Είναι βασικός συντελεστής παραγωγής. Όταν παραμένει ασταθής, υψηλή και απρόβλεπτη, ακυρώνει στην πράξη κάθε προσπάθεια μακροχρόνιου σχεδιασμού. Οι επενδύσεις καθυστερούν, οι αποφάσεις μικραίνουν, η καινοτομία αναβάλλεται.
Σε αυτό το σημείο, η πολιτεία εμφανίζεται αμήχανη. Διστάζει μεταξύ ενός ιταλικού μοντέλου άμεσων επιδοτήσεων προς τη βιομηχανία και ενός μοντέλου χρηματοδότησης επενδύσεων ενεργειακής αυτονομίας μέσω δανείων. Η αναποφασιστικότητα αυτή έχει κόστος. Γιατί η βιομηχανία δεν χρειάζεται προσωρινά «μπαλώματα», ούτε αόριστες υποσχέσεις. Χρειάζεται σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο.
Χωρίς σαφή λύση στο ενεργειακό, ακόμη και οι πιο φιλόδοξες στρατηγικές παραμένουν ημιτελείς.
Εργαλεία: όταν τα χρήματα υπάρχουν αλλά η αρχιτεκτονική λείπει
Η Ελλάδα σήμερα δεν πάσχει από έλλειψη πόρων. Πάσχει από έλλειψη συντονισμού. Το Ταμείο Ανάκαμψης, οι τραπεζικές χρηματοδοτήσεις και τα επενδυτικά προγράμματα δημιουργούν έναν πρωτοφανή όγκο διαθέσιμων κεφαλαίων. Όμως χωρίς συνολική βιομηχανική πυξίδα, τα εργαλεία λειτουργούν αποσπασματικά.
Οι συνεργασίες παραμένουν περιορισμένες, οι συγχωνεύσεις σπάνιες, τα clusters αναιμικά. Η έρευνα και ανάπτυξη αντιμετωπίζεται συχνά ως κόστος και όχι ως μόνιμη υποδομή. Οι τράπεζες χρηματοδοτούν ισολογισμούς, όχι μετασχηματισμούς.
Ανάπτυξη χωρίς αρχιτεκτονική δεν αντέχει στον χρόνο. Και χωρίς λύση στο ενεργειακό, τα εργαλεία χάνουν μεγάλο μέρος της αποτελεσματικότητάς τους.
Άνθρωποι: το πιο παραγνωρισμένο κεφάλαιο
Εδώ φτάνουμε στον πιο υποτιμημένο παράγοντα της βιομηχανικής μετάβασης: τους ανθρώπους.
Και εδώ χρειάζεται ακρίβεια.
«Άνθρωποι ρόλου» δεν είναι απλώς καλοί επαγγελματίες.
Είναι στελέχη που:
- κατανοούν τη θέση της επιχείρησης στην αλυσίδα αξίας,
- μπορούν να συνδέσουν τεχνολογία, αγορά και οργάνωση,
- λαμβάνουν αποφάσεις με ορίζοντα δεκαετίας, όχι τριμήνου,
- αντέχουν την ευθύνη της μετάβασης από το παλιό μοντέλο στο νέο.
Η ελληνική βιομηχανία έχει έλλειμμα ακριβώς σε αυτό το επίπεδο: στο μεσαίο και ανώτερο management που «κρατά» τη στρατηγική στην πράξη. Το ενεργειακό κόστος και η γενικότερη αβεβαιότητα επιδεινώνουν το πρόβλημα, καθώς αποθαρρύνουν την επιστροφή στελεχών και τη μακροχρόνια δέσμευση.
Χωρίς ανθρώπους ρόλου, καμία στρατηγική δεν εφαρμόζεται. Μένει στα χαρτιά.
Το δίλημμα είναι βαθύτερο απ’ όσο φαίνεται
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα επιλέξουμε επιδοτήσεις ή δάνεια. Είναι αν θέλουμε βιομηχανία με ρόλο ή απλώς παραγωγή με ημερομηνία λήξης.
Ο ρόλος καθορίζει τη θέση.
Η ενέργεια καθορίζει τη βιωσιμότητα.
Τα εργαλεία καθορίζουν την ταχύτητα.
Οι άνθρωποι καθορίζουν την έκβαση.
Χωρίς λύση στο ενεργειακό και χωρίς ανθρώπους ρόλου, η ανάπτυξη θα παραμείνει συγκυριακή. Με καθαρές επιλογές, μπορεί να γίνει διατηρήσιμη.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της ελληνικής βιομηχανίας.
Το κρίσιμο ερώτημα
Η Ελλάδα έχει μπροστά της μια ιστορική αναπτυξιακή ευκαιρία. Τα έργα θα γίνουν. Τα ευρωπαϊκά κεφάλαια θα απορροφηθούν. Οι δείκτες θα βελτιωθούν. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν βρίσκεται στους αριθμούς.
Βρίσκεται στο τι θα μείνει όρθιο όταν αυτός ο κύκλος κλείσει.
Θα είναι εκείνη η βιομηχανία που παρήγαγε περισσότερο, συμπιέζοντας κόστος και αντέχοντας προσωρινά;
Ή εκείνη που αξιοποίησε τη συγκυρία για να αναβαθμίσει τον ρόλο της, να επενδύσει σε λύσεις, να εξασφαλίσει βιώσιμη ενέργεια και να χτίσει ανθρώπους ικανούς να κρατήσουν τη στρατηγική στον χρόνο;
Η απάντηση δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις. Αφορά τη δομή της οικονομίας, την ποιότητα της ανάπτυξης και την ανθεκτικότητα της χώρας στην επόμενη κρίση.
Γιατί η πραγματική δοκιμασία δεν έρχεται στην κορύφωση της ανάπτυξης.
Έρχεται όταν τα έργα τελειώσουν.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
