Ο πόλεμος με το Ιράν και η αναδιάταξη του παγκόσμιου κεφαλαίου
Πώς μια γεωπολιτική σύγκρουση μετατρέπεται σε οικονομικό σεισμό για ενέργεια, αγορές και διεθνείς επενδύσεις
Ο πόλεμος με το Ιράν εξελίσσεται ταχύτατα σε μια από τις σημαντικότερες γεωοικονομικές κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας. Δεν πρόκειται απλώς για μια στρατιωτική αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή, αλλά για ένα γεγονός που ήδη αναδιατάσσει τις παγκόσμιες ροές κεφαλαίων, αναδιαμορφώνει τις ενεργειακές αγορές και δοκιμάζει τις ισορροπίες μεταξύ μεγάλων οικονομιών. Σύμφωνα με το δημοσίευμα στο profgmedia.com, μέσα σε λίγες μόνο ημέρες η σύγκρουση προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Η κλιμάκωση της έντασης επιβεβαιώθηκε και από δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump, ο οποίος άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων ακόμη και σε κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν. Οι δηλώσεις αυτές ενίσχυσαν την αβεβαιότητα στις αγορές, οδηγώντας τις τιμές της ενέργειας σε απότομη άνοδο.
Η ενεργειακή κρίση ως οικονομικός καταλύτης
Η πρώτη και πιο άμεση συνέπεια της σύγκρουσης είναι η εκρηκτική άνοδος των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι τιμές έχουν αυξηθεί κατά περίπου 47%, δημιουργώντας μια διπλή πραγματικότητα στην παγκόσμια οικονομία.
Από τη μία πλευρά, οι εξαγωγικές ενεργειακές οικονομίες και οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες ωφελούνται σημαντικά. Εάν η τιμή του πετρελαίου διατηρηθεί κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, οι αμερικανικές πετρελαϊκές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν τις ελεύθερες ταμειακές ροές τους κατά περισσότερα από 80 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε ένα έτος.
Από την άλλη πλευρά, το κόστος για τους καταναλωτές και τις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια είναι ιδιαίτερα βαρύ. Η Ευρώπη και η Ασία βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της πίεσης, καθώς η ενεργειακή τους εξάρτηση τις καθιστά ευάλωτες σε κάθε διαταραχή της προσφοράς.
Ευρώπη και Ασία: οι μεγάλοι χαμένοι της ενεργειακής αναταραχής
Η Ευρωπαϊκή οικονομία ήδη εμφανίζει τα πρώτα σημάδια πίεσης. Οι χρηματιστηριακές αγορές της ηπείρου έχουν χάσει πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε αξία, ανατρέποντας την εύθραυστη ανάκαμψη που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται μετά από χρόνια χαμηλής ανάπτυξης.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές αρχές προειδοποιούν ότι:
- η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να περιοριστεί στο 1%,
- ενώ ο πληθωρισμός ενδέχεται να ξεπεράσει το 3%.
Η κατάσταση είναι ακόμη πιο εύθραυστη στην Ασία. Περίπου το 80% του πετρελαίου που διέρχεται από το Strait of Hormuz κατευθύνεται προς ασιατικές οικονομίες, γεγονός που καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη σε οποιαδήποτε διακοπή των ροών.
Οι κυβερνήσεις ήδη λαμβάνουν έκτακτα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας:
- Στην Ταϊλάνδη, οι δημόσιοι υπάλληλοι καλούνται να χρησιμοποιούν σκάλες αντί για ανελκυστήρες.
- Στο Μπανγκλαντές έκλεισαν πανεπιστήμια για εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας.
- Στο Βιετνάμ προωθείται η τηλεργασία και ο περιορισμός της χρήσης αυτοκινήτων.
- Στην Ινδία εστιατόρια αναγκάζονται να κλείσουν λόγω έλλειψης μαγειρικού αερίου.
Η ενεργειακή κρίση, συνεπώς, μετατρέπεται σε κρίση κοινωνικής λειτουργίας και παραγωγικότητας.
