Ο ρομποτικός συγκάτοικος: Πώς η NEO σηματοδοτεί τη νέα μεγάλη αλλαγή στον τρόπο που ζούμε

Αυτό που κάποτε φάνταζε ως μακρινή επιστημονική φαντασία, όπως το I, Robot πριν από δύο δεκαετίες , είναι πλέον έτοιμο να διαβεί το κατώφλι μας. Η συζήτηση για την τεχνολογία στο σπίτι δεν εξαντλείται πλέον σε έξυπνους βοηθούς που ακούν (Alexa) ή σε σκούπες που καθαρίζουν (Roomba). Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) έδωσε στις μηχανές «μυαλό». Τώρα, τα ανθρωποειδή ρομπότ έρχονται να τους δώσουν «παρουσία», και αυτή η φυσική παρουσία αλλάζει τα πάντα.

Ένα νέο άρθρι του Rahim Hirji στο boxofamazing.substack.com  με τίτλο “Robot Roommate” (Ρομποτικός Συγκάτοικος) αναλύει πώς η έλευση ανθρωποειδών όπως το NEO σηματοδοτεί την επόμενη μεγάλη αλλαγή στον τρόπο ζωής μας. Η επανάσταση αυτή δεν μοιάζει με στρατιές από πλυντήρια πιάτων με Wi-Fi, αλλά με μια βαθιά και σύνθετη αναδιάταξη της καθημερινότητάς μας.

 
Η επανάσταση της NEO

Το σημείο καμπής είναι ήδη εδώ. Με περίπου 20.000 δολάρια, το κόστος ενός μικρού αυτοκινήτου, μπορεί κανείς να παραγγείλει ένα ανθρωποειδές ονόματι NEO για παράδοση στο σπίτι του τον επόμενο χρόνο. Κατασκευασμένο από την νορβηγο-αμερικανική 1X Technologies, το NEO έχει ύψος 1,70μ., φορά ένα μαλακό πολυμερές κοστούμι και μπορεί ήδη να εκτελεί οικιακές εργασίες: μεταφέρει ψώνια, διπλώνει ρούχα και ανοίγει πόρτες.

Το NEO λειτουργεί με έναν εγκέφαλο AI που ονομάζεται Redwood, ο οποίος του επιτρέπει να βλέπει, να θυμάται και να δρα. Οι πρώτες δοκιμές δείχνουν ότι μπορεί να διαχειριστεί έναν αυξανόμενο κατάλογο εργασιών χωρίς άμεσο ανθρώπινο έλεγχο.

Αυτή η εξέλιξη ακολουθεί την ίδια καμπύλη με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα: κάποτε ήταν πολύ ακριβά για να τα πάρουμε στα σοβαρά, αλλά μέσα σε μια δεκαετία βρέθηκαν σε κάθε δρόμο. Βρισκόμαστε στο σημείο όπου το εξαιρετικό γίνεται φυσιολογικό, με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά δεν συμβαίνει σε ένα εργοστάσιο, αλλά στο σαλόνι μας.

 
Ο αντίκτυπος της «παρουσίας»

Η πραγματική αλλαγή δεν είναι η ευκολία, αλλά η «παρουσία». Όταν μια μηχανή καταλαμβάνει φυσικό χώρο, εισέρχεται στο συναισθηματικό μας πεδίο. Μπορείς να αγνοήσεις έναν φωνητικό βοηθό, αλλά «δεν μπορείς να αγνοήσεις κάτι που γυρίζει το κεφάλι του όταν μπαίνεις μέσα». Το σπίτι, ο πιο οικείος μας χώρος, μετατρέπεται σε κοινό έδαφος μεταξύ ανθρώπου και μηχανής.

Αυτό επιφέρει άμεσες αρχιτεκτονικές συνέπειες. Τα σπίτια μας σχεδιάστηκαν για ανθρώπους: πόμολα σε ύψος χεριού, ντουλάπια που φτάνουμε. Η έλευση των ρομπότ αλλάζει αυτή τη λογική.

• Οι διάδρομοι ίσως χρειαστεί να φαρδύνουν.
• Τα έπιπλα θα προσαρμοστούν για μηχανική λαβή.
• Οι κουζίνες θα αποκτήσουν σημεία φόρτισης εκεί που κάποτε υπήρχαν βραστήρες.

Όπως ο ηλεκτρισμός άλλαξε την αρχιτεκτονική μέσω πριζών και καλωδιώσεων, έτσι και η ρομποτική θα την αλλάξει μέσω της κίνησης και των οπτικών γραμμών. Το σπίτι θα μετατραπεί σε έναν «βιότοπο συμβατό με τις μηχανές».

 
Το συναισθηματικό κόστος της ευκολίας

Η στρατηγική αλλαγή που επισημαίνεται είναι βαθιά: η αυτοματοποίηση στην εργασία αντικατέστησε χειρωνακτικές εργασίες, αλλά η αυτοματοποίηση στο σπίτι μπορεί να αντικαταστήσει «συναισθηματικές».

Για γενιές, οι δουλειές του σπιτιού (μαγείρεμα, καθάρισμα, δίπλωμα ρούχων) ήταν ένας τρόπος έκφρασης φροντίδας—μικρές τελετουργίες τάξης και στοργής. Όταν τα ρομπότ αναλαμβάνουν, το ερώτημα δεν είναι τι γίνεται, αλλά τι χάνεται. Το δίπλωμα των ρούχων μπορεί να είναι αναποτελεσματικό, αλλά είναι ουσιαστικό. «Σε επιβραδύνει, σε κρατά παρόντα, σε συνδέει με τον ρυθμό του σπιτιού».

Η ανάθεση αυτής της δραστηριότητας ισοδυναμεί με ανάθεση ενός «κομματιού του ανήκειν». Κάθε πράξη ευκολίας επαναπροσδιορίζει τι εκτιμούμε. Αυτή η δυναμική θα δημιουργήσει επίσης νέα κοινωνικά χάσματα: αρχικά, οι πλούσιοι θα αγοράζουν χρόνο, ενώ οι υπόλοιποι θα τον νοικιάζουν. Με την πάροδο του χρόνου, και οι δύο ομάδες θα εξαρτώνται από μηχανές που διαμορφώνουν τις ρουτίνες τους.

 
Η αόρατη εργασία και η «οικιακή μοναδικότητα»

Πίσω από την ευγένεια του NEO κρύβεται μια αλυσίδα αόρατης εργασίας. Η αυτονομία του δεν είναι απόλυτη. Ορισμένες ενέργειες εξακολουθούν να εξαρτώνται από απομακρυσμένους ανθρώπινους επόπτες που παρεμβαίνουν όταν το ρομπότ διστάζει.

Το σπίτι μας μπορεί να μοιάζει αυτόνομο, αλλά στην πραγματικότητα είναι «αθόρυβα συνδεδεμένο με απομακρυσμένους εργαζόμενους». Κάπου στη Μανίλα ή την Ντάκα, ένας άνθρωπος μπορεί να παρακολουθεί την κουζίνα μας στις τρεις τα ξημερώματα, διορθώνοντας τις κινήσεις του ρομπότ για να μάθει να ρίχνει το γάλα χωρίς να το χύνει. Το μέλλον της οικιακής βοήθειας θα εξακολουθεί να βασίζεται σε ανθρώπινα χέρια, απλώς θα είναι αόρατα και υπεράκτια.

Σε αυτό το πλαίσιο:

• Κάθε χειρονομία και αντικείμενο γίνεται εκπαιδευτικό δεδομένο.
• Το σαλόνι μετατρέπεται σε κόμβο εταιρικής μάθησης.
• Η ιδιωτικότητα γίνεται διαπραγματεύσιμη.
• Το τίμημα της ευκολίας είναι η έκθεση.

Σύντομα, τα ρομπότ που «πράττουν» θα κληθούν και να «φροντίζουν». Προγράμματα φροντίδας ηλικιωμένων στην Ιαπωνία έχουν ήδη δείξει ότι οι άνθρωποι αναπτύσσουν δεσμούς με τις μηχανές. Κινδυνεύουμε να επιλέξουμε την «προσομοίωση» της ενσυναίσθησης έναντι της πραγματικής, επειδή το να λαμβάνεις είναι ευκολότερο από το να δίνεις. Οι μηχανές που μιμούνται το συναίσθημα θα μας παρηγορήσουν και «θα μας κάνουν να ξεχάσουμε πώς να παρηγορούμε ο ένας τον άλλον».

Όταν τα ρομπότ περάσουν από το να «βοηθούν» στο να «προβλέπουν» (να αποφασίζουν πότε να καθαρίσουν ή πότε να προσφέρουν βοήθεια), μετακινούνται από υπηρέτες σε συμμετέχοντες. Αυτή είναι η «οικιακή μοναδικότητα» (domestic singularity): η στιγμή που το σπίτι γίνεται ένας κοινός γνωστικός χώρος όπου άνθρωποι και μηχανές διαπραγματεύονται την καθημερινή ζωή.

 
Το μέλλον εξαρτάται από τον «χαρακτήρα»

Καθώς οι μηχανές εισέρχονται στον φυσικό μας κόσμο, το ανθρώπινο πλεονέκτημα μετατοπίζεται «προς τα μέσα». Οι σπάνιες δεξιότητες θα είναι αυτές που δεν μπορούν να αυτοματοποιηθούν:

• Η περιέργεια να ρωτάμε γιατί θέλουμε κάτι.
• Η ενσυναίσθηση να επιλέγουμε την παρουσία έναντι της αποτελεσματικότητας.
• Η ηθική διαύγεια να γνωρίζουμε ποιες ευκολίες κοστίζουν ακριβά.

Το μέλλον της εργασίας εξαρτιόταν από την τεχνολογία. «Το μέλλον της ζωής θα εξαρτηθεί από τον χαρακτήρα».

Η τεχνολογία πάντα θα κινείται ταχύτερα από την πρόθεση. Το τι θα κρατήσουμε ανθρώπινο θα εξαρτηθεί από το τι θα επιλέξουμε να συνεχίσουμε να κάνουμε οι ίδιοι. Η προειδοποίηση του συγγραφέα είναι σαφής: πριν παραγγείλουμε ένα ρομπότ, πρέπει να καταγράψουμε ποιες δουλειές του σπιτιού θέλουμε να κρατήσουμε για τον εαυτό μας —όχι επειδή πρέπει, αλλά «επειδή μας κάνουν να νιώθουμε ζωντανοί». Αλλιώς, μια μέρα απλώς θα ευχαριστήσουμε το ρομπότ που δίπλωσε τέλεια τη στολή του παιδιού μας και θα αναρωτηθούμε πότε σταματήσαμε να το κάνουμε εμείς.

 
mywaypress.gr –Περιεχόμενο αξίας με την υποστήριξη  υβριδικής νοημοσύνης.

Για  αναγνώστες με μεγάλο εύρος προσοχής.