Η φυγή των κεφαλαίων από τις αναδυόμενες αγορές
Πριν από έναν χρόνο, οι διεθνείς επενδυτές διοχέτευαν μεγάλα κεφάλαια στις αναδυόμενες οικονομίες. Η σύγκρουση όμως άλλαξε δραστικά το επενδυτικό κλίμα.
Ο δείκτης MSCI Emerging Markets έχει χάσει πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια κεφαλαιοποίησης, ενώ το δολάριο έχει ενισχυθεί, υποδηλώνοντας ότι οι επενδυτές αναζητούν ασφαλέστερα καταφύγια.
Το φαινόμενο αυτό αποτελεί ένα κλασικό μοτίβο των διεθνών κρίσεων:
- τα κεφάλαια εγκαταλείπουν τις αγορές υψηλού ρίσκου,
- και επιστρέφουν στις ώριμες οικονομίες με μεγαλύτερη ρευστότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες επωφελούνται από ένα δομικό πλεονέκτημα: διαθέτουν ισχυρή εγχώρια παραγωγή ενέργειας και τροφίμων, αλλά και βαθιές κεφαλαιαγορές που λειτουργούν ως ασφαλές λιμάνι για τους επενδυτές.
Η γεωπολιτική διάσταση: η ισχύς των ΗΠΑ και τα όριά της
Ωστόσο, το δημοσίευμα επισημαίνει ότι η αμερικανική ισχύς δεν είναι απεριόριστη. Η παγκόσμια επιρροή των ΗΠΑ βασίστηκε λιγότερο στο μέγεθος της οικονομίας τους και περισσότερο στη δημιουργία ενός διεθνούς συστήματος συνεργασίας στο οποίο συμμετείχαν άλλες χώρες.
Σήμερα, αυτό το σύστημα αντιμετωπίζει πιέσεις:
- Οι χώρες του Κόλπου αποτελούν σημαντικούς επενδυτές στο αμερικανικό οικοσύστημα τεχνολογίας.
- Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ είναι βασικοί πυλώνες της γεωπολιτικής ισχύος των ΗΠΑ.
Αν όμως οι οικονομίες αυτές υποστούν μεγάλες ζημιές από την ενεργειακή κρίση, η πολιτική και οικονομική στήριξή τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να περιοριστεί.
Η πραγματική απειλή, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και ανθρώπινου κεφαλαίου: ταλαντούχοι νέοι επιστήμονες και επιχειρηματίες ίσως επιλέξουν στο μέλλον άλλους παγκόσμιους κόμβους — όπως το Λονδίνο, τη Σιγκαπούρη ή το Τόκιο — αν θεωρήσουν ότι οι αξίες τους δεν συμβαδίζουν με την αμερικανική πολιτική.
Το νέο γεωοικονομικό τοπίο
Η σύγκρουση με το Ιράν αποκαλύπτει τρεις βαθύτερες τάσεις που πιθανόν θα καθορίσουν τα επόμενα χρόνια της παγκόσμιας οικονομίας:
- Επιστροφή της γεωπολιτικής στις αγορές
Οι ενεργειακές οδοί, τα στενά περάσματα και οι στρατιωτικές συγκρούσεις επηρεάζουν πλέον άμεσα τις χρηματοπιστωτικές ροές. - Αναστροφή της παγκοσμιοποίησης κεφαλαίων
Οι επενδυτές εγκαταλείπουν τις πιο ευάλωτες οικονομίες και επιστρέφουν στα ισχυρά χρηματοπιστωτικά κέντρα. - Σύνδεση ενέργειας και οικονομικής ασφάλειας
Η ενεργειακή αυτάρκεια μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα οικονομικής ισχύος.
…
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια περιφερειακή σύγκρουση. Είναι ένας καταλύτης για την αναδιάταξη του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Οι ενεργειακές αγορές, οι διεθνείς επενδύσεις και οι γεωπολιτικές συμμαχίες βρίσκονται σε διαδικασία επαναπροσδιορισμού.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η παγκόσμια οικονομία φαίνεται να επιστρέφει σε μια παλαιότερη πραγματικότητα: εκεί όπου η γεωπολιτική, η ενέργεια και το κεφάλαιο δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά ως τρεις όψεις της ίδιας στρατηγικής εξίσωσης.
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη υβριδικής νοημοσύνης.
Για αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.